De druk op vaste medewerkers wordt verder opgevoerd door werkgevers om de gaten in het rooster op te vullen. Ook volgens vakbond FNV niet een heel duurzame oplossing. Het verzuim loopt in het eerste kwartaal van 2025 loopt op tot nieuwe hoogten. Slechts een griepgolf? Of een signaal van permanente overbelasting omdat zorgbestuurders proberen zonder zzp’ers te werken?
Vaste medewerkers vangen klappen in het rooster op
Vaste medewerkers vangen inmiddels de klappen op door gaten in het rooster steeds vaker op te moeten vangen. Die gaten vallen doordat organisaties hun zzp inzet afbouwen. Zorgvisie rapporteert dat de vaste medewerkers van zorgorganisatie Thebe zo’n 12% meer werken nu de inzet van zzp’ers is afgebouwd. In het artikel komen alleen zorgbestuurders aan het woord, geen zorgmedewerkers van de werkvloer. Navraag bij vaste zorgmedewerkers uit de praktijk levert op dat zij zo’n één tot twee dagdelen per week aan werk erbij gekregen hebben. Volgens henzelf een onhoudbare situatie en dan moet de zomer nog starten. Volgens zorgbestuurders moeten “scholingsmogelijkheden en vitaliteitsprogramma’s” vaste medewerkers ontlasten.
Verzuim loopt op tot bijna 9%
Het landelijk verzuim percentage stijgt inmiddels verder door, tot bijna 9%. Dat zijn nieuwe landelijke records, als je de Covid pandemie buiten beschouwing laat. Vernet geeft in het artikel onmiddellijk aan dat het de griepgolf moet zijn die voor deze stijging zorgt. De vraag is of dat zo is. Tot op heden worden er geen onderzoek gedaan onder vaste zorgmedewerkers over hoe zij het werken zonder zzp’ers sinds 1 januari 2025 ervaren. Nu de druk op vaste medewerkers verder wordt opgevoerd, zou dit tot kortdurend verzuim kunnen leiden. De gevolgen van de handhaving op schijnzelfstandigheid voor vaste medewerkers wordt tot op heden niet onderzocht.
Vakbond FNV: uitval op grote schaal door overbelasting
Het bestuur van FNV Zorg en Welzijn geeft aan dat “structurele onderbezetting, hoge werkdruk en onvoldoende investeringen in preventie” voor uitval op grote schaal zorgen. Iedere langdurig zieke medewerker kost een organisatie ruim € 138.000 per jaar aan directe en indirecte kosten, aldus de FNV. “Los van verzuimbegeleiding, arbodienst en de gevolgen voor het team dat achterblijft”. Als we de verzuimcijfers van Vernet erbij pakken dan blijken langdurige verzuim in de categorie ‘92 t/m 365 dagen’ en langer dan ‘366 dagen’ beiden te stijgen. Van de 8,8% landelijk verzuim, valt 4,8% onder de categorie langdurig verzuim waar de FNV op doelt.
Als we 4,8% langdurig verzuim nemen van de ruim 1,2 miljoen mensen werkzaam in zorg en welzijn, dan komen we op 58.000 medewerkers die 3 maanden of langer ziek zijn. Bij € 138.000 aan kosten op jaarbasis per medewerker, kom je uit op € 8 miljard per jaar aan kosten aan langdurig verzuim in de zorg. De structurele overbelasting van zorgmedewerkers vertaalt zich zo direct door in een torenhoge financiële en organisatorische last voor zorgorganisaties. Die uiteindelijk door de samenleving wordt opgebracht via zorgpremies.
Vakbond NU’91: werkdruk en continuïteit onder grote druk
Ook beroepsorganisatie NU’91 slaat alarm over de gevolgen van het verminderen van zzp inzet. Waar de FNV vooral hamert op uitval en bijkomende kosten, legt NU’91 de nadruk op de directe gevolgen voor de werkdruk en continuïteit van zorg. Volgens NU’91 leidt het wegvallen van zzp’ers niet alleen tot hogere werkdruk voor vaste medewerkers, maar ook tot onvervulde diensten en het sluiten van afdelingen. Medewerkers moeten voortdurend extra diensten draaien en ervaren volgens NU’91 steeds vaker fysieke en mentale uitputting.
In tegenstelling tot de suggestie van bestuurders dat programma’s voor vitaliteit en scholing vaste medewerkers kunnen ontlasten, constateren zowel FNV als NU’91 dat er juist sprake is van oplopende uitval en toenemende tekorten aan personeel op de werkvloer. Daarmee maakt NU’91 duidelijk dat het huidige beleid om op zzp-inzet te bezuinigen een directe bedreiging vormt voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg.
Onnodige zzp stop over de rug van vaste medewerkers
In 2017 werd zorgorganisatie Thebe door de FNV op de vingers getikt via een zwartboek met 300 incidenten en misstanden. Thebe gaf destijds aan “zich niet te herkennen in het beeld dat FNV schetst”. Volgens de organisatie wordt de hoge werkdruk veroorzaakt door de “krapte op de arbeidsmarkt in de zorg“. In 2023 lag het ziekteverzuim binnen de Thebe op 9,4%, aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde van 7,4% destijds. Hoe zou het nu gesteld zijn met het werkgeverschap van Thebe? De ervaringen van Thebe medewerkers zelf met de zzp stop zijn nergens te lezen.
‘Een Pyrrusoverwinning is een overwinning die zoveel inspanning kost dat ze dezelfde uitwerking heeft als een nederlaag’ – Wikipedia
Wat nu als ‘succesvol stoppen met zzp’ers’ door zorgbestuurders, uiteindelijk tot een nederlaag leidt onder vaste medewerkers? Door nog meer van vaste medewerkers te vergen, loopt verzuim op en neemt de beschikbaarheid van zorg af. Het is de hoogste tijd voor een open en eerlijk debat over de gevolgen van het zzp-beleid in de zorg, waarin vaste medewerkers eindelijk de plek aan tafel krijgen die ze verdienen. Zonder hun verhaal blijft het risico bestaan dat iedere ‘overwinning’ van zorgbestuurders uiteindelijk een Pyrrusoverwinning blijkt te zijn voor de zorg als geheel.
