Het vertrouwen onder zzp’ers in zorgbureaus is fors gedaald, zo laat onderzoek zien. De handhaving schijnzelfstandigheid heeft de markt voor inhuur veranderd en zzp’ers zien dat intermediairs heel wisselend met hun informatievoorziening zijn omgegaan. De markt veranderde en zorgbureaus bewogen voor nogal wat respondenten wel héél makkelijk mee.
Aanpak schijnzelfstandigheid bezorgde intermediair een hoofdrol
Door de veranderde handhaving, nam angst en onzekerheid onder zorgorganisaties toe. Want wanneer huur je dan wél op de juiste manier een zzp’er in? Voor de zorg kwam daar een frame bovenop. Zzp’ers in de zorg zouden vanzelfsprekend schijnzelfstandig zijn, zo werd de sector voorgehouden. Zzp inhuur lijkt dus vooral onveilig. Alle reden dus voor zorgorganisaties om de zorgbureaus te vragen om uitzendkrachten te leveren, in plaats van zzp’ers.
Zo bezorgde de handhaving schijnzelfstandigheid de intermediair een sleutelpositie. Hoe ervaren zzp’ers die nieuwe positionering van zorgbureas? Hoe gedragen die zorgbureaus zich? Om die vraag te beantwoorden, legden wij deze enquête voor aan zorgprofessionals. De uitkomsten laten zien dat niet alleen de markt van inhuur is veranderd, maar ook dat het vertrouwen in intermediairs een flinke deuk opgelopen heeft.
Minder zzp opdrachten, meer uitzenden
De resultaten laten zien dat de respondenten merken dat de markt sinds de handhaving op schijnzelfstandigheid fors is veranderd. Een ruime meerderheid spreekt van ‘veel veranderingen’ op de vraag hoe zij kijken naar de afgelopen anderhalf jaar. Veel zorgprofessionals geven aan dat er minder zzp-opdrachten via bureaus worden aangeboden en dat het moeilijker is geworden om je als zzp’er in te schrijven bij zorgbureaus. Enkele bureaus hebben zelfs een inschrijfstop voor zzp’ers afgekondigd.
Het aanbod voor uitzenden en detachering is juist toegenomen. Daar werven bureaus fors op en daar staan zij juist inschrijvingen van toe. Veel respondenten zien zich genoodzaakt om zich bij meerdere zorgbureaus in te schrijven. Het is een manier om alsnog aan opdrachten te komen. Deze ontwikkeling sluit bij eerder onderzoek van ZZP Nederland. Daaruit bleek dat bijna driekwart van de zelfstandigen inmiddels via een intermediair werkt omdat opdrachtgevers dat verlangen.
Waar ligt de oorzaak van minder zzp opdrachten?
Respondenten wijzen vooral naar opdrachtgevers als de vraag gesteld wordt waar die verminderde zzp opdrachten door ontstaan. Veel zzp’ers hebben het idee dat zorgorganisaties geen risico durven te nemen, dat regio’s gezamenlijk de inzet van zelfstandigen beperken of dat bepaalde beroepsgroepen inmiddels volledig worden uitgesloten van zzp-inzet. Dat beeld sluit aan bij de communicatie vanuit zorgbureaus zelf.
Veel zorgprofessionals krijgen van zorgbureaus te horen dat opdrachtgevers geen zzp’ers meer willen inzetten of dat zij dit niet meer zouden mogen vanwege de handhaving op schijnzelfstandigheid. Ook geven verschillende respondenten aan dat zorgbureaus zijn gestopt met zzp bemiddeling en in plaats daarvan uitzenden of detachering adviseren.
Informatie vanuit bureaus blijkt niet altijd te kloppen
Voor veel respondenten is inmiddels duidelijk dat de informatie die zorgbureaus communiceren, niet altijd blijkt te kloppen. Een meerderheid van de respondenten geeft aan dat een zorgbureau hen vertelde dat een zorgorganisatie geen zzp’ers meer in wilde zetten, terwijl zij later ontdekten dat er bij diezelfde opdrachtgever toch zelfstandigen werkzaam waren.
Daarnaast geeft een groot deel van de respondenten aan dat de informatie die zij van zorgbureaus ontvangen slechts ‘gedeeltelijk’, ‘nauwelijks’ of ‘helemaal niet’ overeenkomt met hun eigen ervaringen in de praktijk en het nieuws dat zij volgen. Het gevolg is dat het vertrouwen in zorgbureaus als informatiebron over werken als zzp’er bij een meerderheid van de respondenten afgenomen.
