Zorgprofessionals binnen én buiten dienstverband hebben de wettelijke plicht om op een onafhankelijke manier zorg te verlenen. Dit is vastgelegd in de kwaliteitswet Wkkgz. De zorgorganisatie mag niet ingrijpen op ‘goede zorgverlening’, ook al zou ze dat willen. De Belastingdienst negeert deze wetgeving voor zorgprofessionals, om vervolgens zzp inzet te kunnen ontmoedigen.
Belastingdienst negeert wetgeving Wkkgz
Onlangs bespraken we hoe de Belastingdienst zzp-casus na zzp-casus afwijst en het valt op dat zij iedere keer hetzelfde standpunt gebruikt. Volgens de Belastingdienst is de zorgorganisatie ‘eindverantwoordelijk’ en daarmee is er ‘dus’ sprake van gezag tussen opdrachtgever en zzp’er. Daarmee suggereert de Belastingdienst dat de organisatie meer zorginhoudelijke verantwoordelijkheid draagt dan de professional zelf. Daarmee negeert de Belastingdienst de Wkkgz. De kwaliteitswet Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) sluit het standpunt van de Belastingdienst namelijk uit. Iedere zorgprofessional heeft een eigen autonome verantwoordelijkheid, lós van de zorgorganisatie. Sterker nog; de zorgorganisatie kán niet eens contractueel de verantwoordelijkheid van zorg van de zzp’er overnemen als ze dat al zou willen. Maak kennis met de kracht van de Wkkgz.
Wkkgz: zorgverlener is eindverantwoordelijk
Volgens artikel 4.4 Wkkgz blijft de individuele zorgverlener eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van de geleverde zorg, ook bij een overeenkomst van opdracht. Het is binnen de Wkkgz expliciet gemaakt dat de zorgprofessional onder alle omstandigheden zelf verantwoordelijk blijft. Dit geldt voor professionals in een dienstverband én voor zzp’ers in de zorg. De professionele eindverantwoordelijkheid van de zorgverlener kán niet worden overgenomen of gedelegeerd via een overeenkomst. Andersom geldt dit overigens ook. De individuele zorgverlener heeft zorgplicht en kan zich niet verschuilen achter een opdracht, organisatie, de werkvorm zzp, een protocol of instructie, als dat in strijd is met ‘goede zorg’.
Al deze spelregels zijn bedacht vanuit het perspectief van de cliënt. Die moet er vanuit kunnen gaan dat een zorgprofessional alle ruimte krijgt om goede en veilige zorg te bieden. Daarom kun je de verantwoordelijkheid van een zorgverlener niet overnemen via een overeenkomst. De Wkkgz, artikel 4.4: “Een overeenkomst (van opdracht, red.) treedt niet in de verantwoordelijkheid van de zorgverlener die voortvloeit uit de voor deze geldende professionele standaard.” Dus waarom stelt de Belastingdienst dan dat wel het geval is?
Oordeel Belastingdienst: organisatie is eindverantwoordelijk
Het feit dat een zorgorganisatie medeverantwoordelijk is voor de algemene kwaliteit en veiligheid van zorg betekent niet automatisch dat zij arbeidsrechtelijk gezag uitoefent over een zorgprofessional. Gezag in arbeidsrechtelijke zin gaat over de bevoegdheid om bindende instructies te geven over de manier waarop het werk wordt uitgevoerd. En juist dat wordt bij zorgprofessionals via de Wkkgz aan het individu zelf overgelaten. De zorgorganisatie mag niet bepalen hoe de professional zijn werk inhoudelijk uitvoert, heeft geen instructiebevoegdheid over professioneel handelen en mag geen toezicht uitoefenen op beslissingen die onder de professionele standaard vallen. De suggestie dat gezag ontstaat vanuit de ‘eindverantwoordelijkheid’ van de organisatie is daarmee juridisch onjuist én in strijd met geldende zorgwetgeving.
In haar casusbeoordelingen nam de Belastingdienst geen enkele verwijzing op naar de Wkkgz.
De zorgorganisatie faciliteert en borgt
De rol van de zorgorganisatie gaat dus niet over het aansturen van de individuele zorgverlener. Wat doet de zorgorganisatie dan wel? De organisatie moet vooral faciliteren in de randvoorwaarden om goede zorg mogelijk te maken. Denk hierbij aan dossiervorming, scholing, veilige werkomgeving, roostering en coördinatie. Daarnaast heeft de organisatie een wettelijke plicht om de kwaliteit en veiligheid van zorg als geheel te borgen. Zoals voorgeschreven in de Wkkgz. Hier gaat hierbij om het bij elkaar laten komen van het hele zorgproces. Dat betekent echter níét dat de organisatie inhoudelijk mag ingrijpen in het professioneel handelen van de individuele zorgverlener. Juist om de kwaliteit te borgen, moet de zorgorganisatie die ruimte aan de professional laten. Systemen en structuren moeten dit ondersteunen.
Faciliteren van zorgverlening is iets anders dan instrueren van professionals.
Belastingdienst negeert wetgeving zorgprofessionals
Twee jaar geleden deed de Belastingdienst nog mee met het Fiscaal Kader ZZP Zorg, totdat zij zelf het overleg deed sneuvelen. Toen was de Wkkgz nog wel interessant. Inmiddels niet meer. Het dienstverband is de norm en om zzp te kunnen ontmoedigen wordt er negatief en onvolledig geoordeeld over de arbeidsrelatie met zzp’ers in de zorg. Met de onnodige angst en onzekerheid onder opdrachtgevers als gevolg.
In artikel 7:402 van het Burgerlijk Wetboek staat dat een opdrachtgever aanwijzingen mag geven, behalve als de aard van de opdracht zich daartegen verzet. Binnen de zorg is de aard van de opdracht ‘goede zorg’ en verzet de Wkkgz zich tegen het geven van aanwijzingen. Een jaar geleden schreven we al dat de zorgsector weinig gezag kent in de praktijk en zzp’ers precies om die reden verder kunnen met hun werkzaamheden. Dat argument wordt een jaar later nog steeds genegeerd, met alle gevolgen voor de praktijk. Als de Belastingdienst zorgspecifieke wetgeving structureel buiten beschouwing laat, waarom zouden zorgorganisaties zich dan nog iets aantrekken van die beoordeling? Het is straks aan de rechter.
Wil je een actueel overzicht van alle regels, wetgeving en ontwikkelingen rond zzp in de zorg in 2026?
Lees dan ZZP 2026 in de zorg: nieuwe regels, wetgeving en veranderingen.
