Inmiddels zitten we aan het einde van maand 5 in het onrustige jaar 2025. Gaat er nog wat veranderen in de aanpak richting zzp’ers en de communicatie over de handhaving op schijnzelfstandigheid? Gisteravond waren er enkele lichtpuntjes na een kort zzp kamerdebat.
In een zogenaamd ‘twee minutendebat’ was er aandacht voor het dossier zzp. Terugkijken doe je hier.
Wordt de koers richting zzp’ers aangepast?
Kiest de Tweede Kamer voor aanpassingen op de huidige koers rondom de aanpak van schijnzelfstandigheid? Deze vraag staat deze week en volgende week weer eens centraal. De politiek liet tot nu toe weinig verzet zien tegen de huidige zzp campagne van het ministerie van SZW. Begin april kon het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij haar huidige aanpak tegen schijnzelfstandigheid blijven en greep de politiek niet in. Minister Agema liet enkele dagen later weten dat de onrust in de zorg rondom zzp’ers alleen wat ‘strubbelingen’ zijn voordat ‘de balans tussen vast en flex hersteld is’. De minister van volksgezondheid sprak met geen woord over de oplopende werkdruk en het stijgende verzuim onder vaste zorgmedewerkers.
Ondanks dat de gevolgen voor de zorg groot zijn, wordt er niet ingegrepen. De handhaving op schijnzelfstandigheid wordt breed gesteund, niet in de minste plaats door zzp belangenbehartigers zelf. Gisteren was er een nieuw kort zzp kamerdebat. Ditmaal met wat lichtpuntjes.
VVD: doe aan oprechte voorlichting
VVD Kamerlid Thierry Aartsen was ook gisteravond weer de voorman op het zzp dossier. De VVD, die vorige maand het initiatief voor een Zelfstandigenwet presenteerde om zzp’ers rechtszekerheid te bieden, bracht gisteravond twee moties in.
- Start met een overheidscampagne die uitleg geeft over hoe je wel met zzp’ers kunt samenwerken. De minister van SZW was niet tegen deze motie en laat het oordeel aan de Tweede Kamer over;
- Ook de overheid zelf doet mee aan de boodschap dat bepaalde opdrachten binnen de overheid ‘niet door zzp’ers uitgevoerd kunnen worden’. Stop met het op voorhand uitsluiten van zzp’ers bij vacatures van de overheid, zo luidt de motie van van Aartsen. De minister was ook hier niet tegen;
Op deze moties wordt volgende week gestemd door de Tweede Kamer.
Onvolledige informatie staat nog steeds online
De moties van van Aartsen lijken meer dan terecht. Het is inmiddels overduidelijk dat in veel sectoren zelfstandig ondernemers gebukt gaan onder de aanpak schijnzelfstandigheid. Grootste probleem hierbij zijn de opdrachtgevers, die vakkundig zijn bang gemaakt over de inhuur van zzp’ers. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de Belastingdienst onderstrepen vooral wanneer er níet gewerkt kan worden met zzp’ers en leggen niet uit wanneer wel.
Rijksvoorlichting zzp of nee – ‘Een zorgverlener werkt voor een ziekenhuis.. Er is sprake is van ‘werken onder gezag’.. ‘Er is sprake van een arbeidsovereenkomst.‘
De voorlichting over schijnzelfstandigheid wordt eenzijdig en onvolledig gecommuniceerd. Toch weigert de minister om de informatie kloppend te maken. Je kunt jezelf afvragen of opdrachtgevers en zzp’ers inmiddels in een bewuste desinformatie campagne zitten over schijnzelfstandigheid. Met als doel zoveel mogelijk werkenden naar een dienstverband te dwingen.
