De uitspraak dat er in de zorgsector ‘uiteraard’ sprake zou zijn van schijnzelfstandigheid bij zzp’ers, zou zorgbestuurders zeer veel geld kunnen gaan kosten. Als een zzp’er besluit om naar de rechter te stappen en een dienstverband te claimen, dan loopt de schade voor zorgorganisaties eenvoudig op tot vele tienduizenden euro’s.
De zzp’er staat veel sterker dan wordt gedacht
De ontwikkelingen rondom de aanpak schijnzelfstandigheid maken een diepe indruk op veel zzp’ers in de zorg. Zo diep, dat zij zich nog onvoldoende realiseren hoe sterk zij eigenlijk staan door het verwijt ‘schijnzelfstandigheid’. De eerste signalen van zzp’ers die hun recht halen bij opdrachtgevers laten zich zien.
Opdrachtgevers concentreren zich op het voorkomen van een naheffing van de Belastingdienst. Deze naheffing kan berekend kan worden vanaf 1 januari 2025. Wat opdrachtgevers zich niet realiseren is dat een naheffing vanuit de zzp’er tot vijf jaar terug gaat en tot veel grotere schade kan leiden. Zeker in de zorg, waar tienduizenden zzp’ers inmiddels ‘schijnzelfstandigheid’ wordt verweten, liggen de mogelijkheden voor rechtszaken en het afdwingen van hoge schadevergoedingen voor het oprapen. Zeker als je beseft hoe uitgesproken zorgbestuurders zijn over het inhuren van ‘schijnzelfstandige’ zzp’ers.
Een arbeidsovereenkomst brengt meer mee dan alleen ‘naheffingen’
Sinds 1 januari 2025 neemt de Belastingdienst een andere houding aan richting opdrachtgevers. Dit wordt ook wel de ‘aanpak op schijnzelfstandigheid‘ genoemd. Eén van de punten van zorg bij opdrachtgevers is dat zij door de Belastingdienst geconfronteerd worden met naheffingen en – vanaf 2026 – boetes. Een opdrachtgever wordt werkgever als de ‘arbeidsrelatie’ meer lijkt op die van een werknemer, dan een zzp’er. Op dat moment is tijdens zo’n opdracht sprake van ‘schijnzelfstandigheid‘ en kan de opdrachtgever geconfronteerd worden met loonbelasting, premie volksverzekeringen, premies werknemersverzekeringen en te verrekenen bijdrage Zvw. Maar dat zijn alleen de verplichtingen richting de Belastingdienst en deze gaan op zijn vroegst in op 1-1-2025.
Een veel groter risico ligt bij de zzp’er die zijn recht komt halen. Tot vijf jaar terug.
Wat als een zzp’er een dienstverband claimt?
De NOS haalt deze week dit voorbeeld aan van kapper Kishan, die € 30.000 aan schadevergoeding toegekend kreeg als werknemer. Aanleiding van de rechtszaak voor Kishan was het feit dat de opdrachtgever zich niet hield aan de zakelijke afspraken. De konijn uit de hoge hoed? De arbeidsrelatie met de zzp kapper bleek volgens de rechter een dienstverband. Onder meer achterstallig vakantiegeld en pensioen van de afgelopen jaren deden de teller oplopen tot € 30.000. Te betalen door de – toen – opdrachtgever en -nu – werkgever.
Uit onderzoek van Nieuwsuur blijkt dat in 24 van de 47 rechtszaken rechters hebben geoordeeld dat zzp’ers eigenlijk werknemers zijn. Dit betekent dat zij met terugwerkende kracht recht hebben op zaken als vakantiedagen, cao-loon, reiskostenvergoeding, ontslagvergoeding, pensioenpremie en ziektedagen. De bedragen kunnen oplopen tot tienduizenden euro’s per persoon.
De kappersbranche staat niet bekend als een ‘kwetsbare sector’ voor schijnzelfstandigheid. De zorg zou wel zo’n sector zijn.
