Zorgprofessionals moeten weer de ruimte krijgen om volledig op hun vak te focussen, de werkdruk moet omlaag en de zorg moet efficiënter. Politieke programma’s, de wetenschap en adviseurs hangen daar oplossingen aan vast die ‘reablement’ of ‘technologie’ heten. Als je het aan zorgprofessionals zelf vraagt hebben zij vooral behoefte aan praktische en tastbare verbeteringen. Voldoende collega’s om zich heen, meer werkplezier en minder regeldruk. Maar juist deze vraag uit de praktijk blijft onbeantwoord. Al jaren zijn er landelijke programma’s opgezet die de regeldruk moeten verminderen, maar recente data van het CBS laat zien dat in de afgelopen vijf jaar rondom administratieve last voor zorgprofessionals nauwelijks iets veranderd is.
“We verminderen de regeldruk zodat professionals tijd en ruimte hebben in de zorg” – agenda van de fracties D66 en CDA deze maand
CBS-cijfers laten weinig effect zien
In het programma (Ont)Regel de Zorg en het Integraal Zorgakkoord (IZA) is het verminderen van regeldruk voor de zorgprofessional een groot thema. Daarnaast zijn er ook nog genoeg andere programma’s die gaan over regeldruk, ontregelen, efficiëntie en digitalisering en waar het verminderen van regeldruk voor zorgprofessionals in voorkomt. Maar recente cijfers van het CBS laten zien dat al deze inspanningen nauwelijks effect hebben. In 5 jaar is de regeldruk namelijk amper verminderd. Zorgverleners besteden nog steeds bijna een derde (!) van hun werktijd aan administratieve taken zoals rapportages en registraties. Vijf jaar geleden ging het om 30 procent van de werktijd en in het recente rapport gaat het om 31 procent. Dat is vrijwel geen verschil. De tijd die zorgprofessionals hebben voor de daadwerkelijke direct cliëntzorg is zo goed als gelijk gebleven.
Bron: CBS
Meer administratie leidt vaker tot hoge werkdruk
Die blijvend hoge administratielast heeft gevolgen. Hoe meer tijd zorgprofessionals kwijt zijn aan verantwoorden, registreren en rapporteren, hoe minder tijd er overblijft voor het echte contact met cliënten. En juist die directe zorg voor cliënten is de reden waarom de meeste zorgprofessionals kiezen voor het vak. Waar ze hun energie uit halen. Resultaten uit het onderzoek tonen aan dat administratieve lasten een belangrijke oorzaak zijn van het ervaren van hoge werkdruk onder zorgprofessionals. Ruim 44 procent geeft aan een hoge of zeer hoge werkdruk te ervaren. Administratieve lasten kosten niet alleen tijd, maar houden zorgprofessionals ook weg van hun vakmanschap. Het feit dat deze administratieve taken verwacht worden van zorgverleners, zet ook hun professionele autonomie en zeggenschap onder druk. Zorgprofessionals noemen de hoeveelheid aan administratie zelfs als één van de hoogste redenen voor uitstroom.
Het doorschuifsysteem van administratie in de zorg
In een radiofragment van NPO1 spreken een hoogleraar, een voorzitter van een beroepsvereniging en een huisarts met elkaar over het rapport van het CBS. In het bijna 15 minuten durende fragment praten en brengen zij ideeën vanuit hun eigen expertise rondom het verminderen van administratieve lasten. Met name worden oplossingen gezien in het beter samenwerken van verschillende ECD’s onder elkaar. Maar een echte duidelijke aanpak komt er niet uit. Dat is niet vreemd, want allemaal concluderen zij dat de registratie rondom zorg te moeilijk gemaakt is in Nederland. Bijkomend probleem is dat niemand zich echt verantwoordelijk is voor dit probleem. De overheid schuift het beleid door naar zorgverzekeraars, zorgverzekeraars vinden dat het bij de zorgorganisaties zelf ligt en via de zorgorganisatie komt het uiteindelijk op het bordje van de zorgprofessional. Op de vraag of er over 5 jaar wel wat veranderd is, lopen de reacties in het radio item uiteen. De beroepsvereniging verwacht wel een verbetering, de huisarts verwacht met de vergrijzing op komst geen verandering en de hoogleraar verwacht zelfs een verslechtering en daarmee dus nog meer regeldruk.
Vertrouwen boven controle
De administratieve druk in de zorg is al jaren onderwerp van discussie en beleid. Maar ondanks talloze programma’s en goede voornemens is er nauwelijks verbetering zichtbaar. Het doorschuifsysteem van verantwoordelijkheid in de zorg en de hoeveelheid registraties houdt de regeldruk hoog. Veel zorgprofessionals zien al langer dat deze plannen weinig tot niets opleveren. Sommige kozen daarom voor zelfstandig ondernemerschap om in ieder geval de organisatiegebonden uren zoals werkoverleggen, personeelsuitjes en werkgroepen tot een minimum te beperken. Ondertussen verandert er in de praktijk weinig. De regeldruk blijft hoog en stimuleert de uitstroom. Wanneer wordt het vertrekpunt weer vertrouwen in plaats van controle en beheersing, zodat professionals weer tijd en ruimte krijgen waar zij voor gekozen hebben: zorg leveren aan cliënten?
