Het aantal werkenden dat zichzelf bij de KvK als zzp’er laat registreren groeit. Aan de andere kant ziet het CBS de afgelopen anderhalf jaar het aantal zzp’ers dalen dat het ondernemerschap als voornaamste werkactiviteit heeft. Het aantal hybride werkenden dat zzp en loondienst combineert lijkt daarmee te groeien en de groep die vooral leunt op het ondernemerschap daalt. In zorg en welzijn werkt ruim een kwart van de zzp’ers hybride en dat aantal bleef groeien tussen 2023 en 2025.
KvK ziet stijging, CBS ziet daling
Halverwege dit jaar stonden 1.8 miljoen zzp’ers ingeschreven bij de KvK. Dit lag zo’n 12.000 zzp’ers hoger dan een kwartaal daarvoor. Volgens het Handelsregister groeit daarmee het aantal zzp’ers. Tegelijkertijd rapporteert het CBS precies het tegenovergestelde over dezelfde periode; het aantal zzp’ers daalt. Dat lijkt een tegenstelling die ook door ZiPconomy werd aangehaald.
Die cijfers van het CBS gaan echter over het aantal werkenden dat zzp als hoofdactiviteit heeft. Dat getal blijft dalen. In het tweede kwartaal van 2026 waren er 131.000 werkenden minder die ‘zzp’ als hoofdactiviteit hadden dan eind 2024 het geval was. De afgelopen zes kwartalen is er dus krimp op dat vlak; de periode waarbij de handhaving tegen schijnzelfstandigheid van start ging. “Minder zzp’ers” bij het CBS en “meer zzp’ers” bij de KvK valt te verklaren als een groeiende groep werkenden loondienst en zzp combineert, maar de mix verschuift. Het ondernemerschap als hoofdactiviteit daalt.
Sinds de handhaving wordt zzp vaker gebruikt voor hybride werk
Sinds de Belastingdienst op 1 januari 2025 de handhaving heeft opgepakt, is het aantal mensen met zzp als hoofdactiviteit consequent gedaald. Het CBS zag al eerder in het eerste kwartaal van 2025 voor het eerst sinds jaren een daling. In dat eerste kwartaal van vorig jaar gingen 59.000 zzp’ers vooral verder als werknemer. Dit aantal was bijna twee keer meer dan de 32.000 die een jaar eerder van vooral zzp naar vooral loondienst overstapten. In het tweede kwartaal van 2025 waren dat nog eens 49.000 die het zwaartepunt legden op loondienst, tegenover 30.000 een jaar eerder.
Het CBS koppelde deze daling van het aantal zelfstandigen aan de handhaving. Het aantal werkenden dat naast een dienstverband ook een KvK nummer had, steeg echter. In het tweede kwartaal van 2025 hadden 270.000 werknemers een zzp-activiteit ernaast. Dat aantal lag een jaar later met 276.000 juist hoger. Sinds de handhaving zijn er dus meer zzp’ers bij de KvK ingeschreven, maar minder zzp’ers in het bestand van het CBS. Hybride werken groeit. Dat fenomeen is het sterkst zichtbaar in de zorgsector.
In de zorgsector is hybride werken heel gebruikelijk
Ook binnen de zorgsector laat de arbeidsmarkt vooral zien dat loondienst en zzp combineren gebruikelijker is geworden. In 2023 combineerde 23% van de zzp’ers in zorg en welzijn het ondernemerschap met loondienst. In 2025 was dat volgens het AZW/Panteia-onderzoek gestegen naar 27%. In sommige zorgbranches ligt het aandeel werkenden dat zzp met loondienst combineert nog veel hoger dan dat. In de Jeugdzorg combineert ongeveer 40% van de ingeschreven zzp’ers zelfstandigheid met een dienstverband. In de VVT is dat 36% en in de GGZ en Gehandicaptenzorg ligt dat percentage op zo’n 31%.
De onderzoekers van Panteia zien het zzp-schap dan ook als onderdeel van een “flexibele loopbaanstrategie en geen eindpunt”. Onder zorgmedewerkers die op zoek zijn naar een tweede vorm van inkomen, kiest een meerderheid voor werk als zzp’er in plaats van een tweede baan in loondienst. De stugge populariteit voor het zzp-schap in de zorg blijkt ook uit de KvK cijfers. Daar is het totaal aantal ingeschreven zzp’ers in de zorg ongeveer blijven liggen, ondanks dat de Belastingdienst van de zorgsector een proeftuin maakte voor de handhaving. Als werkenden zich echt hadden laten afschrikken door de handhaving, was de krimp van het aantal zzp’ers veel groter geweest.
Werkenden flexibiliseren, arbeidsmarktbeleid wordt meer rigide
Mensen die werken laten al langere tijd zien hoe flexibel zij naar werk kijken. In 2025 hadden 859.000 Nederlanders een tweede werkvorm naast hun baan, goed voor 8,7% van alle werkenden. Juist bij werknemers met een vaste baan blijkt zzp een veelgebruikte vorm om die tweede manier van werk te regelen. Tegelijkertijd gaat het overheidsbeleid juist richting het begrenzen van flexibele werkvormen.
De handhaving op schijnzelfstandigheid werd in de praktijk handhaving op de werkvorm zzp. De Wet meer zekerheid flexwerkers vervangt oproep- en nulurencontracten voor vaste contracturen. Werkenden zoeken voortdurend naar flexibiliteit door verschillende werkvormen te combineren, terwijl beleid juist steeds meer van die werkvormen afbouwt. De handhaving creëerde geen minder zzp’ers, maar belemmerde werkenden vooral om er nog hun hoofdactiviteit van te maken.
Flexibilisering tegen de beleidsstroom in
Terwijl het overheidsbeleid de arbeidsmarkt blijft indelen in ‘vast’ en ‘flex’, stappen mensen die werken voortdurend over die grenzen heen. Ze werken in loondienst én als zzp’er en wisselen tussen werkvormen. Zo organiseren zij zelf een combinatie van zekerheid, autonomie en flexibiliteit. Voor zorg en welzijn concludeert Panteia dat de discussie te veel over contractvormen gaat en meer zou moeten gaan over “de balans tussen de gewenste flexibiliteit en stabiliteit” voor werkgevers én werkenden.
De WRR noemde in 2020 autonomie één van de voorwaarden voor ‘goed werk’ en stelde dat bijna de helft van de werkenden onvoldoende autonomie ervaart. De mate van zeggenschap over werk is gekoppeld aan de mate van stress en uitval, zo stelden de onderzoekers. Daar gaat zelfs de SER zelf in mee. Flexibele werkvormen zijn belangrijk in een arbeidsmarkt waar werkenden steeds schaarser worden. Flexibiliteit is dus niet alleen de voorkeur van werkenden zelf, maar ook goed voor de BV Nederland. De cijfers laten zien dat de flexibilisering niet zomaar uit de arbeidsmarkt verdwijnt met handhaving of wetgeving, maar dat de mensen die het werk doen uiteindelijk altijd weer hun weg vinden.
