Zorgorganisaties en intermediairs grijpen de discussie rondom schijnzelfstandigheid aan om zzp’ers te verleiden tot een dienstverband. Helaas gebeurt dit vaak met tactieken die onnodige angst en onzekerheid zaaien. In dit artikel leggen we de misleidende claims onder de loep en scheiden we de feiten van de fictie. Wat betekenen deze ontwikkelingen écht voor zelfstandigen in de zorg?
Gaan zzp’ers in de zorg voor een vast dienstverband?
In augustus dit jaar namen we een enquête af onder zzp’ers die liet zien dat slechts 8 procent van de zzp’ers in de zorg wil werken in een dienstverband. Vorige week liet breed onderzoek onder alle zzp’ers in Nederland zien dat hetzelfde percentage nog steeds geldt. Ook buiten de zorg. Weinig zzp’ers zien loondienstverband bij opdrachtgever zitten. Desalniettemin proberen zorgorganisaties zzp’ers te overtuigen om te kiezen voor ‘de zekerheid van vast’. Dit gaat helaas gepaard met nogal wat misleiding en onvolledige informatie. Hieronder quotes van organisaties en de situatie zoals wij die zien.
‘De Belastingdienst gaat strenger handhaven op regels voor zzp’ers’
“Per januari 2025 gaat de Belastingdienst strenger handhaven op de regels voor zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers)”, zo schrijft beroepsorganisatie Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN) in de hoop zzp’ers te overtuigen te kiezen voor vast. Hiermee wordt de suggestie gewekt dat de Belastingdienst achter de zzp’er in de zorg aan gaat. Dit is niet het geval. De Belastingdienst richt zich op zorgorganisaties, niet op zzp’ers. Daarnaast gaat de Belastingdienst ook niet ‘strenger’ handhaven bij opdrachtgevers.
Lees ook: Hoeveel zorgen moet je je als zzp’er maken over 2025?
‘Het staat vast dat veel zzp’ers feitelijk in loondienst zijn’
‘Veel zorgmedewerkers worden als zzp’er ingehuurd, terwijl ze feitelijk in loondienst zijn. Dit wordt schijnzelfstandigheid genoemd’, zo schrijft dezelfde beroepsorganisatie. Met deze opmerking wordt de suggestie gewekt dat vaststaat dat jij (al jaren) niet volgens de regels werkt. Dit is onjuist. Sinds 2016 zijn er geen rechtszaken gevoerd over het ‘binnen’ of ‘buiten’ een dienstverband werken van zzp’ers bij zorgorganisaties. Het Fiscaal Kompas ZZP Zorg legt haarfijn uit hoe opdrachtgevers hun zzp’ers buiten dienstverband kunnen laten werken. Het is dus niet ‘feitelijk’ zo dat zzp’ers schijnzelfstandig zijn. Integendeel.
‘Als je ‘zij-aan-zij’ werkt met vaste collega’s, dan moet je in loondienst’
Diezelfde beroepsorganisatie. “Wie ‘zij-aan-zij’ werkt met ander personeel, werk doet dat is ‘ingebed’ in de organisatie of direct wordt aangestuurd door een leidinggevende moet in veel gevallen in loondienst.” Een aantal zaken worden hier op één hoop gegooid, zodat de zzp’er het idee krijgt dat loondienst de enige logische uitkomst is. Dit is 0njuist. Alle feiten en omstandigheden van de manier van werken tellen mee bij de beoordeling van de arbeidsrelatie. Dat zijn veel meer onderdelen dan inbedding of een leidinggevende. In de zorgsector zijn belangrijke onderwerpen zoals de kwaliteitswet Wkkgz nooit meegenomen in de beoordeling. Daarnaast zijn er goedgekeurde modelovereenkomsten in de zorg.
‘ZZP wordt anders, kies voor vast!’