ZZP’er in de zorg heeft talloze mogelijkheden om recht te halen
Nu de handhaving schijnzelfstandigheid zelfstandig ondernemers in de zorg de afgrond in duwt, wordt de vraag de aankomende tijd in hoeverre zzp’ers de opdrachtgevers meetrekken. Door hen te forceren tot werkgeverschap. Het is niet nodig om zzp’ers te blokkeren, maar in de zorg gebeurt het aan de lopende band. Er ontstaat dus aantoonbare schade aan de kant van zzp’ers én het is heel eenvoudig om te zien welke opdrachtgevers openlijk bekennen dat zij schijnzelfstandigen hebben ingehuurd.
Zorgorganisatie de Wever richting mantelzorg en familie – “we zijn de samenwerking met de schijnzelfstandige zzp’ers gestopt”.
Overeenkomsten met zzp’ers worden plotseling stopgezet, op basis van verzonnen dreigdatums zoals 1 april 2025. We zien de bestuurder van GGZ Rivierduinen bekennen in de media dat zijn organisatie jarenlang met schijnzelfstandigen heeft gewerkt. Regionale samenwerkingen blokkeren de inzet van zzp’ers en geven aan dit te doen vanwege schijnzelfstandigheid. Zelfs ministeries zoals die van Volksgezondheid als Sociale Zaken hebben de zorgsector verdacht gemaakt door te stellen dat er veel sprake zou zijn van schijnzelfstandigheid.
Ziekenhuis blijkt werkgever: € 100.000 schadevergoeding
Juli vorig jaar hadden zorgbestuurders al de balans op kunnen maken over wat het betekent als je een zzp’er in een dienstverband hebt zitten. Een ziekenhuis ging niet zo netjes om met het opzeggen van een zzp intensivist en de zzp’er haalde zijn recht. Uit de feitelijke werksituatie bleek dat er sprake was van een gezagsverhouding binnen de organisatie van het ziekenhuis. Schijnzelfstandigheid dus. De specialist werkte volgens vaste roosters, gebruikte de systemen van het ziekenhuis en had weinig tot geen ondernemersrisico. Deze argumenten leidden bij de rechter tot de conclusie dat er sprake was van schijnzelfstandigheid.
De intensivist verdiende voor de zzp activiteiten ruim € 20.000 euro per maand, maar daar kwam nog eens € 100.000 bovenop aan achterstallig vakantiegeld en pensioenafdracht. Daarnaast moest het ziekenhuis de intensivist in loondienst nemen, want dat was achteraf al het geval tijdens de zzp opdracht. Een waarschuwing voor zorgorganisaties? Dat lijkt niet het geval te zijn. Zorgbestuurders waren in de tweede helft van vorig jaar juist druk met het halen van de media. Zij zouden collectief afstand nemen van die ‘schijnzelfstandige’ zzp’ers in de zorg.
De echte naheffing komt niet vanuit de Belastingdienst.
Rechten bij schijnzelfstandigheid gaan tot 5 jaar terug
Als een opdracht achteraf uitgevoerd blijkt te zijn als werknemer, heeft de werkende recht op vakantiegeld, vakantiedagen, pensioenpremie, doorbetaling bij ziekte en soms zelfs een transitievergoeding. Al deze rechten gelden tot vijf jaar terug. Dat is een juridische werkelijkheid die opdrachtgevers duur kan komen te staan. Zeker in de zorg, waar zorgbestuurders over elkaar heen struikelen om zzp’ers schijnzelfstandig te verklaren, kan dit grote gevolgen hebben en met de krappe financiële huishouding eenvoudig tot faillissementen leiden. Elke zorgbestuurder die nu roept dat hij ‘schijnzelfstandigen’ inhuurde, geeft eigenlijk toe dat zijn organisatie vijf jaar terug in de tijd aansprakelijk kan worden gesteld. Verstandiger zou zijn om de relatie met zzp’ers in de zorg goed te houden, afspraken te respecteren en op die manier te voorkomen dat zzp’ers in de zorg op staan om hun dienstverband te claimen.
Elke dag dat een bestuurder zijn handen aftrekt van ‘schijnzelfstandige’ zzp’ers, groeit de kans dat diezelfde zzp’er zijn recht komt halen.
