De Inspectie maakt zich zorgen over kwaliteit van zzp’ers met eigen cliënten. Het blijkt dat vooral kleinschalige zorgaanbieders, zoals zzp’ers, onvoldoende op de hoogte zijn van de eisen die gelden voor de zorg die zij leveren. Ook komt de Inspectie veel zorgverleners tegen zonder formeel diploma. Om die reden is de IGJ van mening dat strengere regelgeving noodzakelijk is.
Inspectie maakt zich zorgen over kwaliteit
De IGJ waarschuwt dat kleine instellingen en zzp’ers in de langdurige GGZ-zorg vaak niet de juiste deskundigheid hebben om kwetsbare cliënten adequate ondersteuning te bieden. Zij geeft aan dat deze problematiek niet alleen in de GGZ, maar ook de wijkverpleging en Gehandicaptenzorg speelt. De Inspectie pleit voor meer deskundigheid om passende Wlz-zorg aan kwetsbare ggz cliënten mogelijk te maken. Deze conclusie werd getrokken na een combinatie van bedrijfsbezoeken en data analyse van nieuwe inschrijvingen. De Inspectie pleit ervoor om de drempel voor toetreding te verhogen en strengere kwaliteitseisen in te voeren. Een voornaam probleem is dat zorgverleners zonder diploma zich als formeel solistisch werkende zorgverlener inschrijven bij de KvK en door de meldplicht van de Wtza heenkomen.
“Inspecteur: Wat is uw ervaring in de zorg? Wlz-aanbieder: Nou, mijn dochter had epilepsie!” – voorbeeld door Inspectie
De Wtza meldplicht heeft de problemen niet opgelost
Sinds 1 januari 2022 hebben zorgaanbieders die willen starten, een ‘meldplicht’. De Wtza meldplicht heeft tot doel om nieuwe zorgaanbieders via een vragenlijst in te laten zien aan welke eisen zij moeten voldoen. Op die manier hoopte de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat er meer besef kwam van wet- en regelgeving zoals de kwaliteitswet Wkkgz. Die wet ging in 2016 van start, maar zorgaanbieders zoals zzp’ers bleken weinig kennis te hebben van de wettelijke eisen. Op het moment dat de Inspectie Gezondheidszorg en jeugd (IGJ) op onderzoek uitging bij nieuwe zorgaanbieders, bleek dat de Inspectie vaak uitleg moest geven over de wet. De taak van de IGJ is echter niet zozeer voorlichting, maar toezicht op de kwaliteit van zorg. Er moest dus iets veranderen en de Wtza was de gehoopte oplossing. Nu blijkt dat de situatie ook met de meldplicht niet veranderd is.
“… de meldplicht wordt vaak enkel gezien als een formaliteit en waarborgen om te werken vanuit passende kennis en deskundigheid ontbreken.” – Inspectie
Inspectie: meer deskundigheid nodig
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) concludeert in haar nieuwste rapport dat de kwaliteit en veiligheid van Wlz-zorg voor GGZ-cliënten onder druk staat. Alhoewel de IGJ onderzoek deed in de GGZ, geeft zij ook aan dat deze problemen in de gehandicaptenzorg en wijkverpleging spelen. De oorzaak van de problematiek is een gebrek aan deskundigheid bij kleine zorgaanbieders en ‘solisten’. Welke kritische punten heeft de Inspectie ontdekt?
- Te weinig deskundigheid bij zzp’ers (solisten). Veel zzp’ers zeggen met allerlei doelgroepen te kunnen werken, zonder daarvoor de juiste opleiding of ervaring te hebben. Een aantal zzp’ers die bezocht zijn hebben helemaal geen diploma in de zorg;
- Veel zzp’ers vinden zichzelf alleskunner. 75% van de solisten geeft aan ‘doelgroepoverstijgend’ te werken, wat wil zeggen dat ze zich niet aan een specifieke doelgroep houden. vaak zonder kennis van zorgstandaarden of inzicht in risico’s zoals medicatieveiligheid of somatische problemen;
- Onvoldoende kennis over kwaliteitseisen. Zzp’ers weten soms niet wat goede zorg inhoudt of zijn van mening dat dit puur gaat om het eigen vak. Ze lang niet altijd zorgstandaarden of beroepsnormen en blijken niet altijd op de hoogte van verplichtingen rondom medicatie, leefstijl en veiligheid;
- PGB houders weten hun eigen zorgverleners niet goed te selecteren. Budgethouders en hun vertegenwoordigers moeten zelf zorg inkopen en controleren of de kwaliteit goed is. Dat vraagt kennis van hoe je een zzp’er in de zorg moet selecteren en waar je op moet letten. Dit blijkt heel lastig in de praktijk;
- Toezicht op kleinschalige zorgaanbieders is beperkt en de drempels zijn laag. Iedereen kan zich aanmelden als zorgaanbieder via de meldplicht (Wtza), maar er is geen controle vooraf of iemand deskundig is. Dat maakt het makkelijk om te starten, maar verhoogt ook het risico op slechte zorg.
