Comité ZZP heeft naast een petitie, nu ook de gevolgen van de handhaving op schijnzelfstandigheid in kaart gebracht. De persoonlijke verhalen spreken boekdelen. Het blijkt dat in alle sectoren zelfstandig ondernemers hard geraakt worden door de huidige aanpak op schijnzelfstandigheid.
Reacties van zzp’ers, opgehaald door Comité ZZP vind je hier.
Over alle sectoren trekken opdrachtgevers zich terug
Aanhoudende angst voor mogelijke naheffingen, doet opdrachtgevers besluiten zich terug te trekken en inhuur van zzp’ers vermijden. “Mijn opdrachtgevers willen mij niet meer hebben als zzp’er. Ik mag geen zelfstandige meer zijn, maar moet gedwongen in loondienst.” Een ander: “Opdrachtgevers zijn terughoudend om ons in te huren uit angst voor risico’s, terwijl er werk in overvloed is.” Deze trend is zichtbaar in meerdere sectoren. “De grote opdrachtgevers, zoals gemeenten en zorginstellingen, willen geen zzp’ers meer aannemen uit angst voor naheffingen,” meldt een zelfstandige in het sociaal domein. Ook in de transportsector speelt dit probleem: “Ik heb een vergunning en alles netjes op orde, maar door de handhaving durven opdrachtgevers mij niet meer in te schakelen.” In het onderwijs dreigen zelfstandige docenten hun werk te verliezen: “Mijn school wil geen zzp’ers meer contracteren, waardoor ik straks moet stoppen met de kunst- en sportlessen die ik geef aan honderden kinderen.”
Welke sectoren worden geraakt door de aanpak schijnzelfstandigheid?
De voorbeelden die Comité ZZP heeft verzameld, laten zien dat zelfstandig ondernemers in alle sectoren geraakt worden door de maatregelen tegen schijnzelfstandigen. De voorbeelden die aangereikt worden aan Comité ZZP komen uit de volgende sectoren.
- Transport en Logistiek
- Informatie Technologie (IT)
- Zorgsector
- Onderwijs
- Kinderopvang
- Reisbranche
- Overheid
- Sociaal Domein
Aanpak schijnzelfstandigheid raakt zelfstandig ondernemers hard
Bedrijven en instellingen die jarenlang zzp’ers inhuurden, haken nu massaal af. Dit is een direct gevolg van de handhaving op schijnzelfstandigheid. Deze aanpak creëert angst en onzekerheid, waardoor ook bonafide ondernemers hard geraakt worden. Alhoewel de inzet van zzp’ers technisch gezien gewoon door kan en er geen sprake is van nieuwe wetgeving, is dat niet de indruk die het ministerie van SZW en de Belastingdienst het afgelopen jaar hebben gewekt. We zijn exact waar we in 2016 waren; opdrachtgevers die zich grote zorgen maken en zzp’ers die hun opdrachten kwijt raken. Zelfstandige ondernemers worden uitgesloten van werk, terwijl ze niet schijnzelfstandig zijn. “Er wordt een angstklimaat gecreëerd waarin we geen mogelijkheid meer hebben om onze opdrachten veilig uit te voeren. Zelfs als we aan alle voorwaarden voldoen, durven opdrachtgevers het niet meer aan.“
Uit onderzoek blijkt dat 38% van de zelfstandig ondernemers door de handhaving al één of meerdere opdrachten is verloren.
Persoonlijke gevolgen aanpak schijnzelfstandigheid zijn groot
“Sinds december 2024 ben ik zonder opdracht, gelukkig had ik een buffer opgebouwd. Toch kan dat niet lang volgehouden worden. Ik word nu gedwongen om in loondienst te gaan.” Voor veel zelfstandigen betekent dit een directe inperking van hun vrijheid en financiële stabiliteit. “Ik heb jarenlang geïnvesteerd in mijn bedrijf en nu lijkt het alsof dat er niet meer toe doet. Ik moet kiezen tussen loondienst of onzekerheid,” aldus een zzp’er die zich genoodzaakt ziet om te stoppen. In sectoren als zorg en onderwijs zijn de gevolgen voor cliënten en leerlingen merkbaar. Een zzp’er in de zorg: “Als zzp’er heb ik er weer voldoening in gevonden. Nu, na een paar jaren zzp’er te zijn, heb ik eindelijk financieel iets achter de hand om mijzelf te voorzien als er iets kapot gaat in huis.” Maar als de huidige aanpak zich doorzet, dreigt de groep zzp’ers te verdwijnen. “Ik zie om me heen steeds meer collega’s afhaken, omdat het te onzeker wordt. Dat betekent minder zorgverleners en langere wachttijden voor cliënten.” Ook in het onderwijs dreigt talent verloren te gaan. Een zzp’er waarschuwt: “Het zou jammer zijn als ik moet stoppen want dan verliezen honderden kinderen hun leuke en voor hun ontwikkeling belangrijke sport- en kunstlessen.” De aanpak raakt niet alleen de zelfstandige docenten, maar ook scholen die al kampen met een tekort aan gekwalificeerd personeel. “Als er geen zzp’ers meer mogen werken, wie gaat dan het gat vullen? Er zijn al tekorten genoeg,” merkt een andere zzp’er op.