Bureaus verwisselden ook zelf zzp voor uitzendkrachten
De veranderde houding van zorgbureaus kwam volgens de respondenten ook deels vanuit bureaus zelf. Veel zorgprofessionals merkten dat zorgbureaus sinds de handhaving op schijnzelfstandigheid vrij dwingend werden gewezen op de alternatieven zoals uitzenden en detacheren. “Ik voelde mij gedwongen om als uitzendkracht te werken”, geeft een respondent aan. Het proberen aan te zetten tot uitzenden en detacheren wordt lang niet altijd vertrouwd. Verschillende zorgprofessionals wijzen erop dat zorgbureaus op uitzenden hogere marges maken dan op zzp-bemiddeling. “Bemiddelingsbureaus zijn al (bijna) allemaal uitzendbureaus. Zij kiezen voor het geld en gaan zich niet voor de zzp’ers inzetten. Wanneer zij hun opdrachten maar krijgen. En dan ook promoten tot overgaan als uitzendkracht.”
Ook blijkt dat zzp’ers vooral hopen dat zorgbureaus weer gaan staan voor zzp’ers en stoppen met korte termijn denken.
‘Wees eerlijk!’
Nogal wat respondenten missen de houding van hun zorgbureau van vóór de handhaving op schijnzelfstandigheid. Het gebrek aan vertrouwen lijkt vooral te zijn ontstaan doordat veel bureaus nadrukkelijk afstand hebben genomen van de werkvorm zzp. In tientallen reacties klinkt daarom dezelfde oproep: wees eerlijk, wees transparant en geef onafhankelijk advies. “Ze moeten stoppen met mensen onnodig bang maken,” schrijft een respondent. Een ander stelt “Wees eerlijk.” Ook klinkt de wens dat zorgbureaus zich weer inzetten voor alle werkvormen in plaats van één richting op te sturen. “Zorgbureaus verdienen ook geld aan zzp. Blijf daar dan ook je best voor doen.” Een andere respondent hoopt dat zorgbureaus niet hun hoofd laten hangen naar angstige opdrachtgevers. “Denk mee in oplossingen, niet alleen in beperkingen.”
Meerdere zorgprofessionals geven aan dat zij zich niet langer vertegenwoordigd voelen door hun bemiddelaar. “Kan weinig positiefs vertellen over mijn zorgbureau. Voorheen was ik oprecht zéér tevreden. Gaan niet goed om met deze verandering.” Een ander schrijft: “Ze denken alleen voor henzelf, niet voor de flexers.” Aan de andere kant is er nog steeds hoop dat bureaus hun oude houding terugpakken.
Directe contractering is een vurige wens
De veranderende opstelling van zorgbureaus heeft bij veel zzp’ers een tegengestelde beweging op gang gebracht. In de open antwoorden klinkt regelmatig de wens door om minder afhankelijk te zijn van bemiddelaars en rechtstreeks zaken te kunnen doen met zorgorganisaties. “Direct met zorginstellingen contact zonder tussenschakel” verwoord een respondent het. Door de afgelopen anderhalf jaar verschuift ook de wens van zzp’ers zelf. Waar bemiddelingsbureaus jarenlang werden gezien als de logische toegangspoort tot opdrachten, willen steeds meer zelfstandigen die afhankelijkheid juist verkleinen.
Zoals één respondent het verwoordt: “Laat de keuze weer bij de zorgprofessional en de opdrachtgever liggen” en niet standaard via een bureau lopen.
Gaan zorgbureaus voor herstel van vertrouwen?
De handhaving op schijnzelfstandigheid heeft de rol van intermediairs in de zorg fors veranderd. Zij worden vaker gevraagd om uitzendkrachten te leveren en sturen daar stevig op, maar dit gaat wel gepaard met een prijs. Want de groep zzp’ers die juist een aantal bureaus groot gemaakt heeft in het verleden, ziet een gebrek aan loyaliteit aan de werkvorm zzp. De markt veranderde en zorgbureaus bewogen voor nogal wat respondenten wel héél makkelijk mee.
De reacties laten zien hoe die vertrouwensbreuk doorwerkt in gedrag. Zorgprofessionals schrijven zich in bij meerdere bureaus, bouwen een eigen netwerk op en zoeken steeds vaker rechtstreeks contact met zorgorganisaties. Want de meeste zorgprofessionals bleven zzp’er en ondernemen gewoon door. Meer directe contractering zou weleens een uitkomst kunnen zijn van een arbeidsmarkt waarin zelfstandigen niet langer afhankelijk willen zijn van een bemiddelende partij.
Ondertussen roepen zzp’ers zorgbureaus nog steeds op om hun houding te wijzen. Want zzp in de zorg is prima mogelijk. Zzp’ers vragen geen voorkeursbehandeling voor hun werkvorm, maar wel transparante communicatie, onafhankelijk advies en inzet richting opdrachtgevers. Of het vertrouwen tussen zorgprofessional en zorgbureau zal herstellen blijven we volgen.
