De onduidelijkheid over de handhaving op schijnzelfstandigheid zet zorgorganisaties onder druk. Kiezen zij voor continuïteit van zorg mét zzp’ers, of het voorkomen van alle financiële risico’s rondom de wet DBA? Organisaties die zzp inzet willen afbouwen zoeken dikwijls de media op om hun besluit met trots toe te lichten. Welke soorten organisaties tref je als zzp’er in de zorg?
De boze zorgorganisatie
Boze zorgorganisaties zijn vaak al jaren gefrustreerd omdat zij zich gedwongen opdrachtgever voelen. Zij willen liever geen zzp’ers inhuren, maar zijn daartoe gedwongen omdat zij continuïteit van zorg hebben beloofd aan hun financiers. De datum van 1 januari 2025 geeft boze zorgorganisaties eindelijk de mogelijkheid om de zzp’er aan te pakken. Je herkent de boze zorgorganisatie door uitspraken zoals het “helemaal” of “radicaal” willen gaan stoppen met zzp’ers in de zorg. Uiteraard worden dit soort uitspraken niet door de planners op de afdelingen gedaan, maar bestuurders die hoog in de toren van zich afblazen. De krapte op de arbeidsmarkt ontnam werkgevers de regie en gaf deze aan werkenden. Dat frustreert enorm, zo blijkt. Hoe serieus moet je dit allemaal nemen? Oordeel zelf. Onlangs kreeg zorgorganisatie Libertas Leiden zendtijd door te stellen dat zij goed werkgeverschap hadden bereikt door het uitsluiten van zzp’ers. Ze zouden al twee jaar zonder doen. Dit bleek een leugen. Ze zetten nog steeds iedere dag zzp’ers in.
De dreigende zorgorganisatie
Waar de boze zorgorganisatie niets meer te maken wil hebben met zzp’ers, hoopt de dreigende zorgorganisatie jou met de toename van handhaving te ‘werven’ voor een vast dienstverband. Deze organisaties herken je door uitspraken dat “zzp in de zorg niet meer mogelijk is per 1 januari aanstaande” en “alles” anders wordt. Als een voldongen feit wordt zzp’ers voorgehouden dat opdrachten aannemen van instellingen geen optie meer is. Ook dit is een leugen. Als je goed kijkt naar wat er per 1 januari 2025 nu eigenlijk verandert in de zorg, is het dat zorgorganisaties zich voor het eerst bij de wet DBA zorgen moeten maken over hun portemonnee. De handhaving in de zorg is al gaande. De spelregels zijn sinds 2016 onveranderd gebleven.
De misleidende zorgorganisatie
De misleidende zorgorganisatie geeft aan dat het zzp-schap zelf verandert vanaf volgend jaar. Dat de spelregels anders worden. Dit is niet het geval. De wet DBA gaat over organisaties die inhuren en niet over de spelregels van ondernemerschap. ZZP wordt dus niet anders, maar jouw opdrachtgevers veranderen mogelijk van houding. Vanaf 1 januari 2025 hangen er meer consequenties aan de inhuur van zzp’ers dan voorheen en dat maakt sommige organisaties nerveus. We ook andere vormen van misleiding, namelijk dat de boodschap dat je op “precies dezelfde manier kunt werken” in loondienst, als dat je dit als zzp’er kunt. Tot nu toe zijn er geen concepten ontwikkeld die zorgmedewerkers in grote getallen laten kiezen voor een flexibele vorm van arbeidscontract, dan voor zzp. Dat je op precies dezelfde manier kunt blijven werken is dus zeer onwaarschijnlijk. Dat is ook niet vreemd, omdat zelfstandig ondernemers tussen regio’s door werkzaam zijn, meerdere zorgsectoren afwisselen en voor zowel organisaties als eigen cliënten werken.
De oorzaak ligt nog steeds buiten de bestuurder zelf
Boosheid, dreiging, misleiding. Het venijn van zorgbestuurders blijkt met regelmaat groter dan het belang van continuïteit van zorg of een inclusieve arbeidsmarkt. Torenhoog verzuim, hoog verloop, massale uitstroom en de enorme mobiliteit onder vaste zorgmedewerkers hebben de afgelopen tien jaar niet tot enige reflectie geleid. Uiteindelijk hebben zorgbestuurders vooral last van marktwerking op de arbeidsmarkt. Met de handhaving op schijnzelfstandigheid laten boze, dreigende en misleidende zorgorganisaties nu zien hoe zij naar zorgmedewerkers kijken. Het inzicht dat zorgmedewerkers in loondienst hetzelfde willen als zzp’ers, wordt niet gezien.
Voor zzp’ers zelf is dit allemaal niet heel ingewikkeld. We stelden het begin vorig jaar al vast: de zorg kan niet meer zonder zzp’ers. Jarenlang hebben zorgorganisaties veelvuldig gebruik gemaakt van zzp’ers in de zorg en de behoefte aan schaarse zorgmedewerkers blijft. De landelijke koepels van zorgorganisaties hebben zelf een richtlijn uitgegeven met advies over hoe organisaties nu, en ook na 1-1-2025 op een zo veilig mogelijke manier met zzp’ers kunnen springen. Dat heet het Fiscaal Kompas ZZP Zorg. Eerste kwartaal volgend jaar gaan we meemaken of ook de boze, dreigende en misleidende zorgorganisaties het rooster dicht krijgen ‘zonder’ zzp’ers.
