In de zorgsector zijn er op dit moment regionale voorbeelden waarbij zzp’ers pas de mogelijkheid krijgen om zich in te schrijven voor opdrachten, nadat medewerkers in een regionaal dienstverband deze kans eerder hebben gekregen. Dit beleid is in strijd met de mededingingsregels, tenzij er duidelijk CAO afspraken over zijn gemaakt. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) gaf eerder aan dat er bij het regionaal toekennen van werk, niet zomaar onderscheid mag worden gemaakt op basis van de arbeidsrelatie.
ACM: geen afspraken ten nadele van regionale zzp inzet
De ACM heeft gisteren in Zorgvisie herhaald dat afspraken over het beperken van zzp-inhuur tegen de regels is. Dit geldt niet alleen voor het direct uitsluiten door samenwerkende organisaties, maar ook voor het structureel benadelen van een zelfstandig zorgprofessional. In de praktijk zien we voorbeelden waarbij zzp’ers binnen de regio pas als laatst ingezet worden, puur omdat ze als zzp’er buiten dienstverband willen werken. De ACM stelt dat dit de concurrentie mogelijkheden kan beperken en de positie van zzp’ers kan schaden. In haar richtlijnen benadrukt de ACM dat de vrijheid van zzp’ers niet regionaal beperkt mag worden ten opzichte van medewerkers in een regionale arbeidsovereenkomst. “Werkgevers mogen (binnen de regio, red.) niet samen afspreken om pas in de laatste plaats zzp’ers in te huren en eerst alle andere mogelijkheden gebruiken,” aldus de toezichthouder.
Wat mag niet bij samenwerking met zzp’ers?
We schreven eerder dat zorgorganisaties niet gezamenlijk mogen stoppen met zzp inhuur. ZZP’ers hebben recht op eenzelfde positie op de arbeidsmarkt als medewerkers in loondienst. Hieronder een aantal concrete punten die niet toegestaan zijn, maar wel plaatsvinden in de praktijk.
- Uitgestelde toegang tot opdrachten. Zorgorganisaties mogen geen beleid voeren waarbij zzp’ers binnen de regio alleen in aanmerking komen voor opdrachten nadat deze eerst aan regionale werknemers in loondienst zijn aangeboden. Dit schept een ongelijk speelveld en is in strijd met de mededingingsregels;
- Gelijke voorwaarden opleggen. Het is niet toegestaan om flexibele werktijden op te leggen aan zzp’ers. Het verplichten om hetzelfde aantal avond-, nacht- en weekenddiensten te draaien als werknemers in loondienst is verboden. Dit gaat voorbij aan de zelfstandig ondernemerschap van zzp’ers en is niet toegestaan. Onderzoek laat overigens zien dat zzp’ers uit zichzelf alle diensten, alle dagen werken;
- Maximale tarieven vaststellen. Het afspreken van inkoopvoorwaarden zoals een maximumtarief voor zzp’ers is niet toegestaan, omdat dit de marktwerking verstoort. Zorgorganisaties mogen niet aan elkaar kenbaar maken voor welke tarieven zij zzp’ers inhuren;
- Gezamenlijke afspraken over inhuurbeleid. Zorgorganisaties mogen niet onderling afstemmen om minder zzp’ers in te huren voor opdrachten, helemaal geen zzp’ers in te huren of afspraken maken die zzp’ers ontmoedigen.
ZZP opdrachten zorg in de regio
We krijgen van zzp’ers die werken voor regionale samenwerkingsverbanden zorgwekkende signalen over het achterstellen van zzp’ers bij het toekennen van opdrachten. Er wordt medegedeeld aan zzp’ers dat zij pas opdrachten in een portaal in kunnen zien op het moment dat regionale flexmedewerkers in een dienstverband deze eerst hebben kunnen beoordelen. De keuze om als zelfstandig zorgprofessional te werken is wat ons betreft een legitieme en bewuste keuze, die niet mag leiden tot uitsluiting of benadeling. De ACM stelt duidelijk dat samenwerking op de zorgarbeidsmarkt niet nadelig mag uitpakken voor zorgmedewerkers, inclusief zzp’ers. Dit betekent dat zowel werknemers in loondienst als zzp’ers gelijkwaardig behandeld moeten worden bij het uitreiken van werk, zoals langdurige opdrachten.
