De toepassing van AI in de zorg kan schijnzelfstandigheid voorkomen. Dit blijkt uit een applicatie die door zzp’ers en opdrachtgevers is ontwikkeld. Zorgorganisaties zien bij iedere opdracht bevestigd of een zzp’er buiten dienstverband actief is geweest. Hiermee zijn opdrachtgevers in control op hun inhuur.
Holistische toets via AI in de zorg
De discussie over het werken met zzp’ers in de zorg zit muurvast. Aan de ene kant zijn er jarenlang beloftes gedaan over de mogelijkheden om in de zorg met zzp’ers te kunnen werken, samengevat in het Fiscaal Kompas ZZP Zorg. Aan de andere kant wordt er voortdurend gecommuniceerd dat er veel schijnzelfstandigheid in de zorg zou zitten. Vooral de Belastingdienst volgens de landelijke zorgkoepels op voorhand al van mening dat zzp in de zorg niet mogelijk zou zijn.
De oplossing van de discussie ligt in het doen van een holistische toets per opdracht. Alle feiten en omstandigheden meenemen per opdracht, per zzp’er. Een onmogelijke taak, zo leek het. Tot het tijdperk van Artificial Intelligence (AI). Het is nu mogelijk om binnen enkele seconden een volwaardige holistische toets te doen per opdracht en per dienst. De eerste applicatie waarbij dit in de praktijk wordt gebracht, is het Voca-platform.
Goed voorbeeld van AI in de zorg
Alhoewel AI in de zorg als grote belofte voor de zorg is aangekondigd, blijkt het nog nauwelijks te werken. Tot op heden was het idee dat AI de registratietijd zou halveren, zodat zorgprofessionals meer tijd zouden krijgen voor directe zorg. De implementatie is in de praktijk echter lastiger dan gedacht. Een andere toepassing van AI brengt wel oplossingen. Het blijkt dat AI in de zorg op één van de meest problematische dossiers een doorbraak forceert: het dossier van de schijnzelfstandigheid. Via AI bliksemsnel een beeld krijgen van de arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en zzp’er blijkt goed mogelijk. Hoe werkt het?
Van rechtszaal naar dagelijkse praktijk
Een specifiek ontwikkelde AI-tool doet een analyse op de arbeidsrelatie aan de hand van relevante wetgeving, jurisprudentie en Deliveroo gerelateerde documenten. De zzp’er voert per opdracht in welke feiten en omstandigheden van toepassing waren binnen zijn of haar opdracht. Vervolgens kan AI direct bepalen hoe de arbeidsrelatie kwalificeert; binnen of buiten dienstverband. Er wordt dus op basis van alle bekende feiten een holistische toets uitgevoerd. De applicatie kent per weging een score toe aan de opdracht: rood, oranje of groen. Zorgorganisaties zelf kunnen ‘real-time’ hierdoor zien of er sprake is van schijnzelfstandigheid en kunnen met een beheersingsmodel bijsturen. De zzp’er levert via verantwoording per opdracht de data die opdrachtgevers nodig hebben om compliant te zijn.
Advocaat van Ladesteijn: ‘hier kan geen advocaat aan tippen’
Door deze toepassing van AI in de zorg wordt het toezicht op de arbeidsrelaties drastisch vergemakkelijkt. De vragen die gesteld worden aan zzp’ers gaan niet alleen over contractteksten, maar ook zaken als gedrag en kwaliteit. Zoals Joost van Ladesteijn, arbeidsrechtadvocaat en founding partner van Vertex Legal stelt: “AI maakt datacollectie, toetsing, maatwerkherpositioneringen en dossieropbouw in detail verankerd mogelijk op een manier die tot voor kort ondenkbaar was. AI gaat op termijn een impact op de rechtspraktijk hebben die vergeleken kan worden met het effect van de Deepblue schaakcomputer op het schaakspel. Aan de snelheid, schaal en compleetheid zal geen advocaat kunnen tippen”.
De zzp’er: ‘ik kan nu zelf verantwoordelijkheid nemen’
Ron Veerkamp is zzp’er in de zorg en oprichter van Voca: “Ik heb zelf de gevolgen ervaren van een systeem dat wantrouwen als vertrekpunt heeft en waarin frictie ontstaat. Terwijl ik gewoon mijn werk goed wil doen en dat wil laten zien. Vanuit die impasse hebben wij het Voca-platform ontwikkeld. Als zzp’er wil ik kunnen aantonen dat ik compliant werk, niet omdat ik gecontroleerd wíl worden, maar omdat ik die verantwoordelijkheid neem.”
