Nu de overheid zich steeds meer terugtrekt binnen de ouderenzorg, ontstaan kansen voor zorgondernemers. De ouderenzorg vindt steeds vaker gedwongen thuis plaats nu het recht op verpleeghuiszorg wordt afgebouwd, maar thuiszorg wordt lang niet altijd gefinancierd. Familie en mantelzorgers zijn aan zet, maar kunnen dit niet altijd opbrengen.
Ouderen krijgen steeds lastiger indicatie verpleeghuis
De verpleeghuizen hebben leegstaande bedden, terwijl er vele duizenden ouderen op de wachtlijst staan. Soms moeten hele verpleegafdelingen sluiten als gevolg van deze ontwikkeling. De Telegraaf legt uitstekend uit hoe dat komt. Het Centraal Indicatieorgaan Zorg (CIZ) geeft sinds een jaar veel minder vaak een indicatie voor verpleeghuizen af. Officieel ontkent het CIZ uiteraard en moet het ‘onderzoek doen naar deze kwestie‘, maar CIZ medewerkers hebben dit beeld inmiddels bevestigd. CIZ lijkt een koerswijziging doorgemaakt te hebben, om indicatiestellingen voor verpleeghuizen te beperken. Gevolg: lege verpleeghuisbedden, terwijl ouderen die deze bedden hard nodig hebben thuis zitten. Deze strategie past bij overheidsdoelen van zo lang mogelijk thuis blijven wonen en een gedwongen beroep doen op naasten en familie.
Minister de Jonge in 2021 – “verpleeghuizen zijn bedoeld zijn voor de zwaarste, meest kwetsbare ouderen en zijn de intensive care van de ouderenzorg”.
Recht op zorg wordt afgebouwd
De zorg lijkt met dit voorbeeld al langer doelwit voor forse bezuinigingen. Het recht op verpleeghuiszorg wordt stilletjes afgebouwd. Via zorgakkoorden en vaagtaal zoals ‘passende zorg‘, wordt er lukraak ingegrepen in het recht op zorg, zonder dat hier een politieke besluit over genomen is. Dit staat in schril contrast met de wens van burgers. Nog geen twee jaar geleden was er een politieke en maatschappelijke roep om het verzorgingshuis terug te brengen, aangevoerd door onder meer Fleur Agema (PVV). Toen werd nog gepleit voor een modern verzorgingshuis, die tussen verpleeghuis en thuis zou worden geplaatst. De werkelijkheid ziet er nu anders uit. In het voorbeeld van de ouderenzorg zijn volgens ‘deskundigen’ juist grote besparingen te halen en gaat het om afbouwen van faciliteiten. Het ‘gouden randje’ mag er wel af in de zorg, zo hoor je terug in onderstaand nieuwsitem.
Ouderenzorg vindt gedwongen thuis plaats
Ouderenzorg vindt dus steeds vaker gedwongen thuis plaats, omdat de toegang tot intramurale zorg steeds verder wordt beperkt. Het gaat daarbij niet om een kleine verschuiving, maar om de grootste zorgsector van Nederland. In totaal werken er ruim 530.000 mensen in de ouderenzorg, waarvan ongeveer 200.000 medewerkers in verpleeghuizen en woonzorgcentra. Samen verzorgen zij ruim 270.000 cliënten met een Wlz-indicatie, van wie er zo’n 130.000 binnen de muren van een instelling verblijven. Dat aantal zal dus gaan dalen, zo lijkt het.
Als je uitgaat van beleid waarbij alleen de intensieve VV7–VV8 intramuraal blijven, dan schuift een groot deel van de huidige intramurale groep naar extramurale zorg. Als ook VV5 en VV6 naar huis verplaatst zouden worden, dan vertegenwoordigt dat ongeveer de helft tot driekwart van de 130.000 intramurale bewoners die er nu zijn. Dat zou een doelgroep zijn van 140.000 huidig extramuraal + 90.000 toekomstig ex-intramuraal = 230.000 ouderen met thuiszorg.
Zorgverzekeraars knijpen thuiszorg af
Wordt die zorg ook daadwerkelijk gefinancierd? De partij die voldoende thuiszorg zou moeten contracteren, zijn de zorgverzekeraars. Het punt is echter dat dit nu juist niet het geval is. Zorgaanbieders voor thuiszorg zitten al snel aan hun ‘budgetplafond’ en krijgen minder geld toegewezen dan er zorgvragen binnen komen. Gevolg is dat zelfs het geld dat nu al beschikbaar is voor de thuiszorg, jaar na jaar niet uitgegeven wordt door zorgverzekeraars. Hoe dat kan wordt onderzoek naar gedaan. Zorgverzekeraars krijgen al langere tijd het verwijt dat zij thuiszorg doorschuiven naar de Wet langdurige zorg en het CIZ, om het zelf niet te hoeven financieren.
De mogelijkheid om zonder contract thuiszorg te leveren dan? Ook dat is zorgverzekeraars een doorn in het oog, waarbij zij – ook hier – jaar na jaar proberen grip te krijgen. Zij willen af van de verplichting om een rekening te vergoeden van een cliënt met thuiszorg. De laatste poging werd vorig jaar nog ondernomen, door juist de financieringsmogelijkheden in de thuiszorg (!) de nek om te draaien. Ook in zorgakkoorden zien we het belemmeren van de ‘Vrije Artsenkeuze’, ook wel artikel 13 of ongecontracteerde zorg genoemd, terugkomen. De gebruikers van die andere financieringsvorm, het Persoonsgebonden Budget, hebben overigens ook veel last van de houding van zorgverzekeraars.
Kansen voor ondernemers
Het wettelijk recht op zorg valt steeds moeilijker te verzilveren en de druk op mantelzorg en familie loopt op. Als naaste bel je de huisarts en wijkverpleging, omdat je vader/moeder snel achteruitgaat. De gecontracteerde thuiszorgorganisatie zit aan haar plafond en kan geen cliënten in zorg nemen. Een Wlz-indicatie met verblijf (verpleeghuis) is niet meer vanzelfsprekend. Het gevolg: de oudere moet langer thuis blijven, met zwaardere zorg. Het PGB lijkt een uitweg, maar goedkeuring wordt stevig vertraagd door de zorgverzekeraar en weken – soms maanden – wachten is inmiddels de norm. Ondertussen durven lang niet alle zorgaanbieders nog ongecontracteerde zorg te leveren, omdat ze bij het indienen van hun factuur worden tegengewerkt door zorgverzekeraars. Als er tóch een plek vrijkomt in een verpleeghuis is dat vaak niet de voorkeurslocatie, of ligt buiten de regio.
De conclusie zal steeds vaker worden om een mini-verpleeghuis thuis te organiseren.
De zorg wordt afgebroken en de politiek grijpt niet in. Even los van wat je zelf vindt van deze ontwikkeling; hier liggen kansen voor zorgondernemers. Het komt er wat ons betreft op neer dat de markt van particuliere thuiszorg stevig zal gaan groeien. Het zal normaler worden voor burgers dat je zorg simpelweg zelf regelt. Het alternatief wordt mensen steeds verder uit handen geslagen. Ook al hebben mensen recht op zorg, het valt simpelweg niet meer te verzilveren. Juist binnen de verpleeghuizen groeide het aantal zzp’ers in de zorg tot grote hoogten. Nu verpleeghuiscapaciteit wordt afgebouwd, verschuift de vraag. Verschuif jij mee? In een recent webinar gaan we in op juist deze ontwikkeling.
