Het eenvoudig wegzetten van zzp’ers in de zorg als schijnzelfstandig is niet op feiten gebaseerd, maar wordt als argument wel voortdurend herhaald. Ook onderzoekers van de ABN-AMRO doen daar deze week aan mee, door te stellen dat vooral werkgevers in de zorg een groot risico lopen vanwege schijnzelfstandigheid. Voor dit soort verwijten is geen enkele bewijsvoering. Wat wel vaststaat is dat de zorgsector inmiddels ontspoort door dit soort berichten. De impact van de handhaving in de zorg wordt veroorzaakt door het zaaien van onzekerheid, niet door feitelijke schijnzelfstandigheid.
Impact van de aangekondigde handhaving is groot
Onderzoekers van de ABN-AMRO geven aan dat veel werkgevers worstelen met de handhaving op schijnzelfstandigheid. Dit heeft volgens de bank grote gevolgen voor opdrachtnemers: de zzp’er. De bank geeft aan dat zij schat dat zo’n 250.000 zzp’ers in Nederland geraakt worden door de gevolgen van de aangekondigde handhaving. Vooral in sectoren zoals de zorg, kinderopvang en het onderwijs zouden de gevolgen groot zijn. Het rapport gaat uitgebreid in op de risico’s voor zzp’ers en zorgaanbieders en geeft vooral argumenten die laten zien dat er in de zorg sprake zou zijn van schijnzelfstandigheid. “Belastinginspecteurs richten zich op sectoren waar veel schijnzelfstandigheid vermoed wordt. De zorg … wordt het vaakst genoemd”. Let op de woorden ‘vermoed’ en ‘genoemd’. Want feiten over schijnzelfstandigheid zijn er niet. Niemand weet hoeveel schijnzelfstandigen er zijn en waar ze precies zitten. Ook de ABN-AMRO niet. Toch denken de onderzoekers te weten hoe het zit. “In de zorg bestaat een relatief groot risico op ‘werken onder gezag’ en … werken voor eigen rekening en risico is in zulke gevallen lastig”. Een groot risico op gezag? Je kunt net zo makkelijk het standpunt innemen dat de zorgsector juist weinig gezag kent.
‘Noemen’ en ‘vermoeden’ maakt zzp’ers niet schijnzelfstandig
Ook dit rapport gaat er kinderlijk eenvoudig vanuit dat de bijna 200.000 zzp’ers in de zorg, van huishoudelijk medewerker tot psychiaters vanzelfsprekend ‘schijnzelfstandig’ zijn. Hierdoor wordt het vooringenomen beeld bij zorgorganisaties bevestigd dat zzp’ers in de zorg niet meer in te huren zijn na 1 januari 2025. Niets is minder waar. De inhuur van zzp’ers in de zorg kan door gaan, mits er op een professionele manier wordt gecontracteerd. Hoe je dat doet wordt aangereikt via het Fiscaal Kompas ZZP Zorg. Het voortdurend benoemen van schijnzelfstandigheid in de zorg, maakt het geen feit. Ook het herhalen van een vermoeden van schijnzelfstandigheid is niet meer dan.. een vermoeden. Wat opvalt aan het ABN-AMRO rapport is vooral wat er níet in staat. De onderzoekers gaan niet in op de risico’s rond de continuïteit van zorg, het imploderen van vaste zorgteams en daarmee de beschikbaarheid van zorg. Dit is wel waar het zaaien van onzekerheid bij zorgorganisaties in de praktijk inmiddels toe leidt.
Het voortdurend zaaien van onzekerheid leidt tot beddensluiting
Zorgorganisaties sluiten inmiddels bedden vanwege de wet DBA. Thuiszorg wordt afgeschaald, operatiekamers werken niet meer op volle kracht en lopende behandelingen houden op. Niet alleen zzp’ers en vaste medewerkers, maar ook cliënten en patiënten betalen de rekening. Veel opdrachtgevers zijn vakkundig bang gemaakt door het consequent zaaien van angst en onzekerheid door onder het ministerie van SZW, de Belastingdienst en duurbetaalde adviseurs. Via tendentieuze webinars waarin vooral werd aangegeven dat zzp’ers in de zorg in loondienst thuishoren, is de onzekerheid verder vergroot. Nu zzp’ers niet in vaste dienst gaan en ook niet zomaar willen uitzenden en detacheren, wordt het zorginfarct verergerd. Het voortdurende narratief rond schijnzelfstandigheid in de zorgsector lijkt meer te gaan over het creëren van angst en onzekerheid dan over feitelijke problemen. De discussie zou moeten verschuiven van het criminaliseren van zzp’ers naar het ondersteunen van zorgorganisaties bij het correct en professioneel inhuren van zelfstandigen. Het huidige debat ondermijnt inmiddels de continuïteit van zorg en creëert onnodige druk op een sector die al zwaar belast is. Een ABN-AMRO rapport dat grote, niet feitelijke stellingnames doet over schijnzelfstandigheid in de zorg, problematiseert en voegt niets toe.
