De uitstroom van 3000 zzp’ers in de maand december 2024 werd deze week landelijk nieuws. De maandelijkse uitstroom van het aantal vaste contracten werd dat niet. In een maand tijd stopten ruim 17.000 vaste zorgmedewerkers in de leeftijdsgroepen tot 55 jaar. De maand december 2024 werd daarmee een maand zoals alle anderen van 2024.
Veel aandacht voor 3000 zorg zzp’ers die stoppen
Nooit eerder werden er zo vlot KvK cijfers gepresenteerd en nooit eerder was er zoveel aandacht voor zzp’ers in de zorg die ermee stopten. Het werd zelfs landelijk nieuws. Volgens de Volkskrant zijn er “grote verschuivingen te zien in de KVK cijfers over de gezondheidszorg, waar in december bijna 3.100 zelfstandigen stopten, terwijl er 1.400 bij kwamen.” De krant wijdt dat aan “de handhaving op de zzp-wet.” De Volkskrant stelt dat het “nog onduidelijk is of de gestopte zzp’ers in loondienst zijn gegaan.” ZZP’ers kondigden zelf aan eerder te kiezen voor het verlaten van de zorgsector, dan terug te keren in een dienstverband. Zo ziet de ontwikkeling van het aantal zzp’ers eruit over de afgelopen vier jaar.
In vergelijking met de jaren voor 2024, is het aantal ‘stoppers’ niet exponentieel gestegen. De netto groei zwakte af en het aantal starters liep terug. Verder viel op dat het aantal zorg zzp’ers in totaliteit is gegroeid vorig jaar, ondanks de aangekondigde aanpak schijnzelfstandigheid. Met dank voor ZiPconomy voor het aanleveren van cijfers.
Weinig aandacht voor 17.000 vaste medewerkers die stoppen
Vaste zorgmedewerkers kunnen helaas niet op dezelfde aandacht rekenen als er voor zzp’ers in de zorg is. Dat komt omdat jaar in jaar uit de uitstroom van tienduizenden vaste zorgmedewerkers per maand inmiddels gebruikelijk geworden is. De maand december 2024 werd voor de 1,3 miljoen medewerkers in zorg en welzijn een gebruikelijke. De meest recente cijfers vanuit de CBS bron Statline zijn die uit het 2e kwartaal 2024, maar er valt zeker iets te zeggen over de trend in algemene zin. De kracht van de uitstroom neemt de afgelopen jaren toe, volgens Marjet Veldhuis van In En Aan De Zorg. Als we de cijfers van de gemiddelde uitstroom per maand erbij pakken tot 55 jaar, dan is dit het beeld.
In een maand tijd stopten in ieder geval ruim 17.000 vaste medewerkers vóór hun pensioen. Deze trend is al een aantal jaar gaande. Marjet Veldhuis: “Kijken we naar de cijfers van de afgelopen 12 jaar dan zien we een grillig beeld qua instroom en uitstroom. De stelselwijzigingen en maatregelen rond 2013 – 2015 hebben diepe wonden achter zich gelaten. Alle miljoenen verslindende programma’s en maatregelen ten spijt… gaat de uitstroom onverminderd door. “Vergeet ook vooral niet dat de bevolking sinds 2002 met 1,5 miljoen mensen is gegroeid.”
Uitstroom vaste dienst vooral bij jongere generaties
Op het moment dat we verdiepen naar de verschillende leeftijdsgroepen die werkzaam zijn binnen de zorg, dan valt op dat vooral jonge mensen het steeds sneller voor gezien houden. In 2024 was de groep van > 25 jaar de grootste groep zorgsector verlaters, gevolgd door de leeftijd 25 – 35 jaar. In die laatste groep verlieten ruim 11.000 professionals de sector. Per maand. Dit past bij onderzoek van de FNV, dat ruim twee jaar geleden onder meer stelde dat van de zorgmedewerkers onder de 35, ruim 60% de stap naar zzp overweegt. Die stap wordt nu deels belemmerd door de aanpak op schijnzelfstandigheid, met als logisch resultaat meer uitstroom.
ZZP overbelicht, vaste medewerkers onderbelicht
Waarom blijft de uitstroom van vaste zorgmedewerkers, met aantallen die een veelvoud zijn van die van zzp’ers, zo onderbelicht? De zorgsector kampt niet alleen met een tekort aan handen door de uitstroom, maar ook met een structureel verlies van kennis, ervaring en continuïteit. Terwijl de landelijke aandacht zich focust op de invloed van zzp-wetgeving, blijft een diepere oorzaak van de arbeidsmarktcrisis onaangeroerd. ZZP’ers zijn met 6% van de uitstroom de mensen die nog wel in de zorg werken en krijgen alle aandacht. 94% van de uitstroom krijgt geen krantenkoppen en vertrekt met de stille trom. Het onvermogen van werkgevers om zorgprofessionals, jong en oud, te binden en boeien blijft ook in deze fase onbesproken. Wat is er werkelijk nodig om de keten van uitstroom te doorbreken? En wie is daar verantwoordelijk voor? Tot een antwoord op die vragen wordt gevonden, gaan ook deze maand weer zo’n 17.000 vaste medewerkers onder de 55 jaar het vaste dienstverband verlaten.
