Antwoorden op Kamervragen over criminele netwerken in de zorg geven een eerste indruk van de nieuwe minister van VWS. Minister Agema start met een constructieve toon richting zorg zzp’ers. Dat de zorg steeds meer leunt op zzp’ers in de zorg, is wat haar betreft geen verklaring voor de toegenomen criminaliteit.
Onderzoek naar diplomafraude
Slechts twee jaar geleden kregen zzp’ers in de zorg nog de schuld van diploma fraude in de zorg. RTL stelde destijds dat de toename van diplomafraude en de toename van het aantal zzp’ers in de zorg elkaar versterkten. “Door de groei van het aantal zzp’ers in de zorg heeft diploma fraude kunnen toenemen”, zo luidde het oordeel. Het was al langer bekend dat vooral een gebrek aan controle criminelen in de zorg aantrekt. Toen ook Follow The Money (FTM) publiceerde over de vicieuze cirkel van diplomafraude in de zorg, kreeg het onderwerp meer aandacht. Begin dit jaar werd het landelijk onderzoek naar diplomafraude opgeschaald en dat leverde ernstige conclusies op. Criminele netwerken werden zichtbaar, waarbij mensen die zich uitgeven als zzp’er in de zorg, frauduleuze scholingsinstanties en bemiddelingsbureaus samenwerken. Het doel was om mensen zo snel mogelijk aan een diploma en werk te helpen. Met het rapport ‘Er is meer aan de hand‘ gaven instanties hun beeld over de problematiek. Over dat rapport werden Kamervragen gesteld door de SP, die nu beantwoord zijn door minister Agema.
Kamervragen over criminele netwerken in de zorg
Ook Kamerlid Dobbe van de SP maakt via de Kamervragen een impliciet verwijt dat meer zzp’ers, meer kans op criminaliteit geeft. “Bent u het ermee eens dat de grote afhankelijkheid van zzp’ers in de zorg … er ook voor zorgt dat dit soort criminele netwerken makkelijker kunnen opereren binnen de zorg?” Vanaf dat punt start minister Agema met een constructieve toon richting zorg zzp’ers. “Ik kan dit verband niet zo stellig leggen. Uit de verkenning blijkt dat de Inspecties een toenemende verwevenheid zien van zorg met criminaliteit en fraudenetwerken.” Niet de groei van het aantal zzp’ers is de oorzaak van het ontstaan van criminaliteit, maar een gebrek aan controle binnen de sector. Voor “zorgaanbieders wordt benadrukt dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor zorgverleners die namens hen aan het werk zijn en dat het belangrijk is om diploma’s van zorgverleners te controleren in het diplomaregister van DUO”. Het rapport van de Inspectie bracht aan het licht dat gesloten criminele ketens mogelijk zijn en integraal toezicht hierop ontbreekt. Zo wordt duidelijk waarom goede zzp’ers te lijden hebben onder slechte voorbeelden. De minister onderzoekt welke maatregelen zij kan treffen om het toezicht vanuit instanties te verbeteren.
Huidige plan arbeidsmarkt gaat verder
Via de antwoorden op de Kamervragen wordt duidelijk dat minister Agema de lijn van het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg & welzijn (TAZ) volgt. Eén van de kenmerken van dit arbeidsmarkt programma is dat het aandeel zzp’ers moeten worden gestabiliseerd. Voor zelfstandig ondernemers is ruimte, voor schijnzelfstandigheid niet. De minister: “Zorginstellingen hebben behoefte aan een flexibele schil, bijvoorbeeld voor “piek, ziek en uniek” momenten. Echter in de praktijk zie ik dat zorginstellingen vaak noodgedwongen flexwerkers inzetten om de roosters gevuld te krijgen. Om deze vicieuze cirkel te doorbreken en de flexibele schil weer van toepassing te laten zijn voor “piek, ziek en uniek”, heb ik diverse acties in gang gezet. De acties zijn gericht op het terugdringen van schijnzelfstandigheid van zzp’ers en een bewustwording rondom de gevolgen van de keuze voor zzp-schap. De verwachting is dat hierdoor het aantal schijnzelfstandigen in de zorg zal afnemen.” Deze toon is een stuk constructiever dan die van ex-minister van Gennip (SZW). Zij stelde onlangs bij haar 2e concept van de VBAR dat de geest van de zzp’er in de zorg terug moet in de fles van het dienstverband.
Professionele bemiddeling blijft één van de beleidslijnen
De positie van bemiddelaars in de zorg wordt eveneens aangehaald binnen de antwoorden op de Kamervragen. Minister Agema spreekt hierbij zowel over commerciële bemiddelaars als bemiddeling vanuit zorgorganisaties zelf. “Koepelorganisaties van intermediairs erkennen dat voor hen ook een rol is weggelegd in de juiste inzet van zzp’ers in de zorg. Zij zijn bezig met de inrichting van een gedragscode die intermediairs sturing geeft in het inzetten van bekwame zzp’ers waardoor het risico op fraude zal afnemen. Zorgaanbieders kunnen er voor kiezen om een flexpool in te richten zonder de inzet van intermediairs, zoals bijvoorbeeld bij het samenwerkingsverband FAIR Brabant.”
Wat ons betreft start minister Agema met een constructieve toon richting zorg zzp’ers. Nu het Fiscaal Kompas ZZP Zorg richting geeft over het contracteren van zelfstandig ondernemers en het voorkomen van schijnzelfstandigheid, kan de praktijk ook zelf een andere fase in. En dat staat los van de aanpak van criminele netwerken.