ACM: ook CAO bepalingen spelen mee bij de beoordeling
In een reactie geeft de ACM aan dat ook CAO bepalingen meespelen bij wat wel en niet mag, ook al is dat voor de regionale samenwerkingen nog niet helemaal helder. “Met betrekking tot het voorrang verlenen van medewerkers bij de inroostering in relatie tot de mededingingsregels is voor de ACM van belang wat hierover in de cao’s is afgesproken en hoe het begrip medewerker is gedefinieerd. Als in de cao is afgesproken dat eigen medewerkers voorrang krijgen bij het invullen van diensten is dat niet in strijd met de mededingingsregels.” Werkgevers proberen de werkomstandigheden voor vaste medewerkers te verbeteren door hen ‘eerst’ te laten kiezen bij het inroosteren. Deze afspraken zijn in de CAO opgenomen en daarmee ontstaat ook voor de regio wat ruimte om hiermee aan de slag te gaan. “Afspraken over inroostering binnen cao’s bevoordelen zeer waarschijnlijk de positie van de medewerkers. Dat geldt natuurlijk voor alle afspraken binnen de cao’s. Bij sommige afspraken zal een voordeel voor de medewerker automatisch een nadeel opleveren voor eventuele inhuur van externen. Zo lang afspraken binnen cao’s die betrekking hebben op arbeidsvoorwaarden voor werknemers zich niet expliciet en in eerste instantie richten op nadelen voor niet vertegenwoordigde groepen, kun je er in beginsel vanuit gaan dat deze afspraken gemaakt mogen worden.” Anders gezegd; zorgorganisaties zouden zich niet moeten richten op het uitsluiten van zzp’ers, maar op het goed behandelen van eigen medewerkers.
Voorkom discriminatie op basis van arbeidsrelatie en de wet DBA
Beleid waarbij de zzp’er in de zorg stelselmatig achteraan worden gezet bij het regionaal toewijzen van werk is wat ZZP-erindezorg.nl betreft een vorm van discriminatie. Het maakt onderscheid op basis van de arbeidsrelatie, terwijl dit niet zomaar toegestaan is vanuit mededingingsregels of andere wetgeving. Samenwerkende zorgorganisaties voelen zich op dit moment gesterkt om vanwege de kans op boetes en naheffingen, zzp’ers ineens uit te sluiten. Deze aanleiding is helemaal niet nodig. Zzp inhuur kan door, mits zorgorganisaties hun inhuur professionaliseren. Er liggen vooral kansen bij langdurige opdrachten. Daarnaast is het goed behandelen van eigen medewerkers in loondienst al jaren een wens en blijft dat prioriteit. Het een zou het ander niet uit moeten sluiten.
Wat kunnen zzp’ers in de zorg doen?
- Meld misstanden. Als zzp’ers geconfronteerd worden met selectief beleid binnen de regio of uitsluiting van opdrachten, kunnen zij dit anoniem melden bij de ACM;
- Maak gebruik van informatiebronnen. Een platform zoals ZZP-erindezorg.nl biedt informatie over de rechten en positie van zzp’ers in de zorg. Schrijf je in op onze nieuwsbrief voor updates over dit onderwerp;
- Werk samen. Door krachten te bundelen en gedrag van samenwerkende zorgorganisaties in kaart te brengen, sta je als zzp’ers sterker om jouw belangen te verdedigen. Benader ook de intermediair met wie je samenwerkt voor steun;
- Benut je netwerk. Benader collega ondernemers met wie je een langdurige samenwerking hebt. Gebruik je zzp zorg netwerk om betere kansen te vinden en elkaar te ondersteunen bij het aangaan van uitdagingen.
Samengevat
Het benadelen van zzp’ers bij het uitreiken van opdrachten is binnen de regio niet zomaar toegestaan. Samenwerkende zorgorganisaties die zzp’ers binnen de regio systematisch als laatste optie behandelen, overtreden mogelijk de mededingingsregels en daarmee de principes van gelijkwaardigheid en marktwerking. De ACM heeft duidelijk gemaakt dat er niet zomaar onderscheid mag worden gemaakt op basis van de arbeidsrelatie. Aan de andere kant spelen CAO bepalingen mee, mits die wel aangevlogen worden vanuit het steunen van vaste medewerkers in plaats van het uitsluiten van zelfstandigen. De sfeer is op dit moment vooral dat zzp’ers verbannen moeten worden en daar verzetten we ons tegen. Het is nu aan zorgorganisaties om te letten op deze spelregels en te zorgen voor een eerlijke en transparante samenwerking met zzp’ers.
Wat maak jij mee in de praktijk? Vertel het ons >>