NSC: ’16 – ’25 was dus niet risicoloos voor opdrachtgevers
De NSC was benieuwd hoe staatssecretaris van Oostenbruggen (NSC) kijkt naar de situatie dat zzp’ers inmiddels hun recht gaan halen bij opdrachtgevers. Tot vijf jaar terug lopen de schadevergoedingen van werkgevers aan zzp’ers op. Niet de naheffingen van de Belastingdienst, maar de zzp’er zelf deelt de echte financiële klap uit aan opdrachtgevers, zo blijkt inmiddels.
- Vanaf 1 januari 2025 tot vandaag: kans op naheffingen vanuit de Belastingdienst;
- Tot vandaag en dan vijf jaar terug: terugbetaling aan de zzp’er die ‘schijnzelfstandig’ is.
De jaren 2016 tot 2025 blijken achter helemaal niet risicovrij geweest te zijn voor opdrachtgevers, zo stelt de NSC vast. De bedragen van schadevergoeding aan zzp’ers liggen zo mogelijk veel hoger dan die aan naheffingen en boetes. Het valt ook GroenLinks/PvdA op dat werkenden die een arbeidsovereenkomst claimen, recht hebben op pensioen – zonder er premie voor betaald te hebben. Daarnaast kunnen zzp’ers bijvoorbeeld vakantiedagen, reiskostenvergoeding, ontslagvergoeding en ziektedagen claimen.
Staatssecretaris Tjebbe van Oostenbruggen (NSC) bevestigt dat deze risico’s er voor opdrachtgevers altijd ingezeten hebben.
BBB: bied PGB-houders duidelijkheid
BBB diende een motie in om duidelijkheid af te dwingen over de inzet van zzp’ers bij PGB-houders. Op deze motie wordt volgende week gestemd door de Tweede Kamer. De stand van zaken rondom het PGB en schijnzelfstandigheid namen we onlangs door. Een particulier die werkgever wordt van een zzp’er lijkt zeer onwaarschijnlijk, maar ook ditmaal schitterde de minister van SZW in het wekken van vreemde suggesties.
“We gaan aan de slag in overleg met VWS met de vraag of en wanneer er bij PGB houders sprake is van schijnzelfstandigheid. We gaan voorbeelden uitwerken en kijken hoe we de doelgroep daarover het beste kunnen informeren.” Waarmee de minister ook hier de onzekerheid niet wegneemt.
SGP: geef zzp huisartsen duidelijkheid
De SGP bracht gisteravond twee moties in.
- Doe ook onderzoek naar de ontwikkelingen van zzp op de arbeidsmarkt binnen de zorg. Wat gebeurt er met de in- en uitstroom binnen zorg- en welzijn? De minister van SZW gaf aan dat deze motie overbodig is, omdat het onderzoeksprogramma AZW deze antwoorden nu al zou kunnen geven. Of dat zo is, moet nog blijken. Eerste uitkomsten volgen.. eind september;
- De inzet van zzp huisartsen staat onder druk. De landelijke koepel huisartsen kwam onlangs in verzet tegen het oordeel schijnzelfstandigheid van Belastingdienst. De Belastingdienst is van mening dat alle zzp huisartsen schijnzelfstandig zijn. Deze houding zagen we eerder bij het mislukken van het Fiscaal Kader ZZP Zorg. Minister van Hijum van SZW gaf aan niet in overleg te willen met de beroepsgroep. De minister noemt het ‘een verantwoordelijkheid van de sector zelf om binnen de kaders’ een en ander uit te werken.
Deze uitspraak staat lijnrecht tegenover de belofte in april van diezelfde minister. Toen stelde van Hijum nog dat er op basis van casuïstieken uit de praktijk duidelijkheid gegeven kon worden. Want het zou ‘echt wel duidelijk zijn wanneer er sprake is van schijnzelfstandigheid‘. Op die duidelijkheid moeten de huisartsen inmiddels maanden wachten. De ingebrachte casuïstiek is blijkbaar niet iets waar de Belastingdienst aan mee wil werken, dus eindigt het gesprek. Wederom. De SGP hield toch vast aan de motie en zou mogelijk de minister kunnen dwingen om de motie uit te voeren. Stemming volgende week.
