De overheid raadpleegt burgers via een internetconsultatie over de nadere invulling van de Wet VBAR. Alle burgers, dus ook alle zzp’ers in de zorg, kunnen tot en met 13 oktober a.s. hun mening geven. Hoe kun je naar deze nieuwe consultatie kijken?
Stand van zaken
- Het 3e concept VBAR leverde geen antwoorden op en stelt ingebed werk (weer) centraal;
- Ook deze derde versie van de VBAR werd niet concreet. Daar kwam veel kritiek op;
- Nu probeert de overheid duidelijkheid te bieden via aanvullende uitleg: een AMvB;
- Jij mag via een internetconsultatie reageren op die AMvB;
- We vroegen Hans Baaij of deze aanvulling op de VBAR wél duidelijkheid biedt.
Hans Baaij is fiscaal jurist en actief en is gespecialiseerd in ZZP-ers. Hij schrijft opinie stukken voor ZZP-erindezorg.nl
Meer duidelijkheid via een AMvB?
De Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelatie) moet schijnzelfstandigheid tegengaan door duidelijke kaders aan te geven over wie wel en wie niet in loondienst werkt. Omdat de wet VBAR bedolven is onder kritiek, is het de bedoeling van de overheid om dit keer via een nieuwe AMvB (Algemene Maatregel van Bestuur) meer duidelijkheid te creëren over de criteria. Dit gebeurt door een verduidelijking van de criteria “gezag” en “werken voor eigen risico”.
Criteria, indicaties en nog meer indicaties
Iemand die onder het gezag werkt van een opdrachtgever of geen risico loopt bij een opdrach,t is volgens de Belastingdienst al snel in loondienst. In een bijlage bij deze AMvB met de verschrikkelijke naam “Beleidkompasformulier” is “gezag” gedefinieerd als de “werkinhoudelijke en organisatorische sturing”. Deze sturing wordt uitgewerkt in vijf indicaties. Deze indicaties dienen onderling afgewogen te worden. Ook het andere hoofdelement “werken voor eigen risico” heeft vijf indicaties. Die moeten dus ook afgewogen worden.
Uiteindelijk dienen de beide hoofdelementen onderling weer met elkaar afgewogen te worden. Let wel, deze hele methodiek is dus allemaal bedoeld ter verduidelijking!
Vaagpraat
Het gaat te ver om alle tien de indicaties hier te bespreken, maar nummer 4 is een goed voorbeeld. “Er is slechts sprake van het voor eigen rekening en risico verrichten van de arbeid als er sprake is van kenmerken van degene die de arbeid verricht die wijzen op ondernemerschap voor soortgelijke werkzaamheden.” Wie kan hier chocola van maken?
Geen duidelijkheid vooraf
Hoewel de werkvloer schreeuwt om duidelijkheid voordat een zzp’er aan het werk gaat, zal de Belastingdienst ook na deze AMvB vooraf nauwelijks zekerheid willen geven. De Belastingdienst heeft daar misschien groot gelijk in. Als gezag en werken voor eigen risico zo onduidelijk zijn dat ze vooral vragen oproepen, is het voor opdrachtgevers, zzp’ers én de Belastingdienst te riskant om vooraf een standpunt in te nemen. Zonder duidelijkheid vooraf over de zzp’ers zullen opdrachtgevers steeds meer kiezen voor loondienst. Daar kan men zich geen buil aan vallen.
Toetsingsorgaan overheid: niet indienen
Het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) is door de overheid zelf opgericht om te beoordelen of wet- en regelgeving in de praktijk uitvoerbaar is en wat de voor- en nadelen zijn. Wat vindt de ATR van deze AMvB? “Niet indienen”, is hun advies. Omdat “het voor burgers en kleine bedrijven nauwelijks inzichtelijk is hoe de afwegingen in de praktijk moeten worden toegepast. Het gebruik van abstracte formuleringen, zoals de eis dat een zelfstandige “eindverantwoordelijk” moet zijn, is onduidelijk. Daarbij komt dat een deel van de doelgroep, zelfstandigen en mkb-opdrachtgevers, doorgaans niet de middelen heeft om complexe juridische afwegingen te maken.” Als de ATR van mening is dat deze AMvB niet ingediend moet worden, dan moet die niet ingediend worden, maar komen te vervallen. Lijkt mij logisch. Dat maakt in feite de hele internetconsultatie overbodig. Maar de overheid trekt zich inmiddels weinig aan van zeurpieten zoals de experts als het ATR. De internetconsultatie die om jouw mening vraagt is tot en met 13 oktober geopend.
Conclusie
Vrijwel alle reacties op de website van de internetconsultatie zijn kritisch of zelfs vernietigend van aard. Die reacties zijn veelal afkomstig van professionals. Dat komt mede omdat de relevante stukken bij de AMvB tegen de 50 zeer lastig leesbare bladzijden beslaan en de gemiddelde zzp’er wel wat anders te doen heeft. Mijn conclusie is dat de wetgever er nog altijd niet in slaagt om een wet te maken die zelfs voor ingewijde juristen begrijpelijk is. Laat staat voor de gemiddelde opdrachtgever en al helemaal voor de gemiddelde zzp’er. Het gevolg van de krakkemikkige VBAR en even krakkemikkige AMvB is dat door alle onduidelijkheid, opdrachtgevers nog terughoudender zullen zijn om zzp’ers in te huren.
Meedoen met de de internetconsultatie
Het is al zeker vijftig jaar duidelijk: de problematiek van schijnzelfstandigheid ondervang je niet met een paar rechtsregels. Maatwerk per persoon en soms ook per opdracht is een vereiste. Maatwerk op grote schaal betekent dat het proces geautomatiseerd moet worden en dan wel graag op intelligente wijze en niet zoals bij de Toeslagenaffaire. De beste oplossing is een Zelfstandigheidstoets, die het ondernemerschap bepaalt. Vervolgens kan een Arbeidsrelatietoets (ook wel Werkrelatietoets) specifieke opdrachten beoordelen.
Niet klungelen met algemene regeltjes, maar gebruik maken van slimme algoritmes op maat. In geval van twijfel kun je zzp’ers zelf met hun opdrachtgevers samen laten beslissen, in plaats van het over te laten aan de rechter. Er zijn nog te weinig reacties van zzp’ers zelf, terwijl de VBAR en deze bijbehorende AMvB (onbedoeld) nadelig zijn voor zzp’ers en hun opdrachtgevers. Vind jij dat een toets op jouw zelfstandig ondernemerschap centraal moet staan? Geef dit dan als reactie terug.
Ons achtergrond artikel over het toetsen op basis van feiten lees je hier.
