Welke invloed hebben wetgeving zoals de kwaliteitswet Wkkgz op de zelfstandigheid van zzp’ers in de zorg? Eerdere uitspraken door de rechtbank laten zien dat een professionele standaard bijdraagt aan ondernemerschap en werken buiten dienstverband. Neem bijvoorbeeld onderstaande uitspraak door de rechtbank. Een anesthesiemedewerker werkt zelfstandig, binnen de kaders van een anesthesioloog.
Lees ook ons eerdere artikel over een andere uitspraak door de rechtbank: operatieassistent werkt als zelfstandige, chirurg oefent geen gezag uit.
Zorgprofessionals werken zelfstandig
Zorgprofessionals binnen én buiten dienstverband werken op een zelfstandige wijze. Het verwijt dat er binnen de zorgsector ‘uiteraard’ sprake is van gezag tussen medewerker en leidinggevende komt vooral van mensen die werken ‘aan’ de zorg. Loop eens over de gang van een zorginstelling. Daar tref je geen leidinggevenden die instructies geven over hoe het werk gedaan moet worden. Richtlijnen en protocollen zijn landelijk bepaald en kennen weinig ‘couleur locale’ van de instelling. Zorgprofessionals bepalen zelf hoe het werk gedaan wordt. Bij zelfstandigen in de zorg is dit bovengemiddeld het geval, omdat er landelijke wetgeving is die hen daartoe aan zet.
- Sinds 2016 is de kwaliteitswet Wkkgz van kracht, met daarin vermelding van ‘solisten’. Deze nieuwe kwaliteitswet verving de Kwaliteitswet zorginstellingen;
- De Wkkgz geldt sinds 2022 via de Wtza inmiddels voor alle zzp’ers, ook onderaannemers. Deze wetgeving geldt niet voor medewerkers in loondienst;
- Daarnaast kent de zorgsector veel landelijke voorschriften die niet meetellen bij de beoordeling van gezag. Dit heet de professionele standaard;
- Deze professionele standaard geldt voor alle zorgmedewerkers. Wat ons betreft kent de zorgsector weinig gezag, omdat álle professionals autonomie kennen.
Er ligt dus veel materiaal om de zelfstandigheid van ondernemende professionals te verdedigen. Hoe oordeelt de Rechtbank over zzp’ers in de zorg?
Rechtbank: anesthesiemedewerker werkt zelfstandig
Een anesthesiemedewerker gaat tot de Hoge Raad om aan te vechten dat er geen sprake is van uitzendwerk, maar zelfstandigheid. De Belastingdienst is van mening dat de anesthesiemedewerker (1) geen medische handelingen voor eigen risico verricht, (2) niet eindverantwoordelijk is voor zijn werkzaamheden, (3) gehouden is aan de aanwijzingen de specialist of het ziekenhuis, (4) dat de opdrachtgever de anesthesiemedewerker vrijwaart van aanspraken en claims van derden. De situatie van de belanghebbende is “in wezen niet anders dan bij een loondienstverhouding of het inhuren van een uitzendkracht”, aldus de Belastingdienst.
Het Hof vond dat er tussen de ziekenhuizen en belanghebbende geen arbeidsovereenkomst bestaat of enige andere juridische band waaruit een verhouding van ondergeschiktheid ontstaat. De werkzaamheden worden als zelfstandig ondernemer verricht, zo is het oordeel.
Anesthesiemedewerker werkt volgens eigen standaard
Binnen deze uitspraak wordt onderstreept dat de landelijke professionele standaard leidend is in het werk. “De werkzaamheden bestaan uit het bedrijfsgereed maken en houden van benodigde apparatuur en materialen en het zelfstandig begeleiden, monitoren, rapporteren over en verplegen van patiënten zoals beschreven in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (Wgbo), in de Wet BIG en in de Kwaliteitswet zorginstellingen.” Dat de belanghebbende handelt binnen de kaders die zijn gesteld door de anesthesioloog, doet geen afbreuk aan de zelfstandigheid. “De werkzaamheden bestaan uit het op verzoek van een anesthesioloog uitvoeren van zogeheten voorbehouden handelingen zoals, maar niet uitsluitend, het geven van narcose, het verrichten van venapunctie, het inbrengen van een maagsonde en het geven van medicijnen.” De professional is aansprakelijk voor “schade die voortvloeit uit opzet of bewuste roekeloosheid.”
ZZP’er heeft mogelijkheden om zelfstandigheid te beschermen
Het oordeel of een zzp’er in de zorg zelfstandig en buiten dienstverband werkt, is aan de rechter. Niet aan de Belastingdienst. We geven al langer aan dat de Wtza 3 heel concrete kansen voor zzpers in de zorg biedt. De Kwaliteitswet zorginstellingen is inmiddels vervangen door de Wkkgz en aangevuld met de Wtza. Het ondernemerschap versterken, de stap naar zorgaanbieder maken en het verschil met een dienstverband onderstrepen zien we als drie belangrijke elementen. Onze online training heeft al vele zzp’ers begeleid met die stap. Als een anesthesiemedewerker zelfstandig kan werken in 2014 met beperkte landelijke wetgeving voor solisten, kun jij dat tien jaar later ook met de wetgeving van dit moment.
