Ook op 18 december 2025 herhaalde het vaste patroon zich in het dossier aanpak schijnzelfstandigheid. Kamerleden stellen kritische vragen en nemen een Kamermotie aan en de ministeries Sociale Zaken en Financiën negeren de Tweede Kamer vervolgens. Ook na een jaar willekeurige en vage handhaving met grote gevolgen, houden de ambtenaren van de twee ministeries voet bij stuk.
UPDATE: deze post verscheen voordat het kabinet onder grote druk van de Tweede Kamer alsnog de ‘zachte landing’ verlengde.
Minister SZW + Financiën om uitleg handhaving gevraagd
De Minister van SZW gaf bij een update over het zzp-dossier een paar weken geleden aan geen idee te hebben over de omvang van schijnzelfstandigheid. Dus voor welk probleem is de handhaving schijnzelfstandigheid dan een oplossing? De Kamerbrief werd op 18 december gevolgd door een commissiedebat over zzp, waar vragen gesteld werden over de stand van zaken. Voor het commissiedebat werden door zowel de zorgsector als zzp belangenorganisaties posities ingenomen.
Oproep zzp belangenbehartigers: ‘stop de handhaving’
In aanloop naar het commissiedebat ZZP waarschuwt Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN) in een brief aan de Kamer dat de hervatte handhaving op schijnzelfstandigheid niet leidt tot een ‘zachte landing’. Doordat wordt gehandhaafd zonder duidelijke en toetsbare criteria, reageren opdrachtgevers massaal met risicomijdend gedrag. Opdrachten worden stopgezet, zzp’ers worden geweerd of gedwongen in uitzendconstructies. Echte zelfstandigen verdwijnen uit de markt. VZN geeft aan dat gerichte handhaving op echte misstanden effectiever en eerlijker zou zijn. Dit ligt in lijn met de standpunten van Comité ZZP twee maanden geleden.
Oproep zorgorganisaties; ‘handhaving belemmert zorg voor cliënten’
In een gezamenlijke brief waarschuwen de Nederlandse ggz, ActiZ, VGN en UMCNL voor de gevolgen van de handhaving op de inzet van zzp’ers in de zorg. Volgens de brancheorganisaties biedt de Wet DBA onvoldoende duidelijkheid over wat nu wel en niet als schijnzelfstandigheid geldt. Wetgeving die wel duidelijkheid moet bieden, zoals de VBAR of de initiatiefwet Zelfstandigen, ontbreekt. Zorginstellingen lopen daardoor reëel risico op boetes en naheffingen. Dit leidt tot terughoudendheid bij de inzet van flexibele professionals en directe druk zet op de continuïteit en toegankelijkheid van zorg.
Kamerleden: geen ‘risicogericht handhaven‘, want zzp’ers willekeurig getroffen
Meerdere Kamerleden gaven tijdens het commissiedebat aan dat er van het beloofde risicogericht toezicht geen sprake is. In plaats daarvan worden zelfstandig ondernemers en opdrachtgevers breed en willekeurig geraakt door de handhaving op schijnzelfstandigheid. Controles vinden plaats zonder dat de Belastingdienst duidelijke criteria kan overleggen. Individuele zzp casussen worden gekopieerd naar hele organisaties of sectoren. Deze vorm van handhaven jaagt echte zelfstandigen uit de markt, terwijl de aangekondigde focus op echte risico’s en misbruik niet tot stand kwam. Niet ‘risicogericht’ dus, maar ‘angst-gedreven’ handhaving zo blijkt. Kamerleden wilden opheldering.
Kamerleden: geen ‘zachte landing’ en vervolgens de Kamermotie negeren
Van een ‘zachte landing’ is nauwelijks sprake, want veel zzp’ers en opdrachtgevers hebben vanaf de start van 2025 veel last van de aanpak schijnzelfstandigheid. Het negeren van een aangenomen Kamermotie in oktober liet zien dat de Tweede Kamer niet tevreden is met de koers, maar de ministeries SZW en Financiën door gingen op hun koers. Ondanks de gevolgen voor zelfstandigen, de gevolgen voor opdrachtgevers en de gevolgen voor.. de zorgsector.
Kamerleden: hoe moet het met de zorgsector?
Voor de zorgsector haalde de PVV het spanningsveld aan tussen de wet DBA en de zorgplicht. Hoe moeten organisaties hiermee om gaan? De SGP vroeg om duidelijkheid voor specifieke groepen zoals huisartsen en PGB-houders. D66 trok het breder en stuurt aan op duidelijkheid voor de hele zorgsector. Ook kwam de zzp verzekeringsarts als onderwerp op tafel. Alle politieke partijen blijken doordrongen te zijn van de problemen in de zorgsector. Behalve de PvdA-GroenLinks. Deze partij ziet het probleem van de aanpak schijnzelfstandigheid voor de zorgsector ‘niet vaak terugkomen’. Een gebrek aan zorgprofessionals ligt ‘niet aan de handhaving op schijnzelfstandigheid’, zo gaf Kamerlid Patijn aan.