Zorgorganisatie Pluryn stelt bij haar ‘werving’ dat “zzp’en in de zorg wordt anders: kies voor vast”. Hiermee wordt de suggestie gewekt dat het zzp-schap in de zorg wijzigt en dat jouw mogelijkheden opdrogen. Dat is niet het geval. Het zelfstandig ondernemerschap in de zorg is en blijft een prima mogelijkheid voor zorgmedewerkers die op zoek zijn naar eigen regie. Al in 2016 bevestigden drie ministeries dat de Wkkgz ruimte biedt voor onderaannemerschap + fiscaal ondernemerschap. Op dit soort beloftes mag jij rekenen. Niet zorgorganisaties, maar de rechter heeft het uiteindelijk voor het zeggen. ZZP wordt dus niet anders.
‘Wij zijn verplicht te stoppen met zzp’ers in de zorg’
Het laatste kwartaal van 2024 valt goed op hoe zorgorganisaties elkaar achterna lopen. Alhoewel zorgorganisaties niet gezamenlijk mogen stoppen met zzp inhuur, gebeurt dit wel. We zien zorgorganisaties zaaltjes vullen met zzp’ers en vervolgens aankondigen dat zij stoppen met zzp inhuur. Dit is een overtreding van de wet, want het benadeelt jouw positie als zorgmedewerker. De opmerking dat zorgorganisaties met elkaar ‘verplicht zijn te stoppen door de Belastingdienst’ wordt gebruikt in gezamenlijke communicatie naar zzp’ers toe. Alsof opdrachtgevers er niets aan kunnen doen. Dat is niet het geval. Zorgorganisaties kunnen door met zzp inhuur, maar hopen met onwaarheden vacatures te vullen.
‘Jij moet als zzp’er een verkapt dienstverband voorkomen’
“Voor jou als ZZP-er betekent dit dat je er zeker van moet zijn dat jouw werkzaamheden niet gezien worden als een verkapt dienstverband. Want dat wil je vast niet”, zo schrijft Pluryn, om vervolgens te stellen dat “je zelf moet zorgen voor juridisch kloppende contracten om te voldoen aan de wet DBA.” Hiermee wordt de suggestie gewekt dat de zzp’er iets kan ‘veroorzaken’ dat negatieve gevolgen kan hebben. Dit is onjuist. De verantwoordelijkheid voor het voorkomen van een verkapt dienstverband en ‘kloppende contracten’, ligt primair bij de zorgorganisatie. Zij worden gecontroleerd door de Belastingdienst. Zij hebben het risico op naheffingen en boetes. De verantwoordelijkheid van de zzp’er is om de stap te maken naar zelfstandig ondernemer en zich zo te gedragen. Niet meer, niet minder.
‘Ons dienstverband lijkt heel erg op zzp!’
“We beloven je niet dat alles precies blijft zoals je gewend bent als zzp’er, want dat is niet realistisch. Maar veel zal herkenbaar aanvoelen, zoals de afwisseling in opdrachten, de vrijheid en flexibiliteit. Waarom vasthouden aan wat je altijd al deed? Ga voor hetzelfde werk, maar dan net even anders.” zo schrijft een detacheerder in de zorg. Nee, een regionaal dienstverband, uitzenden en detacheren is niet hetzelfde als zzp. Als dit hetzelfde was geweest, waren er de afgelopen jaren geen tienduizenden zzp’ers bij gekomen. Verdiep je goed in de voor- en nadelen van anders werken in de zorg. Onderzoeksinstituut Nivel liet laatst zien dat het dienstverband niet op orde is. Er blijkt geen sprake van een ‘fijne CAO’, ‘goede balans tussen privé en werk’, ‘fijne collega’s’, ‘een goede werksfeer’ en ‘veel ruimte om jezelf verder te ontwikkelen’.
