De zorgsector kijkt met veel onzekerheid vooruit naar 2025. De politiek negeerde afgelopen week zorgorganisaties in hun luide roep om actie. Het resultaat was nul. Daarmee blijft de onduidelijkheid en onzekerheid bestaan en moeten zorgorganisaties nu zelf gaan bepalen wat zij gaan doen.
ZZP inhuur kan door, maar durven zorgorganisaties dat aan?
De wetgeving verandert niet in 2025, dus zorgorganisaties kunnen blijven doen wat zij in 2024 en daarvoor ook deden: zzp’ers inhuren. Het verschil is wel dat er vanaf 1 januari 2025 een kans is op naheffingen voor zorgorganisaties die niet goed inhuren. Wanneer inhuur precies goed verloopt kan helaas niemand uitleggen. Dit brengt veel angst en onzekerheid bij opdrachtgevers met zich mee, die zich zorgen maken over de financiële gevolgen bij zzp inhuur. Daar tegenover staat de noodzaak tot continuïteit van zorg. ZZP’ers in de zorg zijn al jaren een vast onderdeel van de arbeidsmarkt, met inmiddels een groep van zo’n 200.000 groot. Het is voor zorgorganisaties daarmee kiezen tussen enerzijds het risico op naheffingen omdat je niet zeker weet of je goed inhuurt en anderzijds het doorstrepen van zorgverlening aan cliënten. Dit spanningsveld zal ook in 2025 centraal staan, omdat de politiek afgelopen week niets voor de zorgsector heeft gedaan.
De politiek negeert zorgorganisaties: geen oplossingen
Een aantal Kamerbrieven en een debat over de arbeidsmarkt in de zorg verder, is duidelijk dat er geen korte termijn oplossingen komen voor 2025. Een urenlange debat met minister Agema kun je hier terugzien. Het laat zien dat het in elkaar zakken van het Integraal Zorgakkoord en bezuinigingen op nascholing voor verpleegkundigen de belangrijkste onderwerpen waren. Zorg zzp inhuur kwam aan bod en werd behandeld door minister van Hijum (SZW) die simpelweg zijn vaste mantra’s herhaalde. Het vaste contract is de norm, flexibilisering is doorgeslagen en misstanden moeten worden aangepakt. Zorgorganisaties kunnen daar niets mee. Het vaste contract blijkt namelijk niet meer de norm. Flexibilisering is al meer dan tien jaar heel gebruikelijk in de zorg en misstanden met gedwongen zzp zijn er niet. Minister Agema zelf liet zien dat zij geen antwoorden heeft op de voortdurend oplopende tekorten op de arbeidsmarkt, maar zet zich ook niet in voor het behoud van zzp’ers. Voor minister Agema zijn de arbeidsmarkt en zzp’ers twee gescheiden dossiers. De minister had wel een oproep aan alle partijen: ‘Maak mijn leven niet ingewikkelder’. Ze gaf aan dat zij nog weinig signalen heeft gekregen over problemen met zzp inhuur, maar ‘staat open voor voorbeelden uit de praktijk’.
Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland: ‘dit is een onmogelijke opdracht’
De afgelopen weken is er een reeks aan signalen afgegeven aan de Tweede Kamer, zonder resultaat. Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland geeft aan dat zorgorganisaties “baat hebben bij duidelijkheid en ondersteuning. Voor de uitzonderingssituaties – piek, ziek en uniek – blijft inzet van ZZP’ers noodzakelijk. Er zijn zorgen over de continuïteit van zorg in de overgangsfase (van 2025, red.). Zorgorganisaties die aantoonbaar hun best doen om hun ZZP-beleid te herzien, verdienen coulance bij de handhaving in 2025.”
De Nederlandse GGZ: ‘gevolgen worden lukraak bij de zorg neergelegd‘
De Nederlandse GGZ schreef deze brief. “De politiek legt de financiële risico’s en gevolgen van de handhaving schijnzelfstandigheid lukraak bij de zorgsector. Het gaat nogal ergens over: wij zijn als zorginstellingen primair verantwoordelijk voor de continuïteit van zorg voor onze cliënten. Die staat ernstig op het spel wanneer -met name bij de cruciale ggz afdelingen- het niet lukt de roosters vol te krijgen zonder zzp’ers. Onvoldoende zzp’ers lijken in dienst te willen komen. Gevolg: óf afschalen van deze zorg
(zeer onwenselijk) óf hogere zorgkosten omdat er dan duurdere detacheringsconstructies nodig zijn (ook onwenselijk), of een combinatie van deze twee.”
