Informatievoorziening over schijnzelfstandigheid is niet objectief. De Belastingdienst wijst in alle gevallen onderaannemerschap in de zorg af. Partijen die zorg financieren dwingen organisaties tot het afscheid nemen van zzp’ers. Sector specifieke zorgwetgeving wordt genegeerd. Zorgprofessionals worden diep in hun bestaanszekerheid geraakt. Waar zijn de zzp brancheorganisaties, vraagt Arie Treffers zich af.
Oorverdovend stil
Het is oorverdovend stil. Terwijl duizenden zorgverleners hun opdrachten verliezen, tarieven zien dalen of simpelweg niet meer welkom zijn bij instellingen die jarenlang gebruik maakten van zzp’ers, zijn de officiële belangenbehartigers in geen velden of wegen te bekennen. Geen collectieve rechtszaak, geen brandbrief, geen stevig mediastatement. De boodschap vanuit Den Haag wordt geslikt als zoete koek. “Het is nodig om de arbeidsmarkt te hervormen”, zo klinkt de boodschap, maar dat is vooral voor de langere termijn. Terwijl professionals pijn hebben in het hier en nu. Intussen wordt er geen onderscheid meer gemaakt tussen een zelfstandige die bewust kiest voor ondernemerschap en een werknemer die via een constructie wordt uitgebuit. Iedereen gaat over één kam. Dat dient een doel.
Waar zijn de zzp brancheorganisaties?
De ‘aanpak schijnzelfstandigheid’ heeft overduidelijk tot doel om opdrachtgevers angstig te maken en inkomensonzekerheid te zaaien onder werkenden. Het kan namelijk geen toeval zijn dat én de voorlichting niet oprecht is, én de Belastingdienst onderaannemerschap afkeurt, én de kwaliteitswet Wkkgz genegeerd wordt én kamermoties niet worden uitgevoerd. Niemand heeft invloed op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de Belastingdienst. Ook de politiek niet. Waar zijn de zzp brancheorganisaties in dit alles? Waarom spreken brancheorganisaties het ministerie van SZW de Belastingdienst niet publiekelijk aan?
De Belastingdienst hervormt de arbeidsmarkt
Zzp belangenorganisaties houden zich vooral bezig met voorlichtingswebinars en vage communicatie over “goede samenwerking met het ministerie.” Er is nóg meer tijd nodig om resultaten te boeken, zo wordt zzp’ers voorgehouden. Ondertussen worden de leden van deze organisaties vogelvrij verklaard. Zorgkantoren hanteren inkoopvoorwaarden die het gebruik van zzp’ers bestraffen, ziekenhuizen krijgen te horen dat ze ‘te afhankelijk’ zijn van flexibele inzet en opdrachtgevers die zelfstandigen wél een kans willen geven, worden bedreigd met naheffingen. Dit is geen marktwerking. Dit is het hervormen van de arbeidsmarkt door de Belastingdienst.
Belangenbehartiging als bijzaak
Is belangenbehartiging een luxe product dat je er even bij doet, of bittere noodzaak? Het is niet zo dat zorgprofessionals overbodig zijn. Het aantal vacatures in de zorg stijgt door, zo werd deze week bekend. Dat nieuws stapelt bovenop stijgende verzuimcijfers, hoge uitstroom en niet ingevulde opleidingsplekken. Dat er iets grondig mis is met het vaste dienstverband in de zorg is al langere tijd overduidelijk. Ruimte voor zzp is dus noodzaak. Toch mis ik de passie en bevlogenheid bij ‘onze belangenbehartigers’. Het valt mij op dat de eigenaren en bestuurders van clubs zoals Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN), ZZP NL, SoloPartners en PZO allen zelf géén achtergrond hebben als zzp’er. Of praktische ervaring als zorgprofessional. Misschien is het belangrijker om op het pluche te zitten en mee te doen, dan echt een verschil te maken voor de achterban.
De zorgprofessional staat er alleen voor
De achterban van VZN (Vereniging Zelfstandigen Nederland) is volgens de eigen website 130.000 zzp’ers groot. Voor de zorg is SoloPartners vooral trots op haar ruim 40.000 leden. Het leidt allemaal nergens toe. Er wordt niet keihard op tafel geslagen. Rechtszaken blijven uit. Brandbrieven worden niet geschreven. Toezichthouders worden niet gedwongen om een standpunt in te nemen. De belangenbehartigers laten het gebeuren. Stil. Slap. Onzichtbaar. Macht en kracht vraagt wat mij betreft macht en kracht. Maar ook bij belangenorganisaties overheerst vooral de angst. Om leden kwijt te raken. Om minder verzekeringen te verkopen. Om positie in de SER kwijt te raken. Wanneer wordt betrokkenheid medeplichtigheid? De groep zorgverleners die zich beseft dat ze er alleen voor staat wordt steeds groter. Binnen én buiten dienstverband.
Zorgprofessionals spannen zelf een rechtszaak aan
Professionals in de GGZ spannen een rechtszaak aan tegen de overheid om af te dwingen dat zij hun vak uit kunnen oefenen. Zodat cliënten zorg kunnen krijgen. Als zelfs een rechtszaak nodig is om de overheid te dwingen zich aan haar zorgplicht te houden, dan is het naïef te denken dat de positie van zelfstandige zorgprofessionals vanzelf wordt erkend. Voor zzp’ers blijkt het noodzakelijk dat ook zij de overheid dwingen om zorg te blijven verlenen voor kwetsbare cliënten en patiënten. Zzp’ers kunnen niet langer wachten op brancheorganisaties met eigen belangen. Ze kunnen beter geld steken in een eigen initiatief om hun positie af te dwingen. Het systeem verandert pas als mensen zich zelf organiseren en zich laten zien. Daar is iets anders voor nodig dan de huidige handelswijze van de zzp belangenorganisaties.
