Iedere zzp’er in de zorg is verantwoordelijk voor veilig omgaan met medicatie. Er wordt van je verwacht dat je weet hoe je dat doet, als je aan het werk bent met je cliënten. Medicatiebeleid gaat over bevoegd, bekwaam en verantwoordelijk zijn. Daarom is medicatiebeleid een onderdeel van je verplichte kwaliteitssysteem. Daar is beschreven hoe je veilig omgaat met medicatie, want dat is jouw eigen verantwoordelijkheid. Hoe zit het met zzp’ers in de zorg én bevoegd, bekwaam en verantwoordelijk zijn.
Mag ik zonder scholing medicatie delen?
Het antwoord is eenvoudig. Nee, dat mag niet. Je mag alleen iets doen met medicatie, als je bevoegd en bekwaam blijft. Als je dat niet bent volgens de regels van de wet, overtreed je de wet. Als er dan iets mis gaat, moet jij je verantwoorden. Jij bent als zzp ‘er altijd zelf aansprakelijk en niet je opdrachtgever. Dus moet je er zelf voor zorgen dat je geen werk doet, waar je niet voor geschoold bent. Als je ooit in dienstverband werkte, ben je misschien gewend dat je werkgever dat soort beslissingen voor jou en je collega ‘s nam. Als zzp’er in de zorg neem je die beslissingen zelf. Doe dus alleen werk waar je bevoegd en bekwaam voor bent, want dat is jouw verantwoordelijkheid,
Neem je verantwoordelijkheid als een ander het niet goed doet
Zoals je wel weet, gaat er nog wel eens iets mis met medicatie. Voordat de cliënt de medicatie krijgt, hebben verschillende mensen al iets gedaan ter voorbereiding. Dat noemen we ook wel een medicatieketen. Daarom moet je extra opletten. Medicatiebeleid gaat over bevoegd handelen. Als je bijvoorbeeld ziet dat de toedienlijst onduidelijk is, is het belangrijk dat je dat aankaart. Want als je met een onduidelijke toedienlijst werkt en er gaat iets mis, dan ben je direct zelf verantwoordelijk. Een onduidelijke toedienlijst staat in de top 5 van knelpunten in het medicatieproces. Het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (VMI) deed onderzoek naar de meest voorkomende knelpunten. Dat onderzoek lees je hier. Wat onder andere in die top 5 staat, is dat de apotheker de medicijnrol op tijd moet aanpassen, maar dat niet altijd doet. Dat kan er ook voor zorgen dat er uiteindelijk iets mis gaat bij een cliënt.
De Inspectie houdt toezicht op medicatieveiligheid
Een casus. In 2019 bezocht de Inspectie een kleine zorgaanbieder en zag dat ze niet veilig met medicatie werkten. De afspraak was dat de zorgaanbieder daar mee aan de slag zou gaan. In 2021 gaat de inspectie opnieuw langs bij deze zorgaanbieder. Maar nog steeds blijkt dat de zorgverleners niet voldoende bevoegd en bekwaam zijn voor werken met medicatie. En dat het toedienen van medicijnen soms niet goed is vastgelegd. De Inspectie verwacht nu dat ze op zeer korte termijn maatregelen nemen om de medicatieveiligheid blijvend te verbeteren. Doen ze dat niet, dan volgt er een nieuwe aanwijzing van de Inspectie. En die kunnen drastisch zijn.
Veel mensen slikken dagelijks meerdere medicijnen per dag. Door een te hoge dosering of een te lage dosering, kunnen mensen zelfs in het ziekenhuis terecht komen, of erger, overlijden. Kortom, er kan nogal wat misgaan. Het is niet vreemd dat medicatiebeleid gaat over bevoegd, bekwaam en verantwoordelijk zijn. Daarom moedigt de inspectie zorgverleners aan om te leren van fouten met medicatie. Hoe de Inspectie dat ziet, kan je hier lezen.
Wat kun jij bij twijfel doen als zzp’er in de zorg?
Het is op de eerste plaats nodig dat je precies weet waar jij bevoegd en bekwaamheid voor bent. Dan weet je ook welke afspraken je kunt maken met je opdrachtgevers, omdat je jouw grenzen kent. In alle gevallen is het belangrijk dat je weet wat het medicatiebeleid is en dat je de veilige medicatieketen kent. Ook als je zelf niets doet met medicatie. Als je wel medicatie deelt of toedient is het handig om te weten waar je meer informatie kunt krijgen. Want het komt nog wel eens voor dat een zorgprofessional twijfelt of bijvoorbeeld de arts een goede beslissing nam. Dan kun je gebruik maken van een gratis spreekuur om je vraag daar voor te leggen. Ook op zijn er video’s over medicatieveiligheid te zien op het Kennisplein Zorg voor Beter. Het is de moeite waard om je er eens in te verdiepen.
