Zorgorganisaties zijn inmiddels terughoudend bij de inzet van zzp’ers, maar toezeggingen vanuit ministeries tonen aan dat deze zorgen onnodig zijn. De toezegging is dat de Wkkgz zelfstandig zorgverleners een wettelijk kader biedt om als zzp’er te opereren, ook binnen zorginstellingen, zonder inbreuk op hun ondernemerschap.
Ministeries: de Wkkgz lost problemen met onderaannemerschap op
Inmiddels horen we wekelijks de opmerking dat zzp’ers binnen zorginstellingen ‘natuurlijk’ schijnzelfstandig zijn. De feiten liggen anders. Laten we een Kamerbrief uit 2015 erbij pakken van de ministeries VWS, SZW en Financiën. We staan aan de start van de kwaliteitswet Wkkgz. Die zou het jaar erop in 2016 ingaan. Er worden vragen gesteld aan de drie ministeries over de inzet van zzp’ers in de zorg voor zorginstellingen. Hoe zit het met de positie van zzp’ers in de zorg als onderaannemer bij zorginstellingen?
“Hoewel de Wkkgz niet primair bedoeld is om de zzp-problematiek … aan te pakken, biedt ze daarvoor wel een oplossing. In tegenstelling tot de (oude, red.) Kwaliteitswet zorginstellingen is de Wkkgz namelijk ook van toepassing op solistisch werkende zorgverleners (waaronder zzp’ers). De Wkkgz introduceert een eigenstandige wettelijke basis, op basis waarvan de zzp’er verantwoordelijk is voor zijn of haar zorgverlening. Volgens de wet zijn de solistisch werkende zorgverleners zelf ook verantwoordelijk voor de kwaliteit van de verleende zorg. Dat blijft ook gelden als de solistische werkende zorgverlener in opdracht van een zorginstelling zorg verleent. De zorginstelling blijft eindverantwoordelijk voor de dienst die geleverd wordt. Dit is regulier contractenrecht dat net als voor iedere andere sector, ook geldt voor de zorg. Met de inwerkingtreding van de Wkkgz wordt de … belemmering van de Kwaliteitswet zorginstellingen voor het fiscaal ondernemerschap opgeheven. De Wkkgz is in ieder geval geen belemmering om als zzp’ers in opdracht van een zorginstelling werkzaam te zijn.”
Anders gezegd: de Wkkgz biedt zzp’ers in de zorg een eigen wettelijke basis, waardoor ze verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van hun zorgverlening. Ook bij opdrachten voor zorginstellingen kan dit zonder belemmering voor hun fiscaal ondernemerschap. De veelgehoorde opmerking dat zzp’ers die voor instellingen werken vanzelfsprekend schijnzelfstandig zijn, is dus volstrekte onzin. We tellen hem op bij de eerdere zes misvattingen over schijnzelfstandigheid.
Fiscaal Kader ZZP Zorg werkte met diezelfde drie ministeries
De drie ministeries die in 2015 toezeggingen hebben gedaan over de positie van de zzp’er als onderaannemer, zijn dezelfde drie ministeries die in 2023 werkten aan een Fiscaal Kader. Dit waren sectorale afspraken voor alle opdrachtgevers en opdrachtnemers in de zorg. Halverwege vorig jaar was het een doorbraak dat de drie ministeries en zes koepels van werkgevers in de zorg samenwerkten aan een fiscaal kader zzp zorg. Dat traject mislukte. De Belastingdienst werkte er op het laatste moment niet meer aan mee en daardoor liep het Fiscaal Kader vast. Al langer ziet de zorg een trend waarbij de Belastingdienst op ramkoers ligt met de sector. Zorgorganisaties hebben na het mislukte kader zelf een Fiscaal Kompas ZZP Zorg in elkaar gezet. Dat de landelijke koepels er van overtuigd zijn dat inzet van zzp’ers verder kan, komt doordat de drie ministeries diverse toezeggingen hebben gedaan in het verleden. Dat verleden bestaat wel degelijk, ondanks dat zorgorganisaties op dit moment vooral wordt geadviseerd te stoppen met zzp inhuur.
Meer lezen over dit onderwerp? We schreven al eerder over de beloftes die de afgelopen jaren werden gedaan aan zorg zzp’ers.
De rechter kijkt naar toezeggingen van de ministeries
De Wkkgz geldt voor de ziekenhuizen, gehandicaptenzorg, GGZ, verpleeghuizen en thuiszorgsector. Alle zorgorganisaties binnen deze sectoren kunnen door met zzp inhuur, mits ze daartoe bereid zijn. Er liggen toezeggingen vanuit de drie ministeries en er ligt een Fiscaal Kompas ZZP Zorg dat de toezeggingen verder uitwerkt. Duidelijk is dat er rechtszaken zullen ontstaan tussen de Belastingdienst en opdrachtgevers in de zorg, omdat de fiscus van mening is dat zzp’ers in de zorg in een dienstverband horen te werken. Die rechtszaken over de werking van de Wkkgz en zzp’ers zijn er de afgelopen jaren niet geweest, omdat de handhaving op de wet DBA nog niet officieel gestart was. Vanaf volgend jaar zal dat starten.
Hoe handelt een rechter bij toezeggingen uit het verleden vanuit ministeries? Neem deze uitspraak over een zzp’er die 24-uurs palliatieve zorg leverde als onderaannemer van een zorginstelling. De zzp’er stelde dat er op de toezegging van de drie ministeries vertrouwd had mogen worden. De Belastingdienst vond dat de zzp’er daar niet op had mogen vertrouwen. Uit de uitspraak bleek dat de zzp’er gelijk kreeg; belofte vanuit de ministeries maakt schuld.
Rechter: “eiseres (de zzp’er, red.) heeft in haar nadere stuk en in haar pleitnota een beroep gedaan op het vertrouwensbeginsel. Zij heeft gewezen op uitlatingen … in een brief aan de Tweede Kamer. Eiseres stelt uit deze brief het vertrouwen te hebben mogen ontlenen dat zij voor de door haar in 2015 verrichte zorgwerkzaamheden fiscaal als IB-ondernemer zou kwalificeren. De rechtbank volgt verweerder (de Belastingdienst, red.) niet in zijn standpunt dat aan deze brief geen vertrouwen ontleend zou kunnen worden. De toezegging over de fiscale positie van zorgverleners als gevolg van de aanstaande invoering van de Wkkgz houdt naar het oordeel van de rechtbank in dat een zorgverlener – zoals eiseres – zelf verantwoordelijk kan zijn voor de zorg, en dat aldus sprake kan zijn van de vereiste zelfstandigheid voor het fiscale ondernemerschap … Naar het oordeel van de rechtbank zou eiseres daarom in beginsel vertrouwen kunnen ontlenen aan deze uitlatingen van de Staatssecretaris van Financiën.”
De Wkkgz biedt ruimte voor onderaannemerschap + fiscaal ondernemerschap.
