De bedrijvigheid in Nederland vlakt af, zo blijkt uit de cijfers van de Kamer van Koophandel over 2025. Minder starters en meer stoppers zorgen voor een historisch lage groei van het aantal bedrijven. Zzp’ers vormen de grootste groep ondernemers en bepalen in hoge mate deze dynamiek. In de zorgsector wordt zichtbaar wat die afname in de praktijk betekent.
KvK over 2025: historisch lage groei van aantal bedrijven
De Kamer van Koophandel spreekt over een ‘stagnatie van het ondernemerslandschap‘ nu zij terugblikt op 2025. Met 10% minder starters en 18% meer stoppers in vergelijking met het jaar ervoor neemt de bedrijvigheid flink af. Volgens hoogleraar Joris Knoben “gaat de dynamiek en vernieuwing eruit” en “is dit niet bepaald positief” voor het ondernemerslandschap, omdat er “weinig tot geen ontwikkeling” is bij starters en andere groepen ondernemers. De KvK beschrijft zelf geen oorzaken en geeft geen verklaringen voor de trendbreuk. Het valt ons op dat het jaar voorafgaand aan- en het eerste jaar van de handhaving op schijnzelfstandigheid de trendbreuk inluiden. Zzp’ers vormen een zeer groot deel van de dynamiek in de Nederlandse bedrijvenpopulatie en blijven veruit de grootste groep ondernemers.
Zorgsector kende grootste krimp bedrijvigheid
Als je het KVK-rapport Bedrijvendynamiek 2025 vanuit de zorgsector bekijkt, dan valt op dat juist in deze sector de afnemende bedrijvigheid goed te zien is. De impact van de scherpe focus van de Belastingdienst op de zorgsector is nu goed meetbaar. De gezondheidszorg groeide in eerdere jaren nog mee met de algemene ondernemerschapsdynamiek, maar 2025 laat een duidelijke omslag zien. Deze omslag is te correleren aan de ‘aanpak schijnzelfstandigheid’ die inmiddels verworden is tot een brede anti-zzp aanpak. Over 2025 ligt het aantal stoppers (25.131) in de zorg hoger ligt dan het aantal starters (19.613). Daarmee is de zorg één van de weinige grote sectoren waar er sprake is van netto krimp. Een aantal media rapporteren dan ook dat ‘de grootste’ daling van het aantal zzp’ers in de zorg plaats vond. In absolute getallen? Zeker. In relatieve zin? Nee.
Krimp valt relatief gezien mee
Begin vorig jaar waren een aantal media er als de kippen bij om uit te leggen dat “de handhaving op schijnzelfstandigheid effect zou sorteren“ en “vooral in de zorg” zou het aantal zelfstandigen fors dalen, zo werd de lezer voorgehouden. Er zou sprake zijn van een “échte trendbreuk“, aldus de NOS. Het bleek polder retoriek. De netto krimp over 2025 komt neer op gemiddeld 500 zzp’ers in de zorg per maand, op een totaal van 200.000 aan zzp’ers in de zorg en welzijn. Een krimp van 3%. Het effect op de groep blijft dus beperkt, ondanks alle pogingen om het dienstverband weer als norm te maken. We zien ook zelf gedurende het hele jaar vele honderden professionals instromen in het ondernemerschap. De negatieve druk vanuit het dienstverband is simpelweg te groot.
Krimp zzp = minder handen aan het bed
Als we spreken over krimp van het aantal zzp’ers in de zorg, gaat dit over praktische handen aan het bed. Met het zaaien van onzekerheid als nieuwe beleidslijn, werden zorgorganisaties logischerwijs terughoudend met zzp inhuur. De gevolgen zijn vervolgens voor cliënten, patiënten en vaste medewerkers in loondienst. Zij moeten het doen zonder een groot deel van de flexibele schil, dat een derde uitmaakt van de bezetting. Op dit moment doen we onderzoek naar hoe zzp’ers in de zorg zelf terugkijken naar 2025 en wat hen bijgebleven is.
“Een man die zijn ernstig demente vrouw naar huis haalt vanuit het verpleeghuis, omdat de basiszorg niet geleverd kan worden als gevolg van structureel tekort aan personeel.” – respondent uit het onderzoek. Dit soort ervaringen komt terug in een lopend praktijkonderzoek onder zzp’ers in de zorg.
Maatregelen tegen zzp’ers hebben echte gevolgen voor mensen die zorg nodig hebben.
Wat komt eerst? Het dienstverband of het faciliteren van werk?
De VVD stelde tijdens de verkiezingstijd van 2023 (!) dat “we ruimte geven aan ondernemers”, “het ondernemersklimaat in Nederland versterken” en “regeldruk voor ondernemers tegengaan”. Op alledrie die punten zijn 2024 en 2025 ontluisterend geworden. De ruimte voor ondernemers werd beperkt, het ondernemersklimaat verslechterde en de regeldruk is zeer knellend voor de praktijk.
Ook de VVD zit opnieuw in een kabinet. Daarmee komt de vraag nu omhoog: wat komt nu eerst? Het dienstverband als norm? Of het faciliteren van werk? Want die twee gaan niet samen, als je het de mensen vraagt die het werk doen. Een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA zou voor een Zelfstandigenwet moeten zijn en dat zou ook voor de Nederlandse economie goed nieuws betekenen, zo laten de KvK cijfers zien.
