Het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) heeft forse kritiek geuit op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Het adviescollege geeft aan dat vooral de wet- en regelgeving voor de arbeidsmarkt onnodig en ineffectief is. Daarbij gaat ze er vanuit dat het ministerie SZW op zoek is naar een minder complexe arbeidsmarkt. Is de complexe arbeidsmarkt een onbedoeld gevolg, of een strategische keuze van SZW?
ATR: aanpak van de arbeidsmarkt schiet tekort
Het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) is een onafhankelijk adviesorgaan dat de regering adviseert over het verminderen van onnodige regeldruk. Via een rapportage heeft het ATR een ongevraagd advies uitgebracht aan het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Het college stelt vast dat er vooral binnen de arbeidsmarkt sprake ineffectief, complexe en moeilijk uitvoerbare plannen. In de helft van de gevallen krijgt het ministerie SZW een negatief advies. Dit wordt vooral veroorzaakt door:
- Gebrekkige probleemanalyse: Het probleem wordt niet helder beschreven of beperkt zich tot incidenten;
- Onvoldoende aandacht voor alternatieven: Eenvoudigere opties worden vaak niet onderzocht;
- Ineffectieve regelgeving: Nieuwe maatregelen stapelen zich op, zonder merkbaar effect;
- Complexiteit en regeldruk: De regelgeving is vaak niet praktisch toe te passen voor werkenden en organisaties.
Het ATR heeft onder meer scherpe kritiek op het voorstel zoals de concept Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties (VBAR). Het is een wet die wordt gezien als een overhaaste oplossing die meer regeldruk veroorzaakt, zonder dat het achterliggende probleem daadwerkelijk wordt opgelost.
Aanbeveling: doe onderzoek naar de gevolgen
De voornaamste aanbeveling van het ATR aan SZW is – niet geheel verrassend – het doen van onderzoek naar de gevolgen voor de praktijk. Als de overheid regeldruk wil verminderen en de kwaliteit van wetgeving wil verbeteren, dan is het noodzakelijk dat er wordt gewerkt vanuit een grondige analyse. Het zoeken naar minder belastende oplossingen, praktische werkbaarheid en het evalueren van maatregelen zou wat het ATR betreft logisch zijn. Het betrekken van organisaties die daadwerkelijk moeten gaan werken met de nieuwe wet- en regelgeving, is ook een aanbeveling. Geen ‘rocket science’ zou je zeggen. Maar waarom bedenken de ambtenaren van het ministerie van SZW dit soort werkwijzen niet zelf?
Is het problematiseren van de arbeidsrelatie niet een doel?
Als er één voorbeeld is waarbij organisaties behoefte hebben aan minder regeldruk en praktische uitvoerbaarheid, dan is het wel de wet DBA. De aanpak schijnzelfstandigheid heeft voor ruim een miljoen werkenden inmiddels tot chaos geleid op de arbeidsmarkt. Ook zelfstandig ondernemers gaan gebukt onder het vage dreigement van naheffingen voor opdrachtgevers. Vervelend? Of juist helpend? Het problematiseren van zzp is een heel effectieve strategie als het mantra: ‘vast dienstverband de norm’ is. Als je op zoek bent naar zoveel mogelijk werkenden in een vast dienstverband, dan is het zaaien van angst en onzekerheid onder opdrachtgevers en zzp’ers heel effectief. Je laat de Belastingdienst een Kamermotie niet uitvoeren, om vervolgens de onduidelijkheid over schijnzelfstandigheid te laten bestaan. Je negeert de boodschap van de Koning en zijn Raad van State dat het arbeidsmarktpakket van het kabinet tekort schiet. Je levert een 2e concept concept wet VBAR in, die nagenoeg een kopie is van de fors bekritiseerde eerste versie. Je zorgt ervoor dat organisaties vrezen voor boetes en juridische procedures, terwijl zzp’ers zich zorgen maken over hun bestaanszekerheid.
Het doel van ‘minder complexiteit‘ is een aanname
De aanname in het rapport van het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) is dat de huidige wet- en regelgeving bij Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) onnodig complex is. Het ATR gaat ervan uit dat het ministerie op zoek is naar een vereenvoudiging van regeldruk voor burgers en organisaties. Deze aanname vormt de basis voor de aanbevelingen in het rapport. De praktijk laat zien dat het ministerie van SZW over de verschillende kabinetten heen de zzp’er richting een vast dienstverband probeert te dwingen. De ambtenaren van het ministerie van SZW lijken vast te willen houden aan de bestaande complexiteit, die angst en onzekerheid zaait. Dat is een heel effectieve strategie als je zoveel mogelijk werkenden naar een dienstverband wil manoeuvreren. Het negeren van adviezen over de arbeidsmarkt en het bewust problematiseren van de arbeidsrelatie lijkt een patroon. De zorgsector – met zijn cruciale rol in de samenleving – verdient beter dan de huidige onzekerheid.