Belastingdienst werkt niet mee aan oplossingen voor de zorg
De minister gaf met zoveel woorden tijdens het debat aan, dat hij wel wil uitleggen hoe wet- en regelgeving in elkaar zit – zo lang de conclusie maar is dat zzp huisartsen niet als zzp’er kunnen werken. Waarom schermt de minister van SZW de Belastingdienst af van een overleg met een beroepsgroep in de zorg?
Omdat de Belastingdienst op geen enkele manier zzp in de zorg ziet zitten.
Het is een kleine twee jaar geleden dat de Belastingdienst juist wél haar medewerking toezegde om tot een gedragen kader te komen voor de zorg. Maar intern kreeg de Belastingdienst de handen niet op elkaar. De koers van de Belastingdienst is in die twee jaar radicaal van koers gewijzigd en trekt zich inmiddels van niemand meer iets aan.
Al langere tijd is de fiscus bewust op weg naar een confrontatie met de zorgsector. Landelijke koepels van zorgorganisaties: “De Belastingdienst gebruikt in alle gevallen het standpunt dat zzp-inzet zowel intra- als extramuraal niet of vrijwel niet mogelijk is en inzet van de meeste zzp’ers op korte termijn moet worden stopgezet.” De gang naar de rechter is het enige dat resteert.
PVV: duidelijkheid over boetes voor zzp’ers
Alhoewel de PVV heel tevreden is over de handhaving op schijnzelfstandigheid, ziet zij graag betere communicatie over het afwentelen van boetes en naheffingen op zzp’ers. Volgens de PVV horen dit soort clausules in overeenkomsten niet voor te komen. Staatssecretaris van Oostenbruggen (NSC) legt uit dat een overeenkomst met terugbetalingsclausule op dit moment al deels tegen wetgeving in gaat. Boetes verhalen op zzp’ers is niet eenvoudig en de mogelijkheden zijn beperkt. De motie van de PVV voor betere informatievoorziening aan de kant van werkgevers en zzp organisaties werd niet ontraden; komt volgende week in stemming.
Lichtpuntjes binnen een onzuivere koers
Volgende week worden er mogelijk zes zzp Kamermoties ingebracht bij de Tweede Kamer, waarvan er maar liefst vier specifiek voor de zorg zijn bedoeld. Het laat goed zien hoe stevig de druk erop zit in deze sector. Je zou het lichtpuntjes kunnen noemen na dit zzp kamerdebat, maar dan wel binnen de onzuivere koers van de handhaving op schijnzelfstandigheid. Dat ook zelfstandig ondernemers hard geraakt worden door de huidige aanpak, wordt door de politiek al niet meer benoemd. Ook het twee minuten debat rondom schijnzelfstandigheid en zzp’ers, liet zien dat de voortdurende onduidelijkheid en gebrekkige communicatie nog steeds het voornaamste punt van discussie vormen. Daarmee vertraagt het ministerie van SZW ieder debat opnieuw, zodat de angst en onzekerheid in de markt blijft.
Wat niet centraal staat bij een kamerdebat zoals gisteren zijn de signalen uit de praktijk. Signalen vanuit allerlei sectoren zouden normaal gesproken vanuit belangenorganisaties ingebracht moeten worden, maar dit gebeurt nauwelijks. Het is tekenend dat nota bene een huisartsen koepel dit jaar de eerste kamermotie over schijnzelfstandigheid laat inbrengen. De belangen van zorg, welzijn en ondernemerschap worden ondergeschikt gemaakt aan de drang om te blijven handhaven. Dit past bij beleid dat alle vormen van flexibel werken moet belemmeren. Voor de zzp’er zelf blijft het wachten op georganiseerd verzet tegen deze huidige aanpak. Zolang belangenorganisaties en de politiek de handhaving op schijnzelfstandigheid niet afwijzen, blijft het ministerie de regie voeren op een basis van onnodige angst en onzekerheid.
