De afgelopen maanden gaven we meerdere webinars, seminars en schreven we over de huidige ontwikkelingen rondom 1-1-2025. Uiteraard hielden zzp’ers in de zorg zo hun vragen over dit onderwerp. Dit zijn de meest gestelde vragen (en antwoorden) over de handhaving op schijnzelfstandigheid.
Meest gestelde vragen over handhaving schijnzelfstandigheid
In dit artikel gaan we in op vragen van zzp’ers. Staat jouw vraag er niet tussen? Stuur ons een bericht.
Hieronder bespreken we achtereenvolgens..
- Hoe gaat de handhaving vanaf 2025 mijn werk beïnvloeden?
- Wat betekent de nieuwe wet- en regelgeving voor mijn dagelijkse praktijk?
- Wanneer ben je precies schijnzelfstandig?
- Hoe voorkom ik dat ik gezien word als schijnzelfstandige?
- Hoe stel ik een juridisch correcte overeenkomst van opdracht op?
- Hoe voldoe ik aan alle wettelijke eisen als ZZP’er in de zorg?
- Hoe kan ik aantonen dat ik aan de eis van een kwaliteits- en klachtensysteem voldoe?
- Hoe voorkom ik problemen met de Belastingdienst bij langdurige opdrachten?
- Hoeveel risico loop ik nu eigenlijk zelf?
Hoe gaat de handhaving vanaf 2025 mijn werk beïnvloeden?
Vanaf 1 januari 2025 heeft de Belastingdienst de opdracht om binnen alle sectoren te gaan handhaven op schijnzelfstandigheid. Dit wil zeggen dat zij organisaties bezoeken en onderzoek doen naar hoe de opdrachtgever samenwerkt met opdrachtnemers (zzp’ers). Voor de zorgsector geldt dat de Belastingdienst daar sinds 2023 de handhaving op schijnzelfstandigheid heeft opgevoerd. Voor de zorg verandert er dan ook niet heel veel, al is de aandacht voor het onderwerp wel sterk toegenomen. Wat gaat er dan wel veranderen? Tot 1 januari 2025 kan de Belastingdienst zorgorganisaties na bezoek alleen een ‘aanwijzing’ geven. Daar zitten nog geen grote gevolgen aan vast. Vanaf 1 januari 2025 kan de Belastingdienst bij controle na een waarschuwing een naheffing opleggen. Die naheffing voor loonkosten kan berekend worden vanaf 1-1-2025 en verder. Bij controle kunnen er dus vanaf volgend jaar negatieve financiële gevolgen ontstaan door het werken met zelfstandigen. Om die reden beginnen opdrachtgevers in de zorg zich anders te gedragen. Zij zetten het liefst minder of geen zelfstandigen meer in. Of dat op de middellange termijn vol te houden is, moet nog blijken.
Tip: we hebben voor iedereen een gratis webinar klaar staan om je goed voor te bereiden op 2025.
Wat betekent de nieuwe wet- en regelgeving voor mijn dagelijkse praktijk?
Er is geen sprake van nieuwe wet- en regelgeving. De handhaving op een 8 jaar oude wet staat op het punt om te gaan starten. Dit maakt opdrachtgevers onzeker en onrustig. Voor jouw dagelijkse praktijk betekent dit dat je meer moeite zou kunnen ervaren bij het vinden van opdrachten, omdat niet alle zorgorganisaties het straks aan durven om zzp’ers in te huren. De wet DBA met haar modelovereenkomsten, bestaat sinds 2016. Die wet leverde destijds zoveel onduidelijkheid op voor opdrachtgevers, dat controle op de wet werd uitgesteld. Die onduidelijkheid is niet weg, maar dit keer wordt handhaving wel opgestart. In de media lees je de gevolgen van die onduidelijkheid terug: de arbeidsmarkt raakt op drift nu de controle op schijn-zzp’ers nadert. Dat komt doordat opdrachtgevers en opdrachtnemers niet precies weten hoe ze op de juiste manier moeten samenwerken. Ook de Belastingdienst kan ze dat niet uitleggen. Adviseurs, accountants, fiscalisten, juristen en advocaten kunnen eveneens geen 100% waterdicht advies geven over hoe te werken met zelfstandigen. De wet DBA laat zich simpelweg niet precies uitleggen. In de zorg ontstaat nu de situatie dat de krapte op de arbeidsmarkt ervoor zorgt dat je nodig bent, terwijl de handhaving op schijnzelfstandigheid inhuur van zzp’ers bemoeilijkt. Zorgorganisaties en zzp’ers moeten hier zelf hun weg in vinden.
