Op dit moment overweegt ruim een kwart van de zzp’ers de zorgsector te verlaten. Dit blijkt uit onderzoek door ZZP-erindezorg.nl. Vooral de voortdurende onrust over de toekomst van de zzp’er in de zorg doet de kans op uitstroom toenemen.
Zorg zzp’ers maken zich zorgen over hun toekomst
ZZP’ers in de zorg maken zich zorgen over hun toekomst. Het 2e concept van de wet VBAR liet zien dat de zzp geest terug in de fles moet, zeker in de zorg. De Belastingdienst heeft de handhaving schijnzelfstandigheid van de wet DBA opgevoerd en 1-1-2025 komt dichterbij. Al jaren wordt er negatief gesproken over de ontwikkeling van het aantal zzp’ers in de zorg, zonder de redenen van die groei aan te pakken. Desalniettemin stellen de ministeries van VWS en SZW dat Personeel Niet In Loondienst (PNIL) in een vast dienstverband thuis hoort, ongeacht de kwaliteit van dat dienstverband. Welke gevolgen hebben deze beleidslijnen? We vroegen zzp’ers in de zorg of een dienstverband voor hen een optie is. Dat leverde 1000 respondenten op. De bereidwilligheid voor een dienstverband bij dwang is laag. Een (eventueel) verplicht dienstverband zou 75% van de zzp’ers uit de zorg doen vertrekken. Maar de dreiging van maatregelen doet de groep ook al veel.
Een kwart van zzp’ers overweegt nu al de zorg te verlaten
We stelden de vraag of zzp’ers in de zorg met overtuiging in hun zzp-schap zitten, of dat zij (soms) overwegen om ermee te stoppen. Zo’n 700 respondenten beantwoordden deze vraag, waarvan 28% aangaf dat zij er op dit moment over nadenken om te stoppen.
Het gemiddelde profiel van zorg zzp’ers is er één met veel werkervaring. Het grootste deel van de professionals is niveau 3 opgeleid. Eenmaal als ondernemer actief, geeft 94% te investeren in bijscholing. Het ondernemerschap zelf krijgt als rapportcijfer een 8,5, ook al heeft het grootste deel van de groep minder dan 5 jaar ervaring met dat ondernemerschap.
Onzekerheid over toekomst leidt tot uitstroom
Op de vraag waarom zzp’ers in de zorg overwegen de sector te verlaten, was het antwoord ‘De toekomst van de zzp’er in de zorg ervaar ik als (te) onzeker‘ met 55% van de respondenten veruit het meest gegeven antwoord. De toegenomen onrust rondom de aanpak schijnzelfstandigheid en de concept wet VBAR veroorzaken onrust onder de groep zzp’ers die aanzet tot uitstroom. Naast een onzekere toekomst, spelen ook een gebrek aan ruimte voor het vak en elementen van het ondernemerschap mee bij de overweging om uit te stromen. Ruim een kwart van de respondenten geeft aan dat ‘ook als zzp’er ik het vak niet meer uit kan oefenen op een manier die bij mij past’. Daarnaast stelt 10% van de respondenten die mogelijk stoppen dat dit wordt veroorzaakt door de onzekerheid van het vinden van opdrachten. Nogmaals zo’n 10% stopt mogelijk in verband met onzekerheid van inkomen. 7% van de respondenten geeft aan dat het ondernemerschap iets vraagt dat zij niet op kunnen brengen.
Onrust komt voor zzp’ers bovenop de grote problemen in de zorg
De omstandigheden in de zorg zijn dusdanig dat het werken in een vast team geen optie is. Van alle respondenten staat 8 procent van de zzp’ers open voor werken in een vast dienstverband. Het beeld is vooral dat zorgmedewerkers in vaste dienst werk en privé slecht kunnen combineren. Volgens respondenten is er “regeldruk, geen regie over vakantiedagen. Starre bestuurscultuur” die aan de orde van de dag zijn. “De zorgsector (werkgevers) lopen jaren achter in hun beleid, wat niet afgestemd is aan de huidige arbeidsmarkt”. Aan de andere kant is diezelfde werk / privé balans op orde houden dé belangrijkste reden voor de stap naar zzp. Een alternatief voor zzp is er dan ook vaak niet voor de respondenten. “Zzp’er worden was de enige manier voor mij om in de zorg te blijven als dat niet meer kan wil ik niet meer in de zorg werken”. Daarnaast blijkt overbelasting ook voor zzp’ers aan de orde. “De werkdruk, vergrijzing begint pas en de tekorten in de zorg die er zijn” en “werkdruk, onregelmatige tijden, gebroken diensten” zijn factoren die vroegtijdige uitstroom bevorderen. Andere sectoren kennen ook krapte en een ander perspectief is zo gek nog niet. “Ik werk meer dan veertig jaar in de zorg, en meer dan 20 jaar daarvan als ZZP. Ik heb nog 5 jaar tot mijn pensioen, dus als er een heel leuk aanbod komt om nog een paar jaar iets heel anders te doen zal ik dat wel aangrijpen.” Uiteindelijk heeft de cliënt het nakijken met al deze ontwikkelingen. “Ik heb 17 jaar ervaring met 133 afdelingen. Het gebrek aan inzicht en het weigeren van het nemen van verantwoordelijkheid bij zorgorganisaties om goed werkgeverschap te organiseren heeft als gevolg dat de cliënten daar de rekening voor betalen. Soms is het zo schrijnend dat het niet meer aan te zien is.” De onrust over de toekomst van het zzp-schap komt voor deze zorgmedewerkers bovenop de al grote problemen van de zorgsector zelf.
