De groei van het aantal zzp’ers in de zorg zette door in 2024. Dit is opvallend, omdat de aanpak schijnzelfstandigheid in de zorg juist zzp’ers in een dienstverband moest krijgen. Recente cijfers wijzen erop dat veel zelfstandigen in de zorg vertrouwen blijven houden in hun toekomst. Iedere dag starten er nieuwe zzp’ers in de zorg.
Aantal zzp’ers in de zorg ook in 2024 gestegen
Het aantal zzp’ers in de zorg groeide in 2024 met ruim 10.000 in vergelijking met het jaar ervoor. Het totaal aan zzp’ers in de zorg is daarmee ruimschoots de 200.000 voorbij. Er waren 24.000 starters in 2024 en een ruime 13.000 stoppers. De zorgsector laat net als andere sectoren een ontwikkeling zien waarbij de kracht van de groei afneemt, maar de groei blijft bestaan. Zo waren er 17 procent minder starters in de zorg dan in 2023 en 26 procent meer stoppers dan het jaar ervoor. Deze trend is niet nieuw en was een jaar geleden ook te zien. Desalniettemin neemt de groep nog steeds in omvang toe, ondanks alle dreigende taal over de handhaving schijnzelfstandigheid. Hoewel er zorgen zijn over schijnzelfstandigheid, blijft de populariteit van zzp-schap onder zorgverleners onverminderd groot.
Groei, ondanks onterechte dreigementen schijnzelfstandigheid
Het is opvallend dat de groep zzp’ers in de zorg verder toegenomen is, als je kijkt naar hoe stevig er geprobeerd is zelfstandigen weer in een dienstverband te krijgen. We zagen afgelopen jaar allerlei fabels en slimme wervingstechnieken om zzp’ers te overtuigen dat een dienstverband de enige optie is. Zo stelde zorgorganisatie Pluryn dat “zzp’en in de zorg anders wordt”, wat niet zo is. Ook beweerden detacheerders dat het dienstverband “heel erg op zzp” lijkt, terwijl een regionaal dienstverband, uitzenden en detacheren niet hetzelfde zijn als zzp. We zagen ook werkgevers praten over “financiële zekerheid” in een dienstverband, terwijl onderzoek keer op keer aantoont dat veel zorgmedewerkers in loondienst financieel niet rondkomen. Andere veelgehoorde misvattingen zaten op de ‘onmogelijkheid van zzp vanaf 2025‘, ‘inbedding = dienstverband’ en dat er ‘uiteraard heel veel schijnzelfstandigheid aanwezig is in de zorg’.
‘80%-95% van zorg zzp getroffen door aanpak schijnzelfstandigheid’
Het is de zomer van 2024 en de media staan bol van artikelen over de ‘vanzelfsprekende’ schijnzelfstandigheid in de zorg. Randstad directeur Zorg van Wieringen spant de kroon met de opmerking dat “de maatregelen om schijnzelfstandigheid uit te bannen 80 à 95 procent van de zzp’ers in de zorg treffen”. Oftewel, als zorgorganisaties een goede beoordeling doen op schijnzelfstandigheid, dan komen ze erachter dat 80%-95% van de opdrachten schijnzelfstandig blijkt te zijn. Je zou op basis van dit soort voorspellingen verwachten dat de groep inmiddels flink geslonken zou zijn. Het tegenovergestelde is het geval. De groep is verder gegroeid en is dus niet gekrompen door de aanpak schijnzelfstandigheid.
Groei past in een bredere trend
Met de laatste groeicijfers voegt het jaar 2024 zich in een langere traditie van flexibilisering in de zorg. De explosieve groei van zzp’ers in de zorg wordt gedreven door een combinatie van factoren, zoals de toenemende vraag naar flexibele zorgverleners, meer autonomie in werk en een betere werk- privé balans. “De stijging van het aandeel zzp’ers is structureel en vormt een belangrijke factor in de bredere groei van werkgelegenheid binnen de zorgsector.”, zo gaf onderzoeker Wim Davidse aan. Veel zorgprofessionals kiezen bewust voor het zelfstandig ondernemerschap vanwege de mogelijkheid om regie te krijgen over hun werkomstandigheden. Afgelopen jaar werd duidelijk dat de loonkloof blijft, met alle gevolgen voor de mensen die het werk doen. Zo komt slechts een kwart van de verpleegkundigen rond van het salaris. We stelden vast dat Verzorgenden-IG al helemaal geen kant meer uit kunnen in een dienstverband. Deze omstandigheden wijzigen niet. Dus flexibilisering ook niet.
Onzekerheid leidt niet tot het afzien van zzp-schap
Ondanks inspanningen om via de aanpak schijnzelfstandigheid zorgmedewerkers in een dienstverband te krijgen, blijft de groep zzp’ers in de zorg groeien. Dat is bijzonder als je kijkt hoeveel energie er gestoken is om zzp’ers te overtuigen van de noodzaak tot een dienstverband. De voortdurende stap naar zzp onderstreept het vertrouwen van zorgprofessionals in hun keuze voor zelfstandigheid. Of het onderstreept de knellende omstandigheden in het huidige dienstverband. Oordeel zelf. Het lijkt er in ieder geval op dat de trend van flexibilisering in de zorg niet snel zal veranderen. Tenslotte is het ook belangrijk je te realiseren dat één op de vier zorgmedewerkers met een KvK nummer, ook een dienstverband ernaast heeft. De combinatie van zzp & loondienst is en blijft een populaire manier om het inkomen aan te vullen. Ook dat zal in 2025 niet wijzigen.
