Samenwerkende zelfstandigenorganisaties roepen het kabinet op om de handhaving van de wet DBA langer uit te stellen dan 1 januari 2025. De aankondiging van de Belastingdienst leidt tot grote onrust en daar is de krappe arbeidsmarkt niet mee geholpen, aldus zzp belangenorganisaties.
Maatschappelijke onrust wet DBA neemt toe
De maatschappelijke onrust over de handhaving op de wet DBA neemt toe. Onder dreiging van controles durven veel opdrachtgevers de overeenkomsten met zzp’ers niet meer te verlengen. De politiek organiseert onder leiding van de VVD een Rondetafelgesprek op 5 september aanstaande om op te halen hoe de verschillende organisaties kijken naar dit vraagstuk. Eén van die organisaties is Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN), een koepel van belangenorganisaties van zzp’ers. Zij brachten deze week hun standpunt naar buiten via een ‘postion paper‘.
Kabinet in 2022: we verwachten ‘enige vorm van onrust‘ bij handhaving
Wat vindt de politiek van de maatschappelijke onrust die nu ontstaat? Dat wordt de aankomende weken duidelijk na de Rondetafelbijeenkomst. In 2022 reageerde het kabinet op kritische rapporten over het functioneren van de Belastingdienst. Toen beloofde het kabinet nog dat het bij handhaving “een soortgelijke maatschappelijke onrust als in 2016 is ontstaan wil voorkomen… Om dit te bereiken zal het kabinet bezien op welke manier het handhavingsmoratorium op een zorgvuldige manier kan worden opgeheven. Hierbij bestaat niet de verwachting dat het mogelijk is om dit te doen zonder enige vorm van onrust.” De onrust die nu is ontstaan laat zien dat de belofte om een herhaling van de onrust uit 2016 te voorkomen, niet is ingelost.
Oproep zelfstandigenorganisaties: stel handhaving uit
VZN roept het kabinet op om de handhaving op de wet DBA langer uit te stellen dan 1 januari 2025. “De aankondiging van de Belastingdienst … dat zij de handhaving op schijnconstructies binnen enkele maanden gaat herpakken, zorgt voor grote onrust. Deze onrust doet sterk denken aan de situatie in 2016 bij invoering van de Wet DBA, met dit verschil dat anno 2024 de krapte op de arbeidsmarkt groter is dan ooit.” VZN is niet tegen handhaving van wetgeving, zolang deze wet maar concreet en duidelijk is. Dat is de wet DBA niet. Ook geeft VZN aan dat het de bedoeling was dat de wet DBA op 1-1-2025 vervangen zou zijn door nieuwe wetgeving. Dit is met de zeer kritisch onthaalde concept wet VBAR niet gelukt.
VZN geeft aan dat “veel zelfstandigen momenteel hard geraakt worden” door de dreigende handhaving op de wet DBA. De gevolgen zijn groot nu “… bedrijven belemmerd worden in het realiseren van hun doelstellingen en publieke organisaties kunnen hierdoor hun maatschappelijke taken onvoldoende uitvoeren.” De zorgsector is zo’n publieke sector, met 200.000 zzp’ers.
Gevolgen handhaving DBA in de zorg al langer merkbaar
Bij ZZP-erindezorg.nl ontvangen we iedere dag nieuwe signalen over zorgorganisaties die het niet langer aandurven om na 1 januari 2025 door te gaan met zzp’ers in de zorg. Dat is niet vreemd, omdat de Belastingdienst de handhaving wet DBA een jaar geleden in de zorg al opvoerde. Ook in dit dossier loopt de zorg voorop, met alle gevolgen van dien. Zorgorganisaties krijgen structureel te horen dat ze beter ‘alvast met de inzet van zzp’ers kunnen stoppen‘ en steeds meer zzp’ers denken na over uitstroom uit de sector. De vooringenomenheid van de Belastingdienst draagt in sterke mate bij aan de onrust die zij in 2022 nog wilde voorkomen. Toen was het doel nog om “sociale partners en stakeholders in sectoren zoals onderwijs, zorg, cultuur en bouw te betrekken om de maatschappelijke gevolgen te helpen inschatten en te mitigeren.” Dit jaar trok diezelfde Belastingdienst zich terug uit gesprekken rondom het Fiscaal Kader ZZP Zorg en gingen werkgevers teleurgesteld zelf verder. Dit leidde tot het Fiscaal Kompas ZZP Zorg.
Geen concreet plan? Dan geen handhaving
Nieuwe concept wetgeving bleek bij lange na niet goed genoeg en leidde tot vertraging. Daarmee is de 1 januari 2025 datum niet behaald en is er van overgang naar een nieuwe wet geen sprake. We vallen vervolgens terug op handhaving wet DBA, door oude afspraken uit het verleden. Zzp’ers zijn inmiddels overgeleverd aan de onrust die hun opdrachtgevers ervaren, net als in 2016. De Belastingdienst laat in de zorgsector zien allerminst zorgvuldig te werk te gaan rondom de inzet van zzp’ers, ongeacht de arbeidsmarktkrapte en de zomerperiode. De maatschappelijke gevolgen zijn niet ‘vooraf ingeschat‘ of ‘gemitigeerd’, zoals beloofd was. De oproep van zelfstandigenorganisaties om de handhaving wet DBA langer uit te stellen is daarmee goed voor te stellen.
