De Belastingdienst trekt zich van niemand iets aan. Zij draagt daardoor bij aan de onduidelijkheid en onzekerheid op de arbeidsmarkt. In dit artikel tellen we een aantal ontwikkelingen van de afgelopen jaren bij elkaar op.
De Belastingdienst past de wet DBA op onjuiste wijze toe
Nu de handhaving op schijnzelfstandigheid sinds 1 januari actiever is dan voorheen, wordt duidelijk hoe de Belastingdienst zich opstelt in de praktijk. De Belastingdienst kijkt nauwelijks naar het persoonlijk ondernemerschap van een zzp’er bij het toepassen van de wet DBA. Dat is een onjuiste toepassing van de wet, zo stelt advocaat arbeidsrecht Joost van Ladesteijn bij ZiPconomy. Onder het mom van de concept wet VBAR en een eigen interpretatie van de uitspraak Deliveroo, kiest de Belastingdienst voor een eigen koers. Zij gebruikt de uitspraak van de Hoge Raad op onderdelen, maar niet zoals deze bedoeld is. De Hoge Raad heeft namelijk bepaald dat binnen de wet DBA ‘extern ondernemerschap‘ een volwaardig criterium is. De Belastingdienst trekt zich daar echter niets van aan. Zij kijkt naar de eerste acht criteria binnen Deliveroo en ziet het negende criterium: ‘zelfstandig ondernemerschap’ van ondergeschikt belang. Hierdoor past de Belastingdienst de holistische toets niet toe. Niet alle omstandigheden worden in onderling verband beoordeeld.
Voorlichting over de arbeidsrelatie onvolledig
Het selectief beoordelen van de arbeidsrelatie door de Belastingdienst, gaat gepaard met selectieve informatievoorziening vanuit diezelfde hoek. De Belastingdienst gaat binnen de website ‘Het Juiste Contract?‘ vooral in op de criteria die wijzen op een dienstbetrekking, zoals gezagsverhouding en verplichting tot persoonlijke arbeid. Onderdelen die zelfstandig ondernemerschap benadrukken, blijven onderbelicht. Deze eenzijdige voorlichting leidt ertoe dat opdrachtgevers en opdrachtnemers geen inzicht krijgen in hun arbeidsrelatie. Dit leidt tot onnodige angst en onzekerheid bij zorgorganisaties. Volledige informatievoorziening is noodzakelijk om zzp’ers en opdrachtgevers te laten bepalen hoe ze met elkaar werken. Die informatie bieden de overheid en de Belastingdienst nu niet.
De Belastingdienst voert de ‘zachte landing‘ niet uit
“De afgelopen tijd kreeg ik steeds meer signalen van opdrachtgevers dat de Belastingdienst bij de handhaving op schijnzelfstandigheid na een bedrijfsbezoek direct over gaat tot een boekenonderzoek”, zo schreef Thierry Aartsen (VVD) op Linkedin. Het betrokken Kamerlid probeert met zijn “hoop dat het gaat om een misverstand“, nog wat te redden van de conclusie dat de Belastingdienst zich van niemand iets aan trekt. De Belastingdienst onttrekt zich aan de belofte dat er eerst een waarschuwing zal volgen vanuit de Belastingdienst. Opdrachtgevers en zzp’ers worden direct geconfronteerd worden de gevolgen van een handhavingsactie, zonder de beloofde ruimte om eerst aanpassingen te doen. Dit staat haaks op de toezegging van de overheid om bij de aanpak van schijnzelfstandigheid een ‘zachte landing’ te hanteren. De aanpak van de Belastingdienst creëert op deze manier een klimaat van onzekerheid onder opdrachtgevers en zzp’ers. Dit heeft niet alleen impact op de flexibiliteit van de arbeidsmarkt, maar ook op het vertrouwen in de overheid en de rechtmatigheid van haar handhavingsbeleid.
Kamervragen leveren niets op
Kamervragen van Aartsen (VVD), Rikkers-Oosterkamp (BBB) en Vijlbrief (D66) aan de staatssecretaris van Financiën en de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het niet uitvoeren van de zachte landing leverden niets op. Dit zagen we al eerder bij het rondetafelgesprek handhaving DBA en het debat over de handhaving op schijnzelfstandigheid. Minister van Hijum (SZW) en staatssecretaris Van Oostenbruggen (NSC) kletsen zich er gewoon uit. De Belastingdienst liet al eerder zien zich niets aan te trekken van een Kamermotie over benodigde duidelijkheid over schijnzelfstandigheid en bij de zachte landing is dat uiteraard niet anders. De staatssecretaris van Financiën geeft aan dat de Belastingdienst zich houdt aan ‘zachte landing’. Er zou terughoudend worden gehandhaafd en bedrijven krijgen eerst de mogelijkheid om hun werkwijze aan te passen voordat er handhavingsmaatregelen worden genomen.
