De positie van zelfstandigen in de zorg staat opnieuw onder druk, ditmaal door de handhaving op schijnzelfstandigheid. Het zorgt voor onrust onder zelfstandigen, die alert moeten zijn op de juridische status van hun samenwerking. Zijn er pasklare oplossingen voor zzp’ers, zoals een eigen BV of coöperatie?
Er is veel misleidende informatie die de indruk wekken dat je met een bepaalde constructie boetes en naheffingen kunt voorkomen. Is zo’n pasklare oplossing mogelijk? In deze column bespreekt bedrijfsadviseur en coöperatie specialist Jeroen Leclercq de heropleving van de Wet DBA, de risico’s, en de mogelijke opties voor zelfstandigen om zich opnieuw te verenigen in een coöperatie.
De zzp’er in de zorg onder druk
Daar sta je dan als zorg ZZP-er, of liever gezegd: Zelfstandig Zorg Professional. Met je keurig ingeschreven eenmanszaak bij de KvK, je 3-7 opdrachtgevers, je bijgehouden boekhouding, je investeert netjes ieder jaar en je hebt misschien zelfs een AOV plus leaseauto. En toch gaat deze nieuwe regering gewoon verder met het beleid van de vorige regeringsploeg, handhaven dus; ook in de zorg.
Het Deliveroo arrest
Zoals Lex Tabak reeds schreef in zijn artikel over het Deliveroo, de pizza bezorgers gingen u reeds voor. Het arrest is erg summier beschreven en de Hoge Raad wilde haar vingers niet branden aan een politieke kwestie. Dat is het met alle onrust zo langzamerhand wel geworden en laat het nu feitelijk aan de markt om een doorgang te forceren voor ZZP-ers. ZZP’ers zijn op zoek naar oplossingen, zoals bijvoorbeeld een eigen BV of een coöperatie.
Is de (WTZa) zorgcoöperatie dan een optie?
Goede vraag. De zorgverzekeraars hadden reeds in 2023 al een uitsterfbeleid ingezet voor de als zorginstelling geregistreerde WTZa zorgcoöperaties. Vooral in de thuiszorg. Ik schreef al eerder over hoe het even stil werd in Brabant, toen daar contracten werden teruggetrokken. Daarnaast wordt de zorgcoöperatie als rechtspersoon, die overeenkomsten aangaat met cliënten en zorginstellingen, gezien als 1 opdrachtgever voor de leden ZZP-ers. Die biedt op termijn dus geen oplossing meer. Maar de zorgcoöperatie kan wel een oplossing bieden als faciliteerder (inkoopcoöperatie) voor haar leden.
Hoe werkt een inkoopcoöperatie?
In het kort: de leden ZZP-ers gaan rechtstreeks de opdrachtovereenkomst aan met de instellingen. Verder wordt alles geregeld door de coöperatie, waaronder urenregistratie, facturering, debiteuren beheer etc. De leden ZZP-ers betalen hier een ‘contributie’ + BTW voor, maar kunnen verder doen waar ze goed in zijn, zorg verlenen. Dat vereist in een bestaande coöperatie meestal een aanpassing van de statuten, of in het slechtste geval een geheel nieuw op te richten rechtspersoon. Ook moeten er nieuwe contracten komen, maar mogelijkheden zijn er zeker. In hoeverre deze faciliteerder diensten verleent aan haar leden is vrij in te delen en hangt met name af wie de administratie gaat doen. Of wordt dat helemaal uitbesteed? Dit is een keuze. Ook de maatschap als vorm zou hier van nut kunnen zijn als ondersteunend apparaat. Zelfs een BV kan worden ingezet als bemiddelaar en faciliterend en administratief vehikel.
