Hogeschool Leiden wil zzp-stagebegeleiders uitsluiten, zo blijkt uit communicatie richting deelnemende zorgorganisaties. Terwijl het aantal stagebegeleiders in vaste dienst juist onder druk staat door werkdruk en overbelasting.
Hogeschool Leiden wil zzp-stagebegeleiders uitsluiten
Hogeschool Leiden communiceerde onlangs haar nieuwe opleidingsvoorwaarden aan zorgorganisaties. In de nieuwe stageovereenkomst voor studiejaar ’26/’27 blijkt dat de hogeschool heeft opgenomen dat er bij de begeleiding van verpleegkunde studenten geen zzp’ers mogen worden ingezet. De stagebegeleider dient “in dienst” te zijn “van de zorgorganisatie en niet op te treden als zelfstandige zonder personeel (ZZP’er)”. Het valt op dat de nieuwe overeenkomst geen aanvullende inhoudelijke eisen stelt aan deskundigheid of ervaring, maar strikt kijkt naar het type arbeidsrelatie. Begeleiding door een werknemer mag wel, begeleiding door een zelfstandige niet.
Tekort aan stagebegeleiders beperkt aanwas verpleegkundigen
Twee maanden geleden presenteerde Nieuwsuur (vanaf minuut 21.20) nog een item over een tekort aan stageplaatsen. Scholen zetten een studentenstop op verschillende zorgopleidingen, omdat er onvoldoende stagebegeleiders zijn in de praktijk. Het item was een herhaling van 2017, want toen berichtte Nieuwsuur over hetzelfde mechanisme bij opleidingen.
Onderzoek van ResearchNed in opdracht van het ministerie van OCW laat een aantal jaar zien dat stagecapaciteit in het hbo geen vanzelfsprekendheid meer is. Juist in de zorg staat de beschikbaarheid van stageplaatsen onder druk en is dit “een al langer bestaand probleem … als gevolg van gebrek aan begeleidingstijd.” Die begeleidingstijd staat onder druk omdat vaste medewerkers geen tijd meer hebben om zorgvuldig met stagebegeleiding om te gaan, zo bleek ook uit het item van Nieuwsuur.
De zorg sluit ervaren opleiders uit
Via de nieuwe overeenkomst van de Hogeschool Leiden wordt via het blokkeren van zzp’ers een deel van de potentiële stagebegeleiders uitgesloten. Dit zijn in een aantal gevallen juist zeer ervaren opleiders, omdat het gemiddelde profiel van zzp’ers in de zorg laat zien dat een deel van de groep ervaren allround professionals zijn die binnen diverse sectoren van de zorg ervaring hebben opgedaan. Je zou in het profiel van brede praktijkervaring en een hoge mate van professionele autonomie juist toegevoegde waarde kunnen zien voor stagiaires.
De werkvorm staat niet gelijk aan talent of een gebrek hieraan
De andere kant van categorisch uitsluiten is ook niet waar. Niet iedere zzp’er in de zorg is geschikt om studenten te begeleiden, simpelweg omdat het een zzp’er is. Of iemand geschikt is, hangt af van het individu. Niet iedere werknemer is een goede stagebegeleider, niet iedere uitzendkracht heeft voldoende bagage om stagiaires te begeleiden en niet iedere zelfstandige is geschikt als opleider. De werkvorm staat niet gelijk aan talent of het ontbreken daarvan.
Uiteraard speelt in het geval van externe flex zoals zzp een andere factor een rol; continuïteit. In een eerdere analyse beschreven we dat betrokkenheid van zzp’ers niet ontstaat als je ze alleen maar losse ad-hoc diensten geeft. Toch gebeurt dat nog steeds vaak in de praktijk. Een professional die vandaag een losse dienst draait kun je niet om duurzame stagebeleiding vragen. Als je graag ziet dat stagiaires begeleid worden, is dat een extra argument om te werken met een projectopdracht in het geval van zzp. De Hogeschool Leiden had in dit voorbeeld een voorwaarde op kunnen nemen dat er bij een zzp’er als stagebeleider, minimaal X periode of Y aan ureninzet aan begeleiding nodig is.
Landelijk kwaliteit beloven, lokaal beperkende voorwaarden toevoegen
Het voorbeeld van de Hogeschool Leiden laat zien waarom ook op het punt van instroom de zorgsector steeds verder onder druk staat.
Landelijk wordt in het Integraal Zorgakkoord gesproken over samenwerking, ruimte voor professionals en het aantrekkelijk houden van werken in de zorg. Verpleegkundig praktijkleren wordt bij overlegtafels besproken als een “gezamenlijke verantwoordelijkheid van opleiding, zorgorganisatie en student”. Met nadruk op de “kwaliteit van de begeleiding, samenwerking en het creëren van een leeromgeving waarin studenten zich kunnen ontwikkelen”. De Hogeschool Leiden neemt dit soort taal over in haar eigen documentatie en schrijft dat praktijkleren draait om “begeleiding, beoordeling, kennisuitwisseling en kwaliteitsborging”.
Om vervolgens via contractuele voorwaarden de mogelijkheden voor stagebegeleiding te beperken.
Als het opleiden van verpleegkundigen centraal zou staan, zou je zorgorganisaties juist meer ruimte moeten geven, niet minder. Waarom weegt een werkvorm zwaarder dan de noodzaak om studenten hun opleiding af te zien maken? De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving waarschuwde in 2021 al dat landelijke afspraken het papier niet afkomen, maar blijven hangen bij intenties. In de praktijk blijkt in het geval van zorg studenten dat niet de beloofde kwaliteitseisen centraal staan bij begeleiding, maar de contractvorm.
