Sinds de ophef van het handhavingsmoratorium draaien zorgorganisaties volop wervingscampagnes om zzp’ers te verleiden om in loondienst te gaan. Uit de eerste resultaten van ons onderzoek blijkt dat maar een klein deel zelfstandig ondernemers hiervoor openstaat. En daarvan haakt een deel al vroegtijdig af. Vaak is het niet het arbeidsvoorwaardengesprek waar het misloopt, maar al bij het eerste contact met recruiters van zorgorganisaties.
Schaarste en autonomie: de waarde van ervaren professionals
Elke zorgprofessional en elke zorgorganisatie ervaart dat er veel te weinig handen aan het bed zijn. Volgens recente cijfers uit een AZW prognosemodel loopt dit tekort aan zorgverleners in de zorg en welzijn op tot 300.000 in 2035. Dat maakt dat iedere zorgprofessional hard nodig is en dus van waarde is. Tegelijkertijd ervaren zorgprofessionals een structureel gebrek aan waardering. In de praktijk is er weinig marktwerking voor schaarse zorgmedewerkers met een dienstverband. Dat maakt dat zorgmedewerkers op zoek gaan naar alternatieve eigentijdse werkvormen. In de meeste gevallen is het een bewuste keuze om als uitzendkracht of zzp’er aan de slag te gaan. Vaak is het een laatste station voor uitstroom uit de sector. Flexibele werkvormen blijken voor zorgprofessionals goed te werken, maar worden tot nog toe ontmoedigd.
Sommige zzp’ers staan open voor alternatieven
Nu de handhaving schijnzelfstandigheid het werken als zelfstandige moeilijk maakt, staan sommige professionals open voor een overstap of een andere vorm van samenwerking. Dit zijn vaak ervaren en zelfstandige professionals, die kritisch kijken naar hun eigen werk, motivatie en duurzame inzetbaarheid. Zij denken mee, dragen bij en kijken zorgvuldig waar hun inzet het verschil kan maken. Ze brengen zoals ze gewend zijn ervaring, stabiliteit en flexibiliteit tegelijk. Maar het zijn ook zorgprofessionals die gewend zijn aan autonomie. Wanneer zij reageren op een wervingscampagne, wegen zij zorgvuldig af wat een samenwerking of overstap zou betekenen voor hun werkende en privé leven. Met een rugzak vol vakbekwaamheid kloppen zij aan bij een zorgorganisatie. Wat voor een zorgorganisatie een kans zou moeten zijn om hun talent te zien, blijkt vaak het moment te zijn waarop de zorgprofessional al afhaakt.
Want na de wervingscampagne volgt de praktijk.
Campagne vs. praktijk
Op het moment dat een zzp’er contact legt, moeten de veelbelovende beloftes uit campagnes waargemaakt worden. Daar begint het eerste menselijke contact met een zorgorganisatie en wordt duidelijk of woorden ook werkelijk gedragen worden en betekenis krijgen. Zorgprofessionals vanuit een andere werkvorm hebben op dat gebied vaak al andere ervaringen opgedaan. Ze werkten op veel soorten plekken en maakten veel soorten culturen mee. Het gevoel van onvoldoende waardering dat hen eerder deed twijfelen aan hun plek, komt in het recruitmentproces in een andere vorm terug.
Onderzoek: communicatie vanaf eerste moment afstandelijk
Uit de eerste resultaten van ons onderzoek blijkt dat zorgprofessionals zich regelmatig niet gehoord, niet gezien en niet serieus genomen voelen in het eerste contact met zorgorganisaties. In de open antwoorden van het onderzoek komt dit beeld scherp naar voren. Zorgprofessionals beschrijven hoe zij na een eerste veelbelovende reactie simpelweg niets meer horen. Of dat de communicatie kil en afstandelijk aanvoelt: “Je kunt je via de website aanmelden”, zo klinkt het – in plaats van een uitnodiging tot een gesprek.