Controles bij de zorg ZZP-er zelf
De belastingdienst heeft aangekondigd met name te kijken naar de zogenaamde ‘arbeidsverhouding’; de achilleshiel van zowel de instelling als de ZZP-er. Ik ben ervan overtuigd dat als je als ZZP-er je zaakjes op orde hebt en rechtstreeks opdrachtovereenkomsten met de instellingen aangaat, je verder veilig als ZZP-er je werk kunt doen binnen de zorginstelling. Er is in het voorbeeld van de coöperatie geen sprake van juridische tussenkomst, want die faciliteert alleen. In de context van een coöperatie kan het Fiscaal Kompas ZZP Zorg dienen als toetssteen. Potentiële leden zouden verplicht kunnen worden volledig te voldoen aan deze eisen als harde voorwaarde voor lidmaatschap. Dit zou vergelijkbaar zijn met andere regels in het huishoudelijk reglement, zoals verplichte scholing, het bijhouden van nascholing of zelfs ludieke afspraken zoals het dragen van rode sokken tijdens het werk. Je kiest met elkaar.
Hoe nu verder?
OK, de eenvoudigste oplossing is weer in loondienst gaan en je verlies nemen, maar wil je dat en waarom zou je?
De coöperatie als samenwerkingsvorm biedt interessante mogelijkheden voor de toekomst. Op dit moment onderzoek ik een projectmatige inhuur vanuit het eerdergenoemde faciliterende model richting zorgorganisaties. Dit maakt de zzp’er zelfstandiger: je wordt ingehuurd voor een vooraf vastgestelde periode en tegen een vooraf overeengekomen bedrag, dat achteraf gefactureerd wordt (de zogeheten aannemersconstructie). Hoewel hier administratief werk bij komt kijken, is veel daarvan te automatiseren of uit te besteden aan een administratiekantoor. Zolang je je zaken als ondernemer goed geregeld hebt, bijvoorbeeld via een eenmanszaak of een BV, kun je zonder al te veel zorgen over een belastingcontrole je werk als zzp’er blijven doen.
De eenmans BV als oplossing?
Ik zie bureaus en juristen constructies aanbieden waarbij zzp’ers in een coöperatie of maatschap stappen met hun eigen eenmans-BV’s, en optreden als Directeur en Groot Aandeelhouder (DGA). Hoewel deze aanpak voor medisch specialisten, huisartsen en fysiotherapeuten bewezen effectief kan zijn, is het voor verpleegkundigen en verzorgenden vaak minder rendabel. Om een BV fiscaal aantrekkelijk te maken, heb je jaarlijks ongeveer €130.000 winst nodig, wat betekent dat je een omzet van minstens €180.000 moet draaien. Voor veel zorgprofessionals is dit niet haalbaar, waardoor zo’n eenmans BV je gewoon een hoop belastinggeld kost.
Lees ook dit artikel in de Telegraaf: Zzp’ers gewaarschuwd voor misleidende informatie. ‘Bv oprichten is zinloos.’
Risico’s en veerkracht in een veranderend speelveld
Het probleem zit hem op korte termijn bij de instellingen, die aankondigen per 1 januari 2025 géén ZZP-ers meer in te willen huren en als ze niet anders kunnen, het risico van naheffingen van loonbelasting en sociale voorzieningen bij de ZZP-er willen neerleggen. We moeten nog zien wat hiervan overblijft voor een rechter, maar risicoloos ondernemen bestaat nu eenmaal niet. Zolang de administratie sluitend is, van jezelf en van de faciliteerder, kan er weinig gebeuren. Zelfstandig zorgprofessionals hebben de komende tijd een uitdagende periode voor zich. Hoewel er geen gemakkelijke oplossingen zijn, is een proactieve houding essentieel: blijf geïnformeerd, verken juridische alternatieven, en overweeg samenwerking in een structuur die zelfstandigheid waarborgt. Het is een complex en onzeker speelveld, maar wie vooruitdenkt, vergroot de kans op een stabiele toekomst.
Jeroen Leclercq is bedrijfsadviseur en coöperatie specialist voor de zorg