Wanneer ben je precies schijnzelfstandig?
De kern van de zaak is dat als je ‘gezag’ ontvangt van jouw opdrachtgever, er sprake is van een ‘fictieve dienstbetrekking’ en je daarmee voor de ‘schijn’ ‘zelfstandig’ was tijdens die opdracht. Maar wanneer is er dan precies sprake van gezag? Niemand kan je dat uitleggen en daar zit nu precies het probleem voor opdrachtgevers. Want hoe weet een organisatie dat zij op een ‘veilige’ manier en zonder gezag een zzp’er inhuren? Dat valt niet precies te bepalen, omdat de definitie van schijnzelfstandigheid verschilt. Wanneer je precies schijnzelfstandig bent, is onbekend. Bij het vorige kabinet maakte de minister gebruik van die onduidelijkheid, in de hoop dat zoveel mogelijk mensen voor een dienstverband gaan kiezen. Zij stelde simpelweg dat elke zzp-er mogelijk schijnzelfstandig is en dat dit voor ‘alle inkomens’ en ‘alle sectoren’ gold. Sindsdien zijn honderduizenden zzp’ers en hun opdrachtgevers in onzekerheid. De minister werd gevraagd om haar uitspraken te bewijzen, maar dat kon zij niet. Toch is er nu het voortdurende verwijt dat er – ‘zeker in de zorg‘ – veel schijnzelfstandigheid zou zijn. Ook dit is niet bewezen, al wordt het zo vaak herhaald dat veel mensen het zijn gaan geloven. Het is uiteindelijk aan de rechter om te bepalen of een opdrachtgever jou wel of niet in een verkapt dienstverband heeft werken. Sinds 2016 zijn er zelden rechtszaken gevoerd over dit onderwerp – want er werd niet gehandhaafd.
Tip: lees deze en deze rechtszaken eens door van vóór 2016. Zelfstandigheid binnen een operatiekamer bleek prima mogelijk.
Hoe voorkom ik dat ik gezien word als schijnzelfstandige?
Opdrachtgevers weten niet zeker of ze jou veilig in kunnen huren. Die onzekerheid valt vanwege de onduidelijke wet DBA niet volledig weg te nemen. Het maximaal haalbare is dat de samenwerking zo ‘veilig mogelijk’ verloopt. Voor jouw opdrachtgever betekent dit dat zij ‘gezag’ over jouw werkzaamheden moet voorkomen. Zonder gezag, geen verkapt dienstverband. Hoe zelfstandiger jij functioneert, hoe beter het is voor beide partijen. Het beste wat jij kunt doen is zorgen dat je je vooral als zelfstandig zorgondernemer gedraagt. In de zorg betekent dit dat je je als ondernemer, zorgaanbieder en volwaardig professional moet presenteren. We hebben stappenplannen, checklists, downloads en meer voor je klaar staan om zelf te kunnen beoordelen hoe jij ervoor staat. In jouw relatie met de opdrachtgever is het belangrijk dat je een opdracht voor een zorgorganisatie duidelijk beschrijft en dat de periode waarin je dat werk doet wordt afgebakend. Het dragen van eigen verantwoordelijkheid voor het werk, het lopen van financieel risico en het voldoen aan de wettelijke eisen als zzp’er in de zorg zijn ook belangrijk. Al deze onderwerpen leg je vast met een juridisch correcte Overeenkomst van Opdracht (OvO) tussen zzp’er en opdrachtgever.
