De Belastingdienst laat zzp’ers en hun opdrachtgevers in het ongewisse over schijnzelfstandigheid. Daarmee voert de Belastingdienst een Kamermotie niet uit. Nu handhaving op de Wet DBA vanaf 1 januari 2025 wordt gestart, weten opdrachtgevers niet hoe ze precies aan de wet voldoen. Zzp’ers en zorgorganisaties blijven in onzekerheid achter, zonder een helder kader waarmee ze samen kunnen bepalen of hun werkwijze aan de regels voldoet.
Wanneer ben je precies schijnzelfstandig?
Hoe gaat de Belastingdienst nu precies beoordelen of een zzp’er in een verkapt dienstverband zit? Wanneer er precies sprake is van schijnzelfstandigheid weet niemand en dat is een groot probleem. Een aangenomen Kamermotie van Rikkers-Oosterkamp van september dit jaar, dwong de Belastingdienst om op 1 november een ‘duidelijk afwegingskader voor handhaving‘ te publiceren op hun website. Anders gezegd moest er door de Belastingdienst een eenvoudige en heldere manier worden beschreven hoe zij precies op schijnzelfstandigheid gaat controleren. Zodat zzp’ers en hun opdrachtgevers kunnen bepalen of zij aan de regels voldoen. Dat is de Belastingdienst niet gelukt. Het document Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties is een herhaling van wat er al was; vaagtaal. BBB Kamerlid Rikkers-Oosterkamp geeft aan dat het kader “absoluut geen duidelijkheid” biedt.
Grote behoefte aan duidelijkheid beoordeling arbeidsrelatie
De wet DBA stamt uit 2016 en is sinds dat jaar nooit gehandhaafd. Dat moet per 1 januari 2025 veranderen, maar de wet heeft nog hetzelfde probleem als destijds. De wet veroorzaakt onduidelijkheid en daarmee onzekerheid voor opdrachtgevers. Zzp’ers raken als gevolg daarvan opdrachten kwijt. Organisaties die zzp’ers op de juiste manier in willen huren, weten niet precies hoe. Het gevolg: angst en onzekerheid is inmiddels aan de orde van de dag. Organisaties worstelen met zzp inzet vanaf 2025. Maandenlang heeft de minister van SZW de gemoederen gesust met de belofte van ‘een zachte landing’ voor organisaties, maar die zachte landing blijkt helemaal niet mogelijk te zijn. Want de beoordeling van de arbeidsrelatie valt niet concreet te maken. De Kamermotie van Rikkers-Oosterkamp treft het probleem dus in het hart; ook de Belastingdienst weet niet vooraf uit te leggen wanneer je aan de regels voldoet. De overheid gebruikt taal zoals “het moet voor werknemers en werkgevers duidelijk zijn wanneer iemand als zzp’er werkt of in loondienst”, maar weet dit zelf niet te concretiseren.
Waarom is de arbeidsrelatie niet concreet te maken?
Het is logisch dat de Belastingdienst het niet voor elkaar krijgt om de handhaving te concretiseren. Bij het beoordelen van een arbeidsrelatie spelen namelijk drie factoren een rol, die per geval net iets anders kunnen zijn.
- Hoe ondernemend is de zzp’er? Dat ligt bij iedere zzp’er net iets anders;
- Is er wel / geen sprake van gezag? Dat is per situatie verschillend;
- Wat zijn alle omstandigheden van de totale casuïstiek? Dit heet de ‘holistische toets’.
Vooral de laatste is een heel belangrijk onderwerp. Alle factoren tellen mee, zonder dat één enkel criterium beslissend is. Na de uitspraak van Deliveroo probeert de Belastingdienst om ‘inbedding’ een bepalend criterium te maken. De wet DBA is echter niet veranderd en dus blijven alle omstandigheden van belang. Dus én jouw ondernemerschap, én wel of geen gezag, én de holistische benadering. Concretisering is daarmee kansloos.
Aanhoudende onduidelijkheid is logisch
Het probleem van de wet DBA is jaren vooruit geschoven. De suggestie dat het allemaal wél concreet te beoordelen valt, werd onder andere voorgespiegeld via een (mislukte) webmodule, een keuzehulp, een document ‘Beoordeling gezagsverhouding‘, een ‘zzp ja of nee’ campagne, een aparte website en een handreiking DBA. Nu blijkt dat 2024 is wat 2016 was. Terechte onduidelijkheid voor opdrachtgevers, omdat de wet DBA geen mogelijkheid biedt om concreet te maken wanneer je het goed doet. Inmiddels is er nog steeds géén duidelijkheid, maar wel handhaving vanaf 1 januari. De gevolgen voor de arbeidsmarkt zijn groot, omdat er wordt gehandhaafd zonder dat je weet wanneer je aan de wet voldoet. Dit brengt maximale onzekerheid voor opdrachtgevers en daarmee vermijdend gedrag met zich mee richting honderdduizenden opdrachtnemers.
Wat betekent dit voor jou als zzp’er? Ondernemerschap, ondernemerschap, ondernemerschap. Lees ons artikel over misvattingen maar eens..
