Adviesbureau KPMG waarschuwt voor sterk oplopende kosten door de handhaving op schijnzelfstandigheid. Het inhuren van voormalige zzp’ers als uitzendkrachten is financieel onhaalbaar voor zorgorganisaties. Zorginstellingen zijn 40 tot 70 procent duurder uit met de inhuur van uitzendkrachten in plaats van zzp’ers in de zorg. Daar hebben organisaties simpelweg het geld niet voor.
Vast dienstverband is voor de zzp’er geen optie
De aanpak van schijnzelfstandigheid in de zorg heeft bij nogal wat organisaties angst en onzekerheid veroorzaakt. Zij durven lang niet altijd door te gaan met zzp inhuur, alhoewel hier wel volop mogelijkheden voor zijn. Inmiddels proberen organisaties zzp inzet af te bouwen of te staken, maar dat gaat met veel problemen gepaard. Het was de hoop van zorgorganisaties dat zzp’ers massaal zouden kiezen voor een vast dienstverband bij een zorgorganisatie. Dat blijkt niet het geval; de animo voor een dienstverband is bijzonder laag. Het probleem is namelijk dat het vaste dienstverband juist de stap naar zzp veroorzaakt heeft in het verleden. Aangezien het vaste dienstverband niet verbeterd is de afgelopen jaren, zien zzp’ers een terugkeer niet zitten. Inmiddels hebben zorgorganisaties bij de Tweede Kamer aangegeven dat zzp inzet ook in 2025 noodzakelijk is. In de tussentijd hebben zorgorganisaties flexibele inzet nodig om de gaten in het rooster te vullen en kijken zij steeds vaker naar uitzendkrachten en gedetacheerden.
KPMG: uitzendkrachten en gedetacheerden zijn onbetaalbaar
In een artikel van Zorgvisie legt accountantskantoor KPMG uit dat zorgorganisaties de financiële middelen niet hebben om uitzendkrachten en gedetacheerden in te kunnen zetten. Het uurtarief stijgt in vergelijking met een zzp’er zo’n 40 tot 70 procent als een uitzendkracht wordt ingehuurd. Dit komt door 21% BTW, 15-30% aan fee voor het uitzendbureau plus extra arbeidsvoorwaarden voor de professional zelf. Dit leidt volgens KPMG tot een gemiddelde loonkostenstijging voor personeel van 7 procent als zzp’ers massaal over zouden stappen op uitzenden. Organisaties hebben daar helemaal het geld niet voor. Zorgbestuurders zijn volop bezig met het afbouwen van zzp inzet, “maar vergeten vaak de financiële gevolgen”, aldus KPMG. Het kantoor stelt vast dat zzp’ers die voor loondienst kiezen, slechts een klein deel blijken te zijn. “De aanmeldingen voor de goedkopere flexpools lopen ook niet storm, vooral omdat de flexibiliteit voor de meeste zzp’ers onvoldoende is”, ziet hij.
De zzp’er blijkt zo duur nog niet
De afgelopen jaren is de kritiek op de te ‘dure’ zzp’er in de zorg vaak herhaald. Dit veel gehoorde verwijt werd vorig jaar ingehaald door Berenschot, die vaststelde dat zzp’ers nauwelijks duurder en vaak voordeliger zijn dan vaste medewerkers. Omdat het ziekteverzuim de afgelopen jaren records bleef breken, zijn de kosten voor Personeel Niet In Loondienst (PNIL) steeds verder gestegen. De gaten in het rooster moesten uiteindelijk wel opgevuld worden. In 2020 bedroegen de totale personeelskosten in de zorg € 50 miljard, waarvan een groeiend aandeel naar flexibel personeel zoals zzp’ers ging. In de ouderenzorg gaat bijna 10% van het personeelsbudget naar deze flexibele schil, terwijl dit in ziekenhuizen 5,2% is. De stijgende personeelskosten zijn een belangrijke drijfveer achter de oplopende zorguitgaven, die in 2025 naar verwachting € 67 miljard zullen bedragen. Dit was nog inclusief zzp’ers in plaats van uitzendkrachten. Inmiddels blijkt dat de inzet van zzp die kosten heeft gedempt. De kosten aan PNIL uurtarief hadden 40 tot 70 procent hoger gelegen in een sector zonder zzp’ers. Als alle PNIL zou uitzenden en detacheren in plaats van zzp-en, dan zou een 7% loonkostenstijging op € 67 miljard, de zorg ruim € 4,5 miljard duurder maken.
Vakbond NU’91: onzekerheid zzp inzet maakt zorg duurder
Vakbond NU’91 waarschuwt dat de onzekerheid rondom zzp’ers de zorg juist duurder maakt. Zij sluit aan bij de bevindingen van KPMG, dat het blokkeren van zzp’ers de zorg onnodig op kosten jaagt. De vakbond geeft aan dat door de onrust over schijnzelfstandigheid en de pogingen van zorgorganisaties om minder afhankelijk te zijn van zzp’ers, uitzendkrachten en detacheringsbureaus vaker worden overwogen. Dit leidt echter ook volgens de vakbond tot fors hogere kosten, zoals uit het onderzoek van KPMG blijkt. De flexibele inzet die zorginstellingen nodig hebben, wordt op deze manier onbetaalbaar, volgens NU’91. De vakbond benadrukt dat de focus niet alleen op regelgeving en kostenbeheersing moet liggen, maar ook op het behoud van zorgprofessionals. De vakbond ziet zzp’ers een belangrijke rol spelen in het dichten van roosterproblemen tegen relatief lagere kosten dan de alternatieven.
