‘Ik werk nu 42 jaar in de zorg. Zo erg als dit jaar heb ik nog niet eerder meegemaakt. De kwaliteit van zorg gaat heel hard achteruit.’ Een terugblik op deze zomer laat zien dat vaste zorgmedewerkers zijn overvraagd. Dat zal ook de aankomende jaren zo blijven, als we kijken naar de politieke ontwikkelingen. Continuïteit en kwaliteit van zorg zijn geen uitgangspunten meer. Het bezuinigen over de rug van de vaste zorgmedewerker is in volle gang.
Gastvrouwen draaiden zorgdiensten
De onderbezetting in de zorg liep deze zomer zo ver op, dat op sommige plekken zelfs gastvrouwen en andere niet-zorgmedewerkers zorgdiensten overnamen. Dat blijkt uit een peiling van NU’91 onder ruim duizend zorgprofessionals. Bijna 60% vond de personele bezetting onvoldoende en 43% vond de werkdruk te hoog. Twee derde van hen gaf aan minder goede zorg te hebben kunnen leveren, met gevolgen als uitgestelde medicatie en zorg die niet doorging. Ook de mentale druk op zorgverleners nam fors toe: velen moesten extra teams ondersteunen, overuren maken en vakanties bekopen met uitputting. 59 procent van de medewerkers die last hadden van onderbezetting, moest regelmatig overuren draaien. Bij 40 procent leidde de hoge werkdruk tot meer ziekmeldingen. Volgens NU’91-voorzitter Femke Merel laat dit zien dat de grenzen van het zorgsysteem bereikt zijn. De vakbond pleit, zoals ieder jaar, voor structurele maatregelen. Meer vaste krachten, betere roosters en een betere werk- privé balans. Zorgprofessionals zouden ook in drukke periodes veilige en kwalitatieve zorg moeten blijven bieden, aldus NU’91.
Politiek: fors bezuinigen op de zorg komt eraan
De kans dat er aanvullende maatregelen komen voor vaste medewerkers, is uiterst klein. De zorg is geen verkiezingsthema, want een doelwit voor bezuinigingen. Terwijl personeelstekorten en de werkdruk oplopen, kiezen vrijwel alle partijen ervoor om straks miljarden te korten op de zorguitgaven. Dit blijkt uit de CPB-doorrekening van de verkiezingsprogramma’s. De zorg verschuift daarmee steeds meer van een recht naar een voorrecht. Kwaliteit van zorg, waar de vakbond zich over uitspreekt, lijkt het uitgangspunt niet langer te zijn. Vaste medewerkers blijven de gaten vullen in een zorgstelsel dat bewust wordt uitgekleed.
Opvallend afwezig: de zzp’er in de zorg
Het valt op dat in de berichtgeving over de afgelopen zomer, de oorzaak van de onnodige werkdruk onbenoemd blijft. Dat er tienduizenden openstaande diensten waren deze zomer, was vooraf aangekondigd. De werkdruk voor vaste medewerkers werd daarmee al voorspeld.. en daar werd niet op ingegrepen. De oorzaak ligt in het anti-zzp beleid dat gaande is in verschillende sectoren, waaronder de zorg. Onder het mom van de ‘aanpak schijnzelfstandigheid’, wordt zzp inhuur ontmoedigd en dat leidt logischerwijs tot minder douchen, opnamestops, cultuurproblemen en gaten in het rooster. Dat het belemmeren van zzp inzet niet wordt benoemd als oorzaak van deze overvolle zomer, valt op. Vaste medewerkers zelf hebben overigens zelf goed door waarom de werkdruk dit jaar fors opgelopen is. “We mochten geen zzp’ers meer inhuren, dus draaiden we de zomer door met te weinig mensen. Dan zie je wat dat echt betekent: bewoners die later uit bed komen, zorg die je moet overslaan, en collega’s die kapot thuiskomen.” – vaste zorgmedewerker via social media.
Bezuinigen over de rug van de vaste zorgmedewerker
De zorg wordt steeds verder uitgekleed over de rug van de vaste medewerker. Terwijl de politiek praat over bezuinigen en zorgbestuurders over ‘efficiency’ en AI, zijn het nog steeds de mensen in vaste dienst die de klappen opvangen. Dat vakbonden de suggestie blijven wekken bij vaste medewerkers dat het in de toekomst beter wordt, is niet realistisch. Alsof kwaliteit en continuïteit nog prioriteit hebben. De randvoorwaarden voor goede en veilige zorg zijn al langer losgelaten en daar gaat weinig aan veranderen, zo lijkt het.
Zo zagen we de afgelopen maand een minister van Volksgezondheid die tevreden was met een daling van het aantal zorg zzp’ers, ondanks problemen met continuïteit van zorg en kwaliteit van zorg. De vaste zorgmedewerker werkt structureel over, compenseert het structurele personeelstekort en krijgt structureel te weinig terug. De zorgsector gaat daarmee steeds minder over vakmanschap en solidariteit. Onze voorspelling is dat de uitstroom van 10% per jaar aan zorgmedewerkers verder zal oplopen en het zzp-schap onverminderd populair zal blijven. Ook als je probeert dat onderwerp buiten de media te houden.