Tip: presenteer jezelf openlijk als zorgondernemer via een online profiel, onderdeel van ons Wtza abonnement.
Hoe stel ik een juridisch correcte overeenkomst van opdracht op?
Goed nieuws; er is een prima juridische overeenkomst beschikbaar voor jou en je opdrachtgever. De landelijke koepels van zorgorganisaties hebben met elkaar gewerkt aan het Fiscaal Kompas ZZP Zorg. Dit is een document dat uitleg geeft over hoe zorgorganisaties het beste zzp’ers in kunnen huren. Onderdeel van dat Kompas is een concept Overeenkomst van Opdracht. In die overeenkomst wordt rekening gehouden met het afbakenen van een opdracht, de duur van de opdracht, het dragen van eigen verantwoordelijkheid en het voldoen aan de wettelijke eisen voor zzp’ers in de zorg. Ons advies is om die overeenkomst bij de opdrachtgevers met wie je werkt voor te leggen. Wijs hen op het Fiscaal Kompas ZZP Zorg, zodat zij geholpen worden bij het professionaliseren van inhuur van zzp’ers. Alhoewel er nooit keiharde veiligheidsgaranties zijn bij het werken met zzp’ers, is er goed nagedacht over de concept overeenkomst. Zo is een goedgekeurde intramurale modelovereenkomst uit het verleden, gebruikt bij deze nieuwe overeenkomst van opdracht binnen het Fiscaal Kompas.
Tip: download onze gratis checklist Fiscaal Kompas, om te beoordelen of je jouw onderneming op orde hebt. De checklist heeft ook de OvO.
Hoe voldoe ik aan alle wettelijke eisen als ZZP’er in de zorg?
Dit is een veelgestelde (korte) vraag, met een te lang antwoord voor één alinea. De eisen die gesteld worden aan zzp’ers in de zorg gaan over (1) de eisen rondom IB-ondernemerschap, (2) de eisen die gesteld worden aan een zorgaanbieder en (3) de richtlijnen die gelden voor jouw beroep. Het belangrijkste punt van aandacht is dat zelfstandig ondernemerschap in de zorg een beweging is en geen checklist. Je kunt geen abonnement of lidmaatschap afsluiten en vervolgens stellen dat je aan de eisen voldoet. Ondernemerschap in de zorg is goed mogelijk, maar vraagt wel iedere week en misschien wel iedere dag iets van je. Hieronder een aantal onderwerpen.
- Voor ‘solistisch werkende zorgverleners’ gelden een aantal harde eisen vanuit de kwaliteitswet Wkkgz en de Wtza;
- De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) verlangt een houding van ‘leren en verbeteren’ binnen jouw eigen bedrijf;
- Als jij jouw belastingaangifte als ondernemer doet, dan verlangt de Belastingdienst bewijs van jouw gedrag als ondernemer;
- Een zorgprofessional die voldoet aan de professionele standaard van het beroep, kent veel professionele autonomie;
- Al deze zaken opgeteld maken een professionele zorgondernemer die geen gezag kent, want voldoende eigenheid in zich heeft;
- Wat de cirkel rond maakt: als je voldoet aan alle eisen, ben je autonoom aan het werk. Daar hebben opdrachtgevers behoefte aan.
Tip: volg onze online training tot volwaardig zorgondernemer, onderdeel van ons Wtza abonnement.
Hoe kan ik aantonen dat ik aan de eis van een kwaliteits- en klachtensysteem voldoe?
