Onderzoek door TNO en het CBS in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid laat zien dat de werkvorm zzp duurzamer is dan het vaste dienstverband. Specifiek voor de zorgsector geldt dat zzp’ers door de veel betere werk- en privé balans het werk goed volhouden. Dit leidt tot een veel lager verzuim dan in loondienst.
Dienstverband de norm?
Het dienstverband blijkt niet de norm als je het aan werkenden zelf vraagt. ZiPconomy reikt aan dat zzp’ers minder werkstress ervaren dan werknemers. Dit naar aanleiding van een combinatie van twee onderzoeken. De Zelfstandigen Enquête Arbeid van dit jaar en de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden over 2024. Onderzoekers van TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakten de cijfers op voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dat is het ministerie die het vaste dienstverband tot norm heeft verheven. De onderzoeken laten – wederom – zien dat zelfstandigen er beter voor staan dan werkenden in een dienstverband. Zelfstandigen ervaren meer autonomie, zijn minder vaak in verzuim en voelen zich vaker gezond en bevlogen. Vooral in de zorgsector zijn de cijfers sprekend.
Werk- privé balans veel beter bij zzp
Van de zzp’ers in de zorg geeft 96% van de ondervraagden aan dat zij zelf werktijden bepalen en daarmee hun werkritme stevig beïnvloeden. Bij het vaste dienstverband blijkt deze flexibiliteit veel minder vanzelfsprekend. Slechts 45% van het vaste personeel in de zorg ervaart voldoende zeggenschap over de werktijden. Ondanks dat werknemers sinds 1 januari 2023 volgens hun CAO meer invloed en zeggenschap over het rooster zouden krijgen, blijkt dit in de praktijk niet tot stand gekomen. De verstoorde werk- privé balans is één van de meest voorname drijfveren in de stap naar zzp in de zorg. Een gezonde werk-privé balans in de zorg is geen cherry picking, maar noodzaak. De werkvorm zzp blijkt duurzamer.
Verzuim vaste medewerkers 2,5 keer zo hoog als zzp
Het verzuim onder zzp’ers in de zorg is net zo hoog als bij zzp’ers in andere sectoren: 3.7%. Dit is hetzelfde percentage als vier jaar geleden. Het verzuim onder vaste medewerkers in de zorg is volgens dit rapport 6,7% over 2024. In 2025 loopt het verzuim onder vaste medewerkers in de zorg in sommige sectoren op tot 9%. Daarmee ligt het percentage verzuim onder vaste medewerkers in de zorg ruim een kwart hoger dan het landelijke gemiddelde van alle sectoren tezamen. De extra kosten die verzuim in de zorg met zich meebrengt, bedragen zo’n € 2,5 miljard per jaar. Zzp’ers in de zorg zijn aanzienlijk minder vaak ziek dan vaste medewerkers. Ook geldt dat als zzp’ers ziek zijn, zij de kosten hiervoor zelf dragen.
ZZP’ers zijn meer bevlogen, meer tevreden
Betere werk- privé balans, minder vaak ziek en tenslotte ook een hogere tevredenheid en meer bevlogenheid. Gemiddeld genomen zijn alle zzp’ers meer bevlogen en tevredener over hun werk dan werknemers in loondienst. In het geval van de zorg geeft 84% van alle zzp’ers aan (zeer) tevreden te zijn. Bij werknemers ligt dat op 77%. Het verschil in bevlogenheid is nog groter: 76% van de zzp’ers in de zorg voelt zich bevlogen, tegenover circa 55% van de vaste zorgmedewerkers. De combinatie van autonomie, gezondheid en werkplezier laat zien dat het zelfstandig ondernemerschap voor veel werkenden een duurzamere werkvorm is dan het traditionele dienstverband.
Werkvorm zzp duurzamer, maar wordt ontmoedigd
Bij het onderwerp zeggenschap in de zorg was al langer duidelijk wat in loondienst niet lukt, zelfstandigen juist wel voor elkaar krijgen. De werkvorm zzp blijkt op alle onderdelen duurzamer dan het vaste dienstverband. Zorgmedewerkers in loondienst willen weliswaar hetzelfde als zzp’ers, maar ook nu blijkt wederom dat de omstandigheden in het vaste dienstverband niet goed aansluiten bij de wens van de mensen die het werk doen. Laten we hopen dat het ministerie van SZW de conclusies van deze rapporten ter harte neemt.
Het is namelijk datzelfde ministerie van SZW dat het vaste dienstverband als norm predikt. De aanpak schijnzelfstandigheid moet het aantal zzp’ers juist terugdringen, om plaats te maken voor het vaste dienstverband als norm. Minister van SZW, mei 2025: “Als je zeker bent van je inkomen en van je werktijden geeft dat rust. Het schept ruimte om plannen te maken voor de toekomst. Om misschien een huis te kopen of een gezin te stichten.”
Zorgprofessionals weten wel beter. Heb je behoefte aan zekere werktijden, voldoende inkomen en rust? Dan is zzp de passende werkvorm.
