Een webinar met vier mensen die in de zorgpraktijk actief zijn, levert tien inzichten op waarom het zzp-dossier vastloopt. Bijzonder, want jaar in jaar uit werd er via akkoordden en programma’s precies hetgeen beloofd waar de praktijk iedere dag tegenaan loopt. Sterker nog, het huidige beleid verergert de huidige problematiek en gaat in tegen de gemaakte afspraken.
Eén webinar, vier perspectieven
Intermediair CuraJob organiseerde een webinar waarin vier rollen samen aan tafel zaten. Een locatiemanager in de zorg, een zorgprofessional die in 2025 zzp’er werd, een fiscaal-juridisch expert en een intermediair met zicht op de dagelijkse praktijk. Wat zijn de ervaringen van vier mensen die de gevolgen van het huidige zzp-beleid dagelijks ervaren? De combinatie maakte het gesprek relevant. Dezelfde werkelijkheid, vier perspectieven. We haalden tien inzichten op die niet nieuw zijn, maar wel opnieuw scherp laten zien waar het zzp-dossier structureel vastloopt.
1. Geen nieuwe zzp-regels, maar oud arbeidsrecht
De fiscaal-juridisch expert maakt al vroeg duidelijk dat veel paniek gebaseerd is op een misverstand. “Er wordt niet gehandhaafd op de Wet DBA. Er wordt gehandhaafd op artikel 7:610 van het Burgerlijk Wetboek. Dat is gewoon de arbeidsovereenkomst.”, zo stelt Gijs Steijsiger. De Wet DBA heeft vooral de vrijwaring van de VAR afgeschaft. Het toetsingskader zelf is al decennia oud. De schok zit dus niet zozeer in de norm, maar in het feit dat die norm nu weer actief wordt toegepast. Daarmee kwam de onduidelijkheid uit 2016, terug in 2025. Probleem is namelijk dat de norm niet heel concreet is en van veel feiten en omstandigheden afhangt.
2. De Belastingdienst is uitvoerder, geen wetgever
In de praktijk komt veel onrust door de signalen die de Belastingdienst afgeeft over zzp in de zorg. Deze signalen tijdens bedrijfsbezoeken worden vaak gelezen als nieuwe regels, alsof zzp in de zorg niet mogelijk zou zijn. De fiscalist is daar scherp over. “Wat de Belastingdienst zegt, is niet automatisch de wet. Het is een uitvoeringsorganisatie, geen wetgevende macht.” Toch behandelen veel zorgorganisaties bezoeken van de Belastingdienst als bindend beleid, met verstrekkende gevolgen voor hun personele planning.
3. Angst stuurt het gedrag meer dan de feiten
Sinds 1 januari overheerst vooral voorzichtigheid, angst en onzekerheid. Niet omdat er massaal naheffingen zijn opgelegd, want die zijn er niet, maar omdat zorgbestuurders financiële risico’s willen vermijden. “Heel veel organisaties zijn angstig geworden door hoe de Belastingdienst het verhaal brengt,” zo wordt er gezegd tijdens de podcast. Die angst vertaalt zich in generieke zzp-stops, vaak zonder juridische noodzaak. Onlangs zetten wij tien ingrediënten op een rij die tot angst leiden bij de handhaving op schijnzelfstandigheid.
4. Zzp proberen af te bouwen kost veel extra geld
Angst op zzp inhuur heeft een prijs en het kiezen voor uitzenden en detacheren is duur. De manager van een zorgorganisatie geeft aan dat “een nachtdienst met een zzp’er mij zo’n €430 kost. Via een uitzendbureau ben ik €1.200 kwijt.” Zelfs als er ooit een naheffing zou volgen, weegt die niet op tegen structureel duurdere inhuur, zo is de rekensom. Kostenbeheersing wordt ingeruild voor dure schijnveiligheid.
5. Zzp inzet is noodzaak, geen luxe
Zzp’ers blijken in de praktijk al jaren een dempende factor in een overbelast systeem. De zorgmanager geeft aan dat “Als ik ze niet inzet, komen de gaten op het bordje van mijn vaste team.” Het gevolg is voorspelbaar, met onder meer hogere werkdruk, meer ziekteverzuim en uiteindelijk meer uitstroom. Het probleem verdwijnt niet met een zzp stop, het verschuift naar het vaste personeel.
6. De keuze voor zzp draait om regie, niet om geld
De zorgprofessional die in 2025 zzp’er werd, is helder over haar drijfveren. “Ik wil er zijn voor mijn gezin. Met een vast contract kan dat niet, met zzp wel.” Flexibiliteit, autonomie en balans worden ook tijdens dit webinar steeds opnieuw genoemd als voorname drijfveren. Ook in 2025 startten veel zzp’ers in de zorg, omdat zij het dienstverband als knellend ervaren. De discussie rondom zzp’ers gaat vaak over geld en het hoge uurtarief, maar dat tarief heeft ook verplichtingen in zich zoals eigen pensioen, eigen verzekeringen en het dragen van risico.
7. Administratieve druk jaagt mensen uit loondienst
Een terugkerend thema zijn de administratieve lasten. “Veertig procent van de tijd van een verpleegkundige is administratie,” zo klinkt het. Die druk komt niet uit het vak zelf, maar vanuit toezicht, verantwoording en KPI’s. Voor veel professionals is zzp geen vlucht uit de zorg, maar uit het bureaucratische systeem eromheen. Terug kunnen keren naar het vak is de wens en de werkvorm zzp maakt het mogelijk.