De afgelopen jaren is het gebruik van een certificaat de meest gebruikte manier geweest om aan te tonen dat zzp’ers hun basis eisen op orde hebben. Ook ZZP-erindezorg.nl reikt al haar abonnees een certificaat uit. Vaak eindigen kopieën van deze certificaten in het dossier van een medewerker of kandidaat, bij een opdrachtgever of bemiddelaar. Een zzp keurmerk is ook een manier gebleken om aan te tonen dat een aantal zaken op orde zijn. Het probleem met deze certificaten en keurmerken is was dat er sprake blijft van een risico op fraude. Uiteindelijk is een certificaat slechts een PDF en daarmee gevoelig voor aanpassingen, net als bij fraude met diploma’s en VOG’s. Inmiddels heeft ZZP-erindezorg.nl geborgd dat op te zoeken valt of een zzp’er een ‘live’ aansluiting heeft voor een basis kwaliteitssysteem en klachtenregeling. Het online profiel van een zzp’er is op te zoeken en een QR-code op het certificaat verwijst naar het profiel. Ook registers van keurmerken bieden de mogelijkheid om een zzp’er op te zoeken, als het keurmerk een register bijhoudt en openbaar heeft gemaakt.
Tip: zoek een zzp’er in de zorg op en check of deze een actuele aansluiting heeft op een kwaliteits- en klachtensysteem.
Hoe voorkom ik problemen met de Belastingdienst bij langdurige opdrachten?
Van een ondernemer wordt verwacht dat deze voldoende in beweging is. De beschikking over diverse klanten en een mix aan korte- en langer lopende opdrachten is daarbij logisch. Deze eisen zijn niet nieuw, maar gelden al jaren. Beperk de opdracht met de opdrachtgever tot maximaal een jaar, zo heeft de rechter meerdere malen benoemd. Het Fiscaal Kompas adviseert een maximale duur van 6 tot 8 maanden. Meerdere jaren bij dezelfde opdrachtgever aan de slag zijn, past niet goed bij ondernemerschap. Daarnaast geeft het Fiscaal Kompas ook aan dat het verstandig is om het aantal uren per week tot zo’n 24 – 28 uur te beperken. Op die manier ontstaat er ruimte voor meerdere opdrachtgevers tegelijkertijd. Ook dat draagt bij aan jouw ondernemerschap en je voorkomt er mee dat 70% van jouw omzet wordt behaald bij één opdrachtgever. Loopt een opdracht van 2024 over in 2025? Geen zorgen, de wet DBA is er sinds 2016 en die verandert niet. Het enige dat verandert is de aanpak van de Belastingdienst; niet meer, niet minder. Lopende opdrachten kunnen vervolgd worden en nieuwe opdrachten kun je aangaan. Maar let dus op de termijn van opdrachten en de intensiteit aan uren.
Tip: ook de duur van de opdracht en de 70% regel vind je terug in onze gratis checklist Fiscaal Kompas
Hoeveel risico loop ik nu eigenlijk zelf?
Ook al gaat het woord ‘schijnzelfstandig’ over zzp’ers, het risico van handhaving ligt vooral bij de opdrachtgever. Sinds de wet DBA heeft de Belastingdienst de mogelijkheid om opdrachtgevers te bezoeken. Het is de opdrachtgever die het risico loopt op een fictieve dienstbetrekking met jou en het is de opdrachtgever die vanaf 2025 met een naheffing geconfronteerd zou kunnen worden. Voor zzp’ers is het grootste risico dat je een bepaalde opdracht -achteraf- niet buiten dienstverband, maar binnen dienstverband uitvoerde. Dat kan gevolgen hebben voor jouw urencriterium. Daarnaast zien we soms overeenkomsten van opdracht waarbij alle financiële gevolgen van handhaving bij de zzp’er worden neergelegd. Dit mag niet en teken dit dan ook niet.
Uiteindelijk komt het er allemaal op neer dat jij af moet wachten of zorgorganisaties jou nog steeds in willen huren. Met behulp van het Fiscaal Kompas maken opdrachtgevers een heel goede kans om dit veilig te doen. Of ze het aan durven, is een tweede. Werk je vooral als onderaannemer voor zorgorganisaties? Overweeg dan ook eens het werven van eigen cliënten, bijvoorbeeld via gecontracteerde-, ongecontracteerde-, particuliere- of PGB zorg. Daar speelt het probleem rondom handhaving op schijnzelfstandigheid namelijk niet.
