De verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn op 29 oktober 2025. Waar de VVD koos voor een kleinere overheid en meer markt, kiest GroenLinks-PvdA voor solidariteit en collectieve voorzieningen. Vooral in de zorg profileert de partij zich stevig. Voor zelfstandig ondernemers in de zorg blijkt ook uit het GroenLinks-PvdA-verkiezingsprogramma dat zij daar geen voorstander van is.
Het verkiezingsprogramma GroenLinks-PvdA 2025 presenteerde heet “Een nieuwe start voor Nederland”.
GroenLinks-PvdA kiest voor solidariteit
In het verkiezingsprogramma wordt de zorgsector neergezet als een publieke voorziening waar de overheid de regie weer stevig in handen moet nemen. Het eigen risico wordt stapsgewijs afgeschaft, het basispakket wordt uitgebreid met mondzorg en fysiotherapie en farmaceutische bedrijven krijgen minder ruimte om prijzen op te drijven.
De ziektekostenpremie moet inkomensafhankelijk worden: hogere inkomens betalen meer, lagere inkomens minder. Het programma legt daarnaast stevige nadruk op de herverdeling van welvaart. Het minimumloon gaat omhoog, sociale zekerheid wordt versterkt en publieke voorzieningen krijgen voorrang boven economische groei. GroenLinks-PvdA presenteert zich hiermee als tegenpool van de VVD. De liberalen willen de verzorgingsstaat verkleinen en GroenLinks-PvdA wil die juist versterken.
Nauwelijks ruimte voor ondernemerschap
In het programma krijgt ondernemerschap nauwelijks een plek. Waar de VVD nog spreekt over het afschaffen van regels en ruimte voor zzp’ers, kiest GroenLinks-PvdA voor een arbeidsmarkt waarin vaste contracten de norm moeten worden. Schijnzelfstandigheid moet hard worden aangepakt en flexconstructies worden teruggedrongen. Het stapelen van belemmerend flexbeleid is een onderwerp waar GroenLinks-PvdA een voorstander van is.
Zelfstandige zorgverleners kunnen dit opvatten als een waarschuwing. GroenLinks-PvdA kijkt vooral vanuit werknemerszekerheid en vakbondsperspectief naar de arbeidsmarkt. Ex-FNV’er Patijn was de afgelopen jaren als Kamerlid GroenLinks-PvdA verantwoordelijk voor het dossier zzp en arbeidsmarkt – ook in de zorg. Het vaste dienstverband = de norm. Voor zzp’ers betekent dit een voortzetting van de aanpak schijnzelfstandigheid en de concept wet VBAR.
Tegen de markt, voor de overheid
De nadruk op solidariteit wordt door GroenLinks-PvdA ook vertaald in het beperken van marktwerking in de zorg. Waar liberalen de zorg zien als kostenpost die vooral efficiënter moet worden, ziet GroenLinks-PvdA de zorg als collectieve voorziening die moet worden beschermd. Marktwerking in de zorg heeft volgens de partij geleid tot bureaucratie, verspilling en frustratie. De overheid moet terug aan het roer. Marktwerking in de zorg moet beperkt worden, maar het alternatief heeft nog steeds weinig oog voor de autonomie en flexibiliteit waar veel zorgprofessionals behoefte aan hebben. Het vaste dienstverband is tot op heden geen volwaardig alternatief voor veel zorgprofessionals.
Vast dienstverband in de zorg is het speerpunt
GroenLinks-PvdA onderscheidt zich door de zorgsector een heel centrale plaats te geven in het verkiezingsprogramma en wordt dan ook meer concreet dan de VVD. De partij benoemt expliciet het personeelstekort, de loonkloof, de bureaucratie en de hoge werkdruk. Er moet worden geïnvesteerd in salaris, opleidingen, zeggenschap en verminderen van de administratieve druk. In tegenstelling tot het VVD programma raakt dit de kern van de problemen die zorgverleners in het vaste dienstverband dagelijks ervaren. De vraag is uiteraard wel hoe GroenLinks-PvdA voor extra collega’s gaat zorgen als zij het flexibel werken in de zorg juist wil belemmeren. Daarnaast kost de optelsom van lager eigen risico, beperkte zorgpremie en meer salaris heel veel geld.
Hoe realistisch is een solidair zorgstelsel zonder zzp’ers?
Hoe de zorg weer solidair moet worden met vooral zorgmedewerkers in vast dienstverband en met zo min mogelijk flexibele professionals, wordt niet uitgewerkt. Belangrijker nog; het wordt ook niet doorgerekend. Hoeveel mag de zorg de samenleving nu eigenlijk kosten? Die vraag blijft onbeantwoord, omdat het een vrij prijzige boodschap is. Ook dit programma schuift die lastige discussie vooruit. Daarmee wordt ruimte gecreëerd om van alles te beloven: hogere salarissen, meer personeel en bredere polisdekking, zonder dat er harde keuzes worden gemaakt.
Zelfstandige zorgverleners weten hoe het vaste dienstverband ervoor staat. De nadruk op vaste contracten en het bestrijden van schijnzelfstandigheid beperken de zzp’er in de zorg. Een solidair zorgstelsel klinkt aantrekkelijk, maar als de prijs is dat tienduizenden zelfstandige zorgverleners hun plek verliezen, dan is de keuze minder eenvoudig dan GroenLinks-PvdA doet voorkomen.
