Een huisarts die een POH’er inhuurt, oefent géén gezag uit over ‘hoe’ de zorg wordt verleend. Er is sprake van een overeenkomst van opdracht en BTW vrijgestelde dienstverlening. De professionele autonomie bleek voor de rechter bepalend bij de beoordeling van de werkrelatie. Deze uitspraak van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch bevestigt dat professionele autonomie in de zorgsector zwaar weegt bij de beoordeling van werkrelaties.
Rechter: inhuur POH is overeenkomst van opdracht
Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch oordeelde vorige maand dat de inhuur van een praktijkondersteuner (POH) door een huisarts wordt gezien als een overeenkomst van opdracht. Voor het Hof is doorslaggevend dat de huisarts geen inhoudelijk gezag uitoefent over hoe de zorg wordt verleend. De POH’er handelt op basis van een eigen professionele standaard en draagt eigen verantwoordelijkheid voor de inhoud en kwaliteit van de zorg. Dat de huisarts eindverantwoordelijk is voor de geleverde zorg, doet niets af aan de overeenkomst van opdracht. Inhuur kan via een overeenkomst van opdracht en BTW vrij.
Deze uitspraak sluit aan bij het uitgangspunt in de kwaliteitswet Wkkgz en het Fiscaal Kompas ZZP zorg dat professionele autonomie centraal staat bij de beoordeling van de werkrelatie. Deze kaders gaan er juist van uit dat zorgprofessionals zelfstandig verantwoordelijk zijn voor de inhoud en kwaliteit van hun zorg. Omdat er weinig rechterlijke oordelen zijn over de bedoeling van de Wkkgz, is de uitspraak van het Hof belangrijk. We verwachten dit jaar meer juridische helderheid over dit onderwerp.
Wat betekent dit voor zzp’ers in de zorg?
De uitspraak bevestigt dat zorgprofessionals via een overeenkomst kunnen worden ingehuurd door zorgorganisaties. Jouw professionele autonomie is geen bijzaak, maar de kern van zelfstandig werken. Werken via een overeenkomst van opdracht is juridisch goed te verdedigen wanneer je handelt vanuit een eigen beroepsnorm. Dat je werkt binnen een organisatie, aansluit bij roosters of samenwerkt in een team, maakt je nog geen werknemer. Het is belangrijk dat jij bepaalt hoe de zorg wordt verleend en of jouw vakinhoudelijke keuzes voortkomen uit beroepsnormen, landelijke protocollen en richtlijnen.
De uitspraak van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch sluit daarmee aan bij wat veel zzp’ers dagelijks doen. Zelfstandig zorg verlenen binnen een professionele omgeving. Als je als zzp’er jouw opdracht duidelijk afbakent, kwaliteit borgt en aanspreekbaar bent op het resultaat van jouw zorg, dan sta je juridisch sterker dan vaak wordt gesuggereerd door bepaalde experts, hoogleraren en – vooral – de Belastingdienst.
Belastingdienst maakte POH’er al jaren onnodig verdacht
Het is interessant dat nu juist de praktijkondersteuner (POH) beoordeeld is. Deze beroepsgroep wordt namelijk al jaren verdacht gemaakt door de Belastingdienst. Zoals verwacht, volledig onnodig. Het is inmiddels 3,5 jaar geleden dat de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) in een nieuwsbericht stelde dat de POH niet langer binnen de huisartsenpraktijk kan worden ingehuurd. Dit zou “de Belastingdienst hebben besloten”. Dat was destijds al bijzonder, omdat een goedgekeurde modelovereenkomst door diezelfde Belastingdienst de jaren ervoor leidend was geweest voor huisartsen. De afgelopen jaren is de problematiek met zzp in de huisartsen praktijk alleen maar verder gegroeid, toen ook zzp huisartsen zelf door de Belastingdienst de zorg uit werden gejaagd. Het verwijt; er zou sprake zijn van gezag tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Dat blijkt in het geval van de POH’er niet het geval.
We schreven al eerder dat de Belastingdienst bewust zorgwetgeving negeert, om zzp inzet te kunnen ontmoedigen. Het hof laat zien dat de huidige zorgwetgeving stevig meedoet bij de beoordeling van inhoudelijk gezag in een werkrelatie. Vanwege de professionele autonomie en eigen verantwoordelijkheid.
Wanneer kun je zzp’ers in de zorg inhuren?
Deze nieuwe uitspraak van het Gerechtshof onderstreept waar opdrachtgevers op moeten letten. Doorslaggevend is dat de zorgprofessional inhoudelijk autonoom werkt. De opdrachtgever bepaalt wat er nodig is, maar niet hoe de zorg wordt verleend. Dit is in de praktijk van de zorgsector al heel snel het geval, omdat inhoudelijk gezag ook bij professionals in een dienstverband ontbreekt.
Een zzp’er in de zorg die handelt vanuit een eigen professionele standaard, draagt zelf verantwoordelijkheid voor de inhoud en kwaliteit van de zorg. Dit is geregeld binnen de Wkkgz, het tuchtrecht en beroepsregistraties zoals bij de wet BIG. Organisatorische afstemming over werktijden, locatie of samenwerking in een team is toegestaan, zolang er geen inhoudelijk gezag over de zorgverlening wordt uitgeoefend.
Voor opdrachtgevers betekent dit dat de overeenkomst en de feitelijke praktijk op elkaar moeten aansluiten. Deze uitgangspunten zijn al uitgewerkt in het Fiscaal Kompas ZZP Zorg door zorgkoepels zelf en sluiten naadloos aan bij wat het hof nu bevestigt. Met voldoende professionele autonomie is er geen sprake van gezag. Voor veel zorgprofessionals met een eigen beroepsgroep en professionele autonomie is het dan ook juridisch logisch én verdedigbaar dat zij als zzp’er kunnen worden ingehuurd.
Hoe groot is de schade?
Via het hardnekkige frame van de Belastingdienst, waarin zzp in de zorg is neergezet als een zeer risicovolle arbeidsrelatie, zijn talloze opdrachtgevers de afgelopen jaren bedreigd met naheffingen en boetes. Zorgcapaciteit is weggevallen en personele krapte werd verder vergroot. Daarnaast zijn veel zelfstandig ondernemers in de zorg in hun bestaanszekerheid geraakt door de niet onderbouwde houding van de Belastingdienst.
De beoordeling van de praktijkondersteuner als eerste beroepsgroep is veelzeggend. Het is slechts één beroepsgroep met een duidelijke professionele autonomie. De zorgsector kent er honderden. Wie deze redenering doortrekt, kan niet anders dan concluderen dat de gevolgen van het beleid tegen schijnzelfstandigheid veel breder en dieper hebben ingegrepen in de zorgpraktijk dan tot nu toe wordt erkend. En nodig is.