‘Als zzp’er loop je kans op naheffingen en boetes’
Beroepsorganisatie V&VN: “Er kunnen boetes en naheffingen worden opgelegd bij overtredingen, tot maximaal 5 jaar terug. Bij zowel de werkgevers als de zzp’ers.” Hiermee wordt gedreigd met financiële consequenties als je zzp’er blijft. Dit is onjuist. Een zzp’er loopt geen kans op naheffingen en boetes. Opdrachtgevers lopen dat risico vanaf 2025. Daarnaast kunnen de boetes en naheffingen voor organisaties níet tot vijf jaar terug worden berekend. De teller gaat pas lopen vanaf 1 januari volgend jaar.
‘Het dienstverband is de veilige optie’
“De zorg moet echt beter kunnen. Onze overheid is zich daar ook van bewust… Als Pluryn willen we graag dat de zorg die we geven echt staat als een huis. Dat gaat het beste met vaste medewerkers in stabiele teams, die op elkaar kunnen bouwen en vertrouwen. Bekende gezichten voor elkaar, maar vooral voor de cliënt.” Onderzoekers van de ABN-AMRO stelden een jaar geleden nog dat een moderne CAO en veilige werkvloer noodzakelijk zijn om medewerkers te behouden. Deze omstandigheden van onveiligheid op de werkvloer zijn niet verbeterd. Vorige maand bevestigde PFZW dat het animo voor nieuw vast dienstverband afneemt onder.. eigen vaste medewerkers. Het dienstverband is dus niet de veilige optie.
‘Het vaste dienstverband biedt financiële zekerheid’
“Eén van de belangrijkste redenen om de stap naar een vast dienstverband te overwegen, is de zekerheid die het biedt. Dit geeft financiële rust voor nu én later“, zo stelt Akkolade. Het vaste dienstverband in de zorg biedt geen financiële zekerheid. Iedere maand komen zorgmedewerkers geld tekort aan het einde van de maand. De loonkloof – sinds 1999 – blijft en daarmee lopen vooral de middeninkomens zo’n 25 jaar (!) achter bij andere sectoren. Het is aangetoond dat armoede zorgmedewerkers richting het zzp-schap drijft. Driekwart van de verpleegkundigen komt niet rond. Het resterende kwart houdt nul euro over aan het einde van de maand. Het dienstverband in de zorg verkopen als iets dat zekerheid biedt, is de omgekeerde wereld.
‘Voorkom reputatieschade als zzp’er in de zorg!’
“Als je betrokken bent bij een zaak over schijnzelfstandigheid, dan kan dit leiden tot reputatieschade. Dat kan het lastiger maken om nieuwe opdrachten te krijgen”, zo stelt Pluryn. Tja. Waar moet je beginnen als zorgorganisaties die al jaren te maken hebben met voortdurende uitstroom en torenhoog verzuim, zzp’ers gaan waarschuwen over reputatieschade? Een ‘zaak’ over schijnzelfstandigheid gaat over een zorgorganisatie die wordt beschuldigd van het binnen dienstverband laten werken van zzp’ers. Tijdens een juridische procedure zal het gaan over het standpunt van de zorgorganisatie tegenover die van de Belastingdienst.
Lees ook: Welke risico’s loop jij bij schijnzelfstandigheid?
Laat je niet misleiden en vertrouw op jezelf
Als zzp’er in de zorg sta je sterk. Jouw lot is niet afhankelijk van anderen. Jij hebt gekozen voor zelfstandigheid, flexibiliteit en eigen regie over je werk – en dat blijft een waardevolle keuze. Bedenk wat je wil met jouw toekomst, maar laat je niet ontmoedigen door misleidende informatie of tactieken die gericht zijn op angst. Jij kent je waarde en weet wat het zzp-schap jou biedt. Daarnaast heb je waarschijnlijk ook ervaring met het dienstverband en weet je wat dat wel – en niet biedt. De zorgsector heeft hoe dan ook behoefte aan jouw inzet, vakmanschap en toewijding en dat verandert niet. Zorg dat je goed geïnformeerd blijft, blijf professioneel in je ondernemerschap, en vertrouw op de kracht van jouw zelfstandige positie.