Persoonlijke benadering ontbreekt
Respondenten geven aan dat hun ervaring en motivatie nauwelijks lijken mee te tellen in de eerste contacten en beschrijven hoe zij zich een ‘nummer’ voelen. “Na aanmelding geen reactie, terwijl er sprake zou zijn van grote urgentie” en “Ik werd doorverwezen naar een website, daar bleef het bij”. Voor zorgprofessionals die gewend zijn om zelfstandig verantwoordelijkheid te dragen is dit vaak het moment waarop zij al afhaken. “De intake ging meer over wat zij zochten dan over wie ik was” en “Na mijn sollicitatie volgde radiostilte. Geen afwijzing, geen uitnodiging, niets.” Deze reacties tonen dat het eerste contactmoment niet alleen een praktisch proces is, maar ook een voelbaar moment van de cultuur. Het bepaalt of iemand zich welkom, gezien en serieus genomen voelt. Of juist niet.
“Als het eerste contact al zo afstandelijk en onduidelijk is, hoe is het dan straks in het team?”
De rol van de recruiter
Recruiters in de zorg zijn vaak het eerste aanspreekpunt bij een werving. In een krappe arbeidsmarkt waarin zorgprofessionals schaars zijn en autonomie belangrijk is, maakt dat eerste contact indruk. Wanneer aandacht en waardering zelfs buiten het inhoudelijke werk alweer direct ontbreekt, is dat een houdingsprobleem en bevestigt dat voor ervaren zorgprofessionals precies het beeld dat zij al hadden voordat ze reageerden op een campagne.
“Je krijgt een standaard antwoord zonder enige interesse in wie je bent.” en “Ik kreeg alleen maar een linkje doorgestuurd. Geen uitleg, geen gesprek.” De krapte op de arbeidsmarkt heeft niet geleid tot dankbaarheid of nederigheid, zo blijkt. “Het voelt alsof ik me moet bewijzen dat ik mag komen helpen, terwijl zij mensen tekortkomen.” en “Je krijgt het gevoel dat je er niet echt toe doet, dat je gewoon een pleister op hun rooster bent.”
Het patroon van onvoldoende waardering
Wat in het recruitmentproces gebeurt staat niet op zichzelf. We weten al langer dat zorgprofessionals een gebrek aan waardering ervaren als een breder en structureel probleem. In de resultaten van ons onderzoek lezen we ervaringen van afstandelijke communicatie, besluiten die over zorgverleners worden genomen in plaats van door hen en met hen en het gevoel dat ervaring en vakmanschap ondergeschikt raken aan procedures. Voor wie al langer in de zorg werkt, voelt het gebrek aan aandacht in recruitment daarom niet als een incident. Het voelt als een herhaling en bevestiging van een bekend patroon. Juist zorgprofessionals die bewust kiezen voor autonomie en verantwoordelijkheid herkennen dit snel. En besluiten dan ook meestal snel om verder te zoeken.
60% van de respondenten die opnieuw een dienstverband geprobeerd hebben vorig jaar, haakten binnen een aantal maanden alweer af.
Werving stopt niet bij een campagne
Alleen campagnes met mooie beloftes zijn niet voldoende om zorgprofessionals aan te trekken en te behouden. Het is niet voor niets dat de uitstroom binnen de sector onverminderd door blijft gaan. Een gebrek aan waardering is een van de oorzaken die hieraan ten grondslag ligt. Als zorgprofessionals zich in eerste instantie uitgenodigd voelen, maar daarna afstandelijk en zakelijk worden benaderd, haken zij vroegtijdig af. Dit geldt voor instromers, zij-instromers en alle andere zorgprofessionals. Niet omdat zij niet willen werken in de zorg, maar omdat zij herkennen wat hen eerder al deed twijfelen aan hun plek in de sector.
Wie zorgprofessionals begrijpt, wil behouden en oog voor ze zou hebben, heeft weet dat waardering niet begint bij een contract.