PvdA-GroenLinks: wet DBA is wél duidelijk, schijnzelfstandigheid is opzet
Ex-FNV bestuurder Patijn, die nu als Kamerlid van de PvdA-GroenLinks het debat over de arbeidsmarkt probeert te beïnvloeden, was de enige aanwezige die tegen de verlenging van de zachte landing is. En hoe. Zij is van mening dat zzp’ers bewust de wet DBA niet naleven en dat opdrachtgevers zich prima aan de wet kunnen houden op dit moment. Handhaven is dus logisch en wenselijk, want de regels worden niet gevolgd.
Daarmee ontkent Patijn de feitelijke onduidelijkheid over de beoordeling van de arbeidsrelatie. De handhaving op de wet DBA leidt tot angst en onzekerheid in de praktijk. Toch is het aanhouden van de handhaving ‘verantwoordelijk’ gedrag van de Tweede Kamer, aldus Patijn. Ze voorspelde in emotionele termen en met vingerwijzen dat ‘alle bedrijven die het wel goed willen doen kopje onder gaan’ en ‘dat ons hele stelsel onderuit gaat’.
Een boze, principiële houding dus richting zzp’ers met als doel: ‘dienstverband = de norm’. Dat is de retoriek die wij zelf inmiddels anti-zzp beleid noemen en niets te maken heeft met het bestrijden van schijnzelfstandigheid. Het is bestrijden van zelfstandig ondernemerschap. De PvdA-GroenLinks verloor aanzienlijk tijdens de verkiezingen in oktober. Patijn werd door haar collega Kamerleden opgeroepen tot ‘wat meer realiteitszin’.
Demissionair kabinet negeert Tweede Kamer opnieuw
Toch zal Patijn tevreden zijn over de uitkomst van het commissiedebat. Want de minister van Sociale Zaken en staatssecretaris van Financiën negeerden de Tweede Kamer opnieuw. Het kabinet ligt dan nu ook op ramkoers met de Tweede Kamer over de handhaving op schijnzelfstandigheid. Ondanks een aangenomen Kamermotie om de ‘zachte landing’ te verlengen na 2025, weigert het kabinet dat te doen. Onder het mom van Europese herstelgelden negeerde demissionair staatssecretaris Eugène Heijnen (Financiën) alle punten van de Tweede Kamer. Wat kunnen we daaruit concluderen?
- Het is voor de ambtenaren van SZW en Financiën niet belangrijk om te weten hoe groot een probleem precies is, om er alvast op te handhaven;
- Zeer breed gedragen Kamermoties worden genegeerd door een demissionair (!) kabinet van VVD en BBB;
- De angst en onzekerheid door onduidelijke wetgeving en daarmee de ‘harde landing’, is geen omstandigheid waarop ingegrepen hoeft te worden;
- Dat er geen concrete, toetsbare en handhaafbare normen bestaan, blijkt voor de Belastingdienst en de ministeries geen probleem;
- De waarschuwingen vanuit zzp koepelorganisaties worden genegeerd, ondanks dat zij deel uitmaken van de polder;
- Voortdurende oproepen vanuit de zorgkoepels worden genegeerd, ook reiken hun waarschuwen 1,3 miljoen zorgmedewerkers;
- De zorgplicht richting patiënten en cliënten, zoals ook PGB-houders, is niet ter zake doend.
Het zijn de ambtenaren, niet de ministers
Wie dit dossier over een langere periode volgt, kan niet anders dan constateren dat de continuïteit níét bij bewindspersonen ligt. Ministers en staatssecretarissen op Sociale Zaken en Financiën wisselden elkaar door politieke chaos in hoog tempo af, maar de koers bleef identiek. Kamermoties worden opzij geschoven, signalen uit de zzp markt gekleineerd en waarschuwingen vanuit de zorg genegeerd.
Dezelfde Kamermotie uit mei, werd opnieuw genegeerd maar met andere bewindspersonen dan nu. Toch blijft de uitkomst dezelfde. Dat maakt één ding duidelijk: de constante factor in dit dossier is de ambtelijke top van SZW en Financiën. Daar wordt vastgehouden aan een principiële, juridische lijn waarin handhaving een doel op zich is geworden. Ondanks een gebrek aan uitvoerbaarheid, rechtszekerheid en maatschappelijke gevolgen. De Tweede Kamer mag debatteren en moties aannemen, maar corrigeren blijkt onmogelijk. Daarmee is de aanpak van schijnzelfstandigheid geen politiek gestuurd beleid meer, maar een ambtelijk dogma. Dienstverband = de norm.
“De overheid verloor het vermogen om zichzelf te corrigeren. Signalen werden genegeerd, waarschuwingen weggeorganiseerd en het systeem beschermde vooral zichzelf.” – rapport Ongekend Onrecht | Toeslagenaffaire.
UPDATE 19/12 – na grote druk van de Tweede Kamer heeft het kabinet alsnog besloten de zachte landing te verlengen. Concreet: geen boetes voor opdrachtgevers in 2026.