8. De kloof zit niet in contracten, maar in cultuur
De afstand tussen zzp’ers en zorgorganisaties heeft vaak met bejegening te maken. De zorgmanager is daar eerlijk over: “Ik heb zelf ook gezien dat zzp’ers soms echt als minderwaardig worden behandeld.” Het gevoel van onrechtvaardige betaling lijkt bij vaste zorgmedewerkers aangetast te worden door de beelden rondom het uurtarief van zzp’ers. Ook zorgbestuurders hebben daar soms een negatief beeld bij. Deze houding ondermijnt het vertrouwen op de werkvloer. Niet de contractvorm, maar de cultuur bepaalt of samenwerking werkt, zo wordt aangegeven.
9. Het anders organiseren van zorg is noodzaak
Meerdere sprekers wijzen op taakdifferentiatie en competentiegericht werken als oplossing voor het personeelstekort. Anders organiseren van het werk dus. Niet alles hoeft door hooggekwalificeerd personeel. “Moet een wasbeurt altijd door een verpleegkundige?” wordt hardop gevraagd. Door alles op diploma’s te organiseren, is de zorg duurder en schaarser gemaakt dan nodig.
10. Een zzp-stop lost niets op, het stelt het probleem uit
De afsluiting van het webinar is eensgezind. Een zzp-stop vanwege handhaving lijkt daadkrachtig, maar werkt averechts. “Je legt de druk intern neer, mensen vallen uit en dan ben je verder van huis,” aldus de zorgmanager. Het webinar laat zien dat het zzp-dossier niet vastloopt op wetgeving, maar op angst, cultuur en een gebrek aan verantwoordelijkheid over hoe de zorg georganiseerd wordt.
De tien inzichten zouden opgelost worden
Wie de tien inzichten uit dit webinar op een rij zet, hoort geen nieuwe problemen. Het is een herhaling van knelpunten die al jarenlang expliciet zijn benoemd in zorgakkoorden, arbeidsmarktprogramma’s en beleidsbrieven. Minder regeldruk, meer autonomie, anders organiseren van werk, behoud van personeel, ruimte voor flexibiliteit; het staat er allemaal.
- De belofte was duidelijkheid en rechtszekerheid voor opdrachtgevers en zzp’ers, zo werd verteld tijdens talloze Kamerbrieven (2016–2021);
- Een strikte scheiding tussen beleid en uitvoering door de Belastingdienst is herhaaldelijk benadrukt Kamerdebatten en stukken over de handhaving;
- Rust en stabiliteit op de arbeidsmarkt in de zorg, werd afgesproken in het Actieprogramma Werken in de Zorg (2018) en Integraal Zorgakkoord (2022);
- Betaalbaarheid en doelmatigheid van zorg zouden centraal staan bij beleidskeuzes, zoals verwoord in het Integraal Zorgakkoord (2022) en WOZO (2022);
- Uitstroom zou worden teruggedrongen en personeel behouden voor de zorg. Benoemd in het Actieprogramma Werken in de Zorg (2018) en AZWA (2025);
- Werk in de zorg beter zou aansluiten bij de wensen, levensfase en privéomstandigheden van professionals; Actieprogramma (2018) en programma TAZ (2022);
- Substantiële en meetbare vermindering van administratieve lasten via het Hoofdlijnenakkoord Wijkverpleging (2018), Actieprogramma (2018) en IZA (2022);
- Een veilig, gelijkwaardig en vertrouwenwekkend werk- en leerklimaat in de zorg, TAZ (2022) en herhaald in het Integraal Zorgakkoord (2022);
- Anders organiseren via taakdifferentiatie, taakherschikking en slimmer gebruik van competenties; Actieprogramma (2018), WOZO en TAZ (2022);
- Een duurzame, toekomstbestendige arbeidsmarkt in de zorg; Integraal Zorgakkoord (2022), Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (2025).
Dat deze punten in 2025 nog steeds worden genoemd door zorgprofessionals, managers en intermediairs, laat zien dat de praktijk hier nog steeds tegenaan loopt. Waarom blijven deze beloftes zo vrijblijvend? Ze zijn herhaald, vastgelegd en meermaals herbevestigd. Dat zij in 2025 nog steeds als ‘knelpunt’ worden genoemd in de praktijk, betekent dat ze niet zijn nagekomen.
Huidig beleid bereikt het tegenovergestelde van de beloftes
De pijnpunten uit het webinar zijn niet systeemfouten die plotseling zijn ontstaan. Ze zijn onderdeel van een structurele mismatch tussen wat beleid beloofde en wat beleid feitelijk doet. Een probleem met het zorgstelsel dus. Beleidsdocumenten en akkoorden erkennen al jaren het personeelstekort, de behoefte aan flexibiliteit en het belang van werk dat aansluit bij professionals. Toch wordt het niet georganiseerd. Tegelijkertijd verschoof de regierol over de arbeidsmarkt van VWS naar het ministerie van Sociale Zaken, waardoor beleid inmiddels gaat over contractvormen en kostenbeheersing. Daarmee staat het beleid haaks op wat de arbeidsmarkt in de zorg nodig heeft.
Het resultaat is niet alleen falend beleid, maar beleid dat op enkele punten zelfs het tegenovergestelde bereikt van wat beleidsmakers zelf als doel hebben gesteld. Je hoeft vier mensen maar één uur het woord te geven om in te zien dat hoe het nu gaat, niet werkt.