De Belastingdienst negeert modelovereenkomsten
In de brief van zorgorganisaties aan de Tweede Kamer wordt het nog netjes verwoord met “vooruitlopend op 1 januari 2025 legt de Belastingdienst actief bedrijfsbezoeken af“. De brief dateert van december 2024. In de zorgsector zijn de boekenonderzoeken bij zorgorganisaties dan al drie jaar (!) aan de gang. Als er één sector is waarbij zichtbaar werd dat de Belastingdienst volstrekt een eigen koers vaart, dan is het de zorg. Sinds 2022 zit de druk er vanuit de Belastingdienst op om zoveel mogelijk te stoppen met zzp inhuur. Lokale inspecteurs doen waar ze zelf zin in hebben. De Belastingdienst is heel bewust op weg naar een confrontatie met de zorgsector. Uit diezelfde brief van zorgorganisaties: “De Belastingdienst gebruikt in alle gevallen het standpunt dat zzp-inzet zowel intra- als extramuraal niet of vrijwel niet mogelijk is en inzet van de meeste zzp’ers op korte termijn moet worden stopgezet.” Dat is best bijzonder als je je realiseert dat er voor zowel intra- als extramurale zorg al jaren goedgekeurde modelovereenkomsten bestaan.
De Belastingdienst past goedgekeurde modelovereenkomst aan
Maar je kunt van modelovereenkomsten af als ze je niet bevallen. Althans, als je de Belastingdienst heet. Het is tegen de regels, maar de Belastingdienst paste de goedkeuring van een intramurale modelovereenkomst aan. Deze modelovereenkomst maakt onderdeel uit van het Fiscaal Kompas ZZP Zorg en daar wilde de Belastingdienst vanaf. Een modelovereenkomst met looptijd 2023 – 2028, werd omgekat naar 2019 – 2024. Door de datering op de modelovereenkomst te wijzigen, werd bewust de suggestie gewekt dat de modelovereenkomst verlopen was. In een tijd dat juist alle modelovereenkomsten tot 2029 geldig zouden zijn. Maar niet voor de zorg. Vragen hierover door zorgorganisaties aan de staatssecretaris van Financiën blijven al maanden onbeantwoord. De modelovereenkomst intramuraal met kenmerk 910-2022-102237-2-0 is inmiddels helemaal verwijderd van het register overeenkomsten DBA. De Belastingdienst trekt zich van niemand iets aan.
De Belastingdienst stapt uit sectoraal overleg met de zorg
Sectorale afspraken voor de zorgsector met haar 200.000 zzp’ers? Onbelangrijk. Op de avond voor publicatie (!) van sectorale afspraken vond de Belastingdienst het welletjes met dat ‘Beheersingsmodel Zorg‘. Dat 3 ministeries en 6 koepels van werkgevers samen gingen werken aan een ‘fiscaal kader zzp zorg’ bleek de Belastingdienst geen goed idee te vinden. De Belastingdienst stapte uit het fiscaal kader zzp zorg door nieuwe belemmeringen op te werpen. Vervolgens kregen de zorgkoepels de schuld van het mislukte overleg. Werkgevers in de zorg gingen teleurgesteld en zonder de 3 ministeries en Belastingdienst verder. Zij creëerden een alternatief: het Fiscaal Kompas ZZP Zorg. Om ook dat Kompas weer gesaboteerd te zien worden door de Belastingdienst door het aanpassen van de goedgekeurde intramurale modelovereenkomst. Vrienden van de Belastingdienst zijn van mening dat het Fiscaal Kompas ZZP Zorg naar de shredder kan.
De Belastingdienst wijst alle zzp‑voorbeelden af
In juli 2025 wordt bekend dat de Belastingdienst alle voorbeelden van zzp onderaannemerschap in de zorg rigoureus afwijst. Zelfs in gevallen waar zorgprofessionals handelen binnen de kaders van de wet Wkkgz, negeert de fiscus de relevante wet- en regelgeving en concludeert dat er sprake is van gezag en dus van een verkapt dienstverband. Ook het gebruik van modelovereenkomsten helpt daarbij niet. Als we lezen hoe de Belastingdienst zzp-casus na zzp-casus afwijst, valt op dat er geen holistische toets plaats vindt en via een onvolledig beoordeling tot een conclusie komt. Dit lot trof eerder de huisartsen en heeft zich inmiddels verspreid naar alle sectoren in de zorg.
De zorgsector als speelbal van de Belastingdienst en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Wie grijpt in?
De Belastingdienst vaart een eigen koers en trekt zich niets aan van politieke toezeggingen, sectorale ambities of juridische kaders. Terwijl er al jaren goedgekeurde modelovereenkomsten voor zzp’ers in de zorg bestaan, negeert en manipuleert de Belastingdienst deze. De ‘zachte landing’ waar politiek en partners op rekenden, blijkt een loze belofte. Dit schept geen duidelijkheid, maar veroorzaakt juist chaos en onzekerheid op de arbeidsmarkt. De gevolgen zijn desastreus: zorginstellingen durven geen zzp’ers meer in te huren, terwijl personeelstekorten oplopen. Patiënten en cliënten krijgen hierdoor minder zorg. Zorg wordt afgeschaald. Zorgprofessionals die bewust kiezen voor zelfstandig ondernemerschap worden onder druk gezet om een dienstverband aan te gaan, terwijl de praktijk laat zien dat dit voor velen geen optie is. De Belastingdienst duwt de zorgsector verder richting een crisis, waardoor werkgevers vastlopen en zorgprofessionals worden klemgezet. Blijven het kabinet en de Tweede Kamer toekijken hoe een uitvoeringsorgaan zelf de regels verdraait en beleid niet opvolgt? We gaan het meemaken.
Wil je een actueel overzicht van alle regels, wetgeving en ontwikkelingen rond zzp in de zorg in 2026?
Lees dan ZZP 2026 in de zorg: nieuwe regels, wetgeving en veranderingen.