ZZP wordt verwisseld voor dure intermediairs
De gevolgen van de aanpak schijnzelfstandigheid dwingt zzp’ers vaak tot dure constructies om aan het werk te blijven. Een zzp’er vertelt: “De bemiddelingsbureaus proberen hier nu maximaal van te profiteren. Als je erdoorheen komt, proberen ze vaak hoge marges in te brengen.” Een ander: “Dit leidt ertoe dat men geen zzp’ers meer wil inhuren voor ‘ziek en piek’, maar nog slechts tot zogenaamde detacheringsconstructies over wil gaan. Dat werkt sterk in het nadeel van de zzp’er.” Zelfstandig ondernemers geven aan hun financiële onafhankelijkheid te verliezen. “Waar ik vroeger direct met opdrachtgevers werkte, moet ik nu via een intermediair die 20 tot 30 procent van mijn tarief laten afromen.” vertelt een zzp’er. In de IT-sector spelen deze problemen ook. “Opdrachtgevers zeggen tegen mij dat ze het risico niet willen lopen en sturen me door naar een detacheerder. Dat betekent minder vrijheid én een lager uurtarief.”
Verlies van flexibiliteit door intermediairs
Niet alleen verliezen zzp’ers geld door deze tussenlagen, ook hun vrijheid verdwijnt. De flexibiliteit van zzp’ers verdwijnt onder druk van de nieuw bedachte constructies. “Als zelfstandige kon ik mijn eigen opdrachten kiezen en mijn werkweek indelen. Nu moet ik me aan een strak rooster houden, en als ik een dag ziek ben, loop ik inkomsten mis, terwijl de bemiddelaar wel blijft verdienen,” geeft een zzp’er uit de onderwijssector aan. De conclusie onder veel zelfstandigen is duidelijk: “We worden gedwongen om voor minder geld, minder vrijheid en met meer tussenlagen te werken. Dit is niet waarvoor ik zzp’er ben geworden.“
ZZP’ers verliezen vertrouwen in politiek
“De overheid zegt schijnzelfstandigheid aan te pakken, maar in werkelijkheid duwt ze echte zelfstandigen de afgrond in.”
De handhaving op schijnzelfstandigheid leidt ook voor zelfstandig ondernemers tot onzekerheid en angst. “Bijna geen van mijn mogelijke opdrachtgevers durft nog een zzp’er in te huren en waar ze het wel durven, is de (prijs)concurrentie moordend.” De aanhoudende onzekerheid heeft bij sommige zzp’ers geleid tot een verlies van vertrouwen in de politiek: “Ik ben klaar met de discussies. Klaar met zzp’er. En mijn vertrouwen in de politiek? Dat heeft een flinke deuk opgelopen.” Een andere zzp’er voegt toe: “Ik had mijn stem destijds op een partij uitgebracht in de hoop dat ze iets voor de zelfstandigen zouden betekenen, maar nu voel ik me volledig in de steek gelaten.” De frustratie is groot onder zelfstandigen, die lang hebben bijgedragen aan de economie, maar nu hun bestaanszekerheid op het spel zien staan. “Ik heb het gevoel dat we gewoon weggezet worden als probleem, in plaats van dat er naar een werkbare oplossing wordt gezocht.” Een ander: “Het feit dat deze overheid zo walgelijk bezig is, breekt mij echt compleet op en het idee alleen al, dat ik over enkele maanden weer als slaaf in loondienst zal moeten gaan.”
Waar zijn de zzp belangenorganisaties?
Comité ZZP haalde deze reacties op. Het comité is een gelegenheidscoalitie van een aantal zeer betrokken zzp’ers, die zich zorgen maken over de huidige aanpak schijnzelfstandigheid. Eerder dienden zij een petitie in bij politici. Die actie werd niet door formele zzp belangenbehartigers gesteund. Comité ZZP roept op tot een betere positie voor zelfstandigen, maar dat kost tijd. Ondertussen laat de praktijk zien dat de zzp’er er nog nooit zo slecht voorstond. Comité ZZP probeert met een nieuwe #RuimteVoorZZP actie aandacht te vragen voor het commissiedebat van 3 april.
Toch zijn de zorgwekkende signalen vanuit zzp’ers niet nieuw. Onderzoek door VZN bracht dezelfde opbrengst, maar de boodschap werd anders gecommuniceerd. Niet: ‘bestaanszekerheid zelfstandig ondernemers wordt ondermijnd‘, maar ‘ruim 40 procent van de zelfstandig ondernemers ervaart onzekerheid over hun toekomst‘. Terwijl zzp’ers in alle sectoren geraakt worden, blijft een krachtige reactie van belangenorganisaties uit. Dit roept vragen op over hun rol en positie. Tot nu toe wijzen ZZP-belangenbehartigers de handhaving op schijnzelfstandigheid niet af, ondanks dat het in alle sectoren zelfstandig ondernemers raakt.
Het is overduidelijk dat de achterban van deze brancheorganisaties hard en diep geraakt wordt.