De bevestiging: ja, zzp in de zorg kan
De toepassing van AI in de zorg op de beoordeling van de arbeidsrelatie laat zien dat buiten dienstverband werken wel degelijk goed mogelijk is. Ja, de tool van het Voca-platform scoort de meeste opdrachten groen, ook al zitten er ook oranje of rode gevallen tussen. Daarmee zien zorgkoepels bevestigd dat het standpunt van de Belastingdienst dat “zzp-inzet zowel intra- als extramuraal niet of vrijwel niet mogelijk is en inzet van de meeste zzp’ers op korte termijn moet worden stopgezet”, niet klopt. We schreven al eerder dat ‘schijnzelfstandigheid in de publieke sector’ een frame is zonder feiten. Koos van Brecht van Voca: “We werken met werkelijke situaties en met de wet. Geen nieuwe rechtspersonen, maatschappen of andersoortige tussenvennootschappen. Zzp’er versus opdrachtgever. Onze overtuiging is dat alleen volledige transparantie op het gedrag en de keuzes die iemand dagelijks maakt kan leiden tot duidelijkheid over (schijn)zelfstandigheid.” Dat blijkt te werken.
Ook wetenschap gebruikt AI voor inzicht in arbeidsrelaties
Ook de wetenschap investeert inmiddels in kunstmatige intelligentie om beter te begrijpen hoe rechters arbeidsrelaties beoordelen. In een gezamenlijk onderzoek hebben Niels van der Neut en Paul Zevenbergen zestig rechterlijke uitspraken over de kwalificatie van arbeidsrelaties geanalyseerd met behulp van een AI-model. Uiteraard werden ook de Deliveroo- en Uber rechtszaken meegenomen. Het AI model werd getraind om te herkennen welke omstandigheden bij rechters het zwaarst wegen in hun oordeel of iemand binnen of buiten dienstverband werkt. Vooral de manier waarop het werk en de werktijden worden bepaald en het ondernemerschap van de zzp’er blijken doorslaggevend. In combinatie met factoren zoals de ‘aard van het werk’, de ‘duur van de opdracht’ en ‘inbedding van het werk binnen de organisatie’ kan een AI model met precisie voorspellen hoe een rechter oordeelt. Andere omstandigheden, zoals beloning of aansprakelijkheid, hebben nauwelijks invloed op de uitkomst. Daarmee laat het onderzoek zien dat AI niet alleen juridische patronen kan doorzien, maar ook bevestigt dat de kwalificatie van de relatie vooral draait om het voorkomen van gezag, werken als zelfstandige en de mate van organisatorische inbedding.
Niet kunnen of niet willen?
Praktische toepassing van AI zoals die op het Voca platform heeft de toekomst. Ook de wetenschap bevestigd inmiddels dat AI de beoordeling van arbeidsrelatie zal vergemakkelijken. De toepassing van AI in de zorg laat zien dat de discussie over schijnzelfstandigheid niet technisch, maar politiek vastzit. Algoritmes kunnen in seconden, wat beleidsmakers in tien jaar niet lukt. Of misschien niet willen? Een webmodule met behulp van AI lijkt niet zo ingewikkeld, maar toch schittert het in afwezigheid. Terwijl het mogelijk is om een holistische toets op feiten en omstandigheden te doen, blijft de Belastingdienst vasthouden aan een frame dat nooit is bewezen. De website www.hetjuistecontract.nl heeft nog steeds een onvolledige boodschap. Een aangenomen Kamermotie over ‘zzp kan wel’ wordt niet uitgevoerd. Ondertussen mogen zorgorganisaties het zelf uitzoeken, met alle gevolgen voor de continuïteit van zorg en overbelasting van vaste medewerkers. Ook buiten de zorg hebben zzp’ers en opdrachtgevers veel last van de onduidelijkheid rondom de arbeidsrelatie. AI lijkt daarbij te gaan helpen. Het wordt steeds duidelijker dat er voldoende rechterlijke uitspraken liggen om geautomatiseerd iets te kunnen zeggen over de arbeidsrelatie.
Laten we hopen dat opdrachtgevers de kracht van AI in de zorg op deze manier in gaan zien en dat zij hier veelvuldig gebruik van gaan maken. ZZP in de zorg kan wel.
Disclaimer: ZZP-erindezorg.nl publiceert geen betaalde promotionele content. Wij ontvangen geen vergoeding voor het plaatsen van artikelen over organisaties, producten of diensten. We schrijven uitsluitend over initiatieven die aantoonbaar bijdragen aan de positie van zzp’ers in de zorg. Als we een partij noemen, doen we dat omdat het onderwerp nieuwswaarde heeft, niet omdat er sprake is van sponsoring.