Actiz: ‘geef ons meer tijd’
In een nieuwsbericht gaf ActiZ vorige week aan dat “vrijwel alle VVT-zorgorganisaties bezig zijn met het herzien van hun beleid voor de inzet van ZZP’ers, met als doel schijnzelfstandigheid te beëindigen. Toch geeft ongeveer twee derde van de organisaties … aan dat zij op 1 januari 2025 niet klaar zijn. Zorgorganisaties verwachten ernstige gevolgen voor de kwaliteit en continuïteit van zorg.” ActiZ riep op om het handhavingsbeleid aan te passen. “Concreet vraagt ActiZ om af te zien van boetes en naheffingen in 2025 voor organisaties die aantoonbaar bezig zijn met het beëindigen van schijnzelfstandigheid.”
Naast deze specifieke sectoren, stuurden de samenwerkende koepels een brandbrief aan de Tweede Kamer met de boodschap dat zzp inzet ook in 2025 noodzakelijk is. Ook hier is niet op gereageerd. Niet in Kamerbrieven, of het commissiedebat. De zorg staat er dus alleen voor.
Geen boetes, wel naheffingen = onzekerheid
Wat is er aan de kant van de aanpak schijnzelfstandigheid te melden? Onder het mom van een ‘zachte landing’ is ieder risico op boetes bij verkeerde inhuur voor 2025 inmiddels doorgestreept. De kans op naheffingen zijn er echter nog steeds en die vormen het grootste financiële risico voor zorgorganisaties. Daarmee is de onzekerheid niet weg en dat lijkt precies de bedoeling. De meeste impact van de handhaving komt door het zaaien van onzekerheid, niet door daadwerkelijke aanpak van schijnzelfstandigheid. De hoop is dat bij zoveel twijfel, zorgorganisaties inhuur beperken en zzp’ers voor een dienstverband kiezen. Dat laatste gebeurt niet, omdat de kwaliteit van het dienstverband juist zzp veroorzaakte. Dat dienstverband is niet gewijzigd, dus de intentie om een nieuw dienstverband aan te gaan ook niet. Een nieuwe halve handreiking van Minister Agema (VWS) en Van Hijum (SZW) is het ‘monitoren van cases’ in de zorg. Daarbij zou er naar specifieke inzet van zzp’ers gekeken moeten gaan worden. Wat ons betreft een lege belofte als je beseft dat ‘cases’ voor een specifieke sector of een specifieke functie via modelovereenkomsten de afgelopen acht jaar al zijn uitgewerkt, maar de Belastingdienst deze modelovereenkomsten in de zorg het liefst terug trekt. Er ligt al meer dan genoeg materiaal op tafel om verder te gaan met zzp inhuur – mits organisaties dit degelijk aanpakken.
Wat kunnen zorgorganisaties nu het beste doen?
Als zzp’er ben je afhankelijk van de houding van zorgorganisaties. Wat kunnen zorgorganisaties nu het beste doen? Minister van Hijum heeft al eerder bevestigd dat organisaties die bezig zijn met het professionaliseren van hun zzp inhuur, door de Belastingdienst met rust gelaten worden in 2025. Hoe pakken organisaties in de zorg dat aan? Zorgorganisaties kunnen verder met zzp inhuur en kunnen hierbij leunen op het Fiscaal Kompas ZZP Zorg. Neem dit document zeer serieus. Dit wordt wat ons betreft de standaard voor inhuur in de zorg. Met behulp van het Kompas tonen organisaties aan dat zij doorontwikkelen op hun zzp inhuur. Vanaf 2025 kan de rechter weer ingeschakeld worden om te bepalen of het gedrag en de argumenten van de Belastingdienst richting de zorg ‘redelijk en billijk’ zijn. Daarnaast kan dan definitief bepaald worden of sprake is van schijnzelfstandigheid. Alle modelovereenkomsten in alle sectoren – dus ook de zorg – lopen door tot 2029 en kunnen dus gebruikt worden. Er is dus veel mogelijk. Wat zijn de grootste misvattingen van dit moment?
- Ook na 1 januari 2025 is zzp gewoon mogelijk, mits zorgorganisaties op professionele inhuur (door)investeren;
- De ‘zorg, onderwijs, beveiliging en kinderopvang’ zijn niet vanzelfsprekend schijnzelfstandig volgens de rechter;
- Zij-aan-zij werk dat ingebed is, hoeft niet vanzelfsprekend in een dienstverband plaats te vinden volgens de rechter;
Als zorgorganisaties het Fiscaal Kompas ZZP Zorg benutten en zelfstandig ondernemers inhuren, dan kunnen opdrachtgever en opdrachtnemer verder. Maak dus ook zelf de stap van zzp’er naar zelfstandig ondernemer. Daarnaast is de waarheid niet aan het ministerie van SZW, de Belastingdienst, duurbetaalde adviseurs of dit platform, maar aan de rechter. We kijken er naar uit.