Duizenden zorgaanbieders; veel tekortkomingen
In 2023 bezocht de IGJ 21 zorgaanbieders, waarvan er bij 12 sprake was van tekortkomingen die vervolgtoezicht met zich meebrachten. Zorgverleners bleken zorg aan te bieden zonder passende opleiding of ervaring, vaak zonder kennis van zorgstandaarden of inzicht in risico’s zoals medicatieveiligheid of somatische problemen. De IGJ trof situaties aan waarin ongediplomeerden medicatie verstrekten. Deze tekortkomingen maken dat de Inspectie aandringt op strengere eisen aan deskundigheid en betere borging van professionele standaarden. Zo staat zij achter de Wet Integere Bedrijfsvoering Zorgaanbieders (Wibz), dat scherper toezicht mogelijk moet maken. Naast bezoek, analyseerde de IGJ de gegevens van ruim 3000 Wlz-zorgaanbieders die zich in 2022, 2023 en 2024 als nieuwe zorgaanbieder aangemeld hebben. Maar liefst 90 procent van deze aanbieders werkt als solist – zzp’er in de zorg. De combinatie van veel tekortkomingen bij bezoek enerzijds en duizenden nieuwe inschrijvingen anderzijds, maakt dat de IGJ zich zorgen maakt.
Het gaat goed bij een eigen netwerk
Zorgverleners die onderdeel uitmaken van een eigen professioneel netwerk leveren aantoonbaar betere zorg, zo geeft de Inspectie aan. Samenwerking met collega’s, overlegmomenten en intervisie binnen het netwerk zorgen voor reflectie en kwaliteitsverbetering. Zorgorganisaties en solisten die actief verbinding zoeken met gespecialiseerde partners in de regio, blijken beter in staat om risico’s te signaleren, kennis up-to-date te houden en passende zorg op maat te bieden. Werken in een netwerk voorkomt dat je als zorgverlener alles alleen moet uitvinden en verkleint de kans op fouten of blinde vlekken in complexe situaties.
Wetten en regels: lastig, of ondernemend?
Zijn de eisen rondom de Wkkgz en Wtza vooral een administratieve last? Of laten deze regels juist zien dat zzp’ers heel andere verantwoordelijkheden hebben dan hun collega’s in loondienst? Is wet- en regelgeving in de zorg voor zzp’ers lastig? Of onderstreept het jouw ondernemerschap? Het is maar net hoe je er naar kijkt.
De Wkkgz eisen zijn door zorgorganisaties in het Fiscaal Kompas ZZP Zorg juist gebruikt om uit te leggen dat een zzp’er zichzelf onderscheidt van iemand in loondienst. Daarmee voorkom je schijnzelfstandigheid. Het omarmen van de Wkkgz en Wtza eisen is wat ons betreft dé mogelijkheid om het verschil aan te tonen tussen een zelfstandig zorgondernemer en een collega in loondienst. Het verbeteren van jouw zorgondernemerschap vormt dan ook het hart van onze dienstverlening.
Meer wetgeving, maar geen handhaving
Hoe borg je de kwaliteit van zorg, voorkom je diplomafraude en voorkom je onvoldoende deskundigheid? Ook de Inspectie lijkt het vooral te willen zoeken in meer wet- en regelgeving, nu de Wtza haar werk onvoldoende gedaan heeft. De vraag is of het plaatsen van meer verkeersborden ervoor zorgt dat we betere automobilisten krijgen.
De meldplicht onder de Wtza blijkt in de praktijk vooral een administratieve drempel: duizenden zorgverleners kunnen zich inschrijven zonder dat vooraf wordt getoetst of zij beschikken over de juiste opleiding, ervaring of kennis. Eenmaal actief als zzp’er, blijkt -achteraf- een deel van de groep geen diploma te hebben of deskundigheid te missen. Het is dus niet vreemd dat goede zzp’ers te lijden hebben onder slechte voorbeelden. De vraag is hoe je dit keert als vele duizenden kleine zorgaanbieders zich inschrijven ieder jaar.
Het voorkomen dat automobilisten zonder rijbewijs of met onvoldoende rij-ervaring de weg op gaan, lijkt logischer dan het verruimen van het handhavingspakket als zij eenmaal rondrijden. Zeker als de capaciteit beperkt is. Als handhaving zich beperkt tot enkele tientallen dossiers op duizenden inschrijvingen, verandert er weinig. Wie echte kwaliteit wil waarborgen, moet durven investeren in selectie aan de poort — niet pas ingrijpen als het al misgaat.
Meer lezen?
- De Inspectie (IGJ) beoordeelt een zorg zzp’er in de praktijk. Hoe werkt dat?
- Wkkgz eisen waar je aan moet voldoen lees je hier
- De Wkkgz, Wtza en kwaliteitssysteem voor zzp in de zorg. Hoe zit het?
- Inspectie: aanwijzing voor zzp’er in de zorg
