Hoe bepalen zzp’er en opdrachtgever of je voldoet aan de eisen? En hoe raak je ervan overtuigd dat een opdracht niet als schijnzelfstandig wordt gezien? In samenwerking met fiscaal jurist Hans Baaij deden we een pilot met zzp’ers in de zorg. Dit zijn de conclusies van Hans zelf.
Mr. Hans Baaij is fiscaal jurist en gespecialiseerd in ZZP-ers
Zelfstandigheidstoets geeft oordeel over ondernemerschap
De Zelfstandigheidstoets, ook wel Zelfstandigentoets werd door mij ontwikkeld om een oordeel te kunnen vellen over het ondernemerschap van ZZP-ers. De ZZP-er die wil weten in welke mate hij/zij voldoet aan de eisen van zelfstandig ondernemerschap levert gegevens aan over financiën, de aangifte inkomstenbelasting, het CV, enzovoort. Om de Zelfstandigheidstoets te testen werd een pilot (proef) gedaan onder abonnees van ZZP-erindezorg.nl. Op een nieuwsbrief meldden zich enige tientallen ZZP-ers. Hiervan werden er willekeurig tien uitgekozen. Hun gegevens werden door de Zelfstandigheidstoets gehaald. Hieronder een voorbeeld van de uitkomst .
Voorbeeld van toets op ondernemerschap
Deze ZZP-er scoort met een 7,8 een ruime voldoende en de kans dat het om een echte ondernemer gaat is groot. Er zijn vijf categorieën met ieder een score en een weging. In de laatste kolom het aantal variabelen per categorie. De hoogste score wordt behaald door de professionaliteit van de onderneming van de ZZP-er. Het gaat om tien variabelen en de eindscore is een 8,5. Het ondernemersrisico wordt berekend aan de hand van acht variabelen. Een belangrijke variabele is het risico dat facturen door de zorgorganisaties niet betaald worden. Dat risico is laag en dat haalt de gemiddelde score op dit onderdeel omlaag.
Zeven van de tien kwalificeren als ondernemers
Van de tien zorg-ZZP-ers werden er zeven beoordeeld als èchte ondernemers. Zij hadden bijvoorbeeld meerdere opdrachtgevers, waren niet economisch afhankelijk van één opdrachtgever, deden op verschillende manieren aan acquisitie van nieuwe klanten, investeerden (meestal bescheiden) in eigen middelen en ook hun tarief en manier van factureren waren die van een onderneming. Een zwak punt was meestal het debiteurenrisico, dus de kans dat opdrachten niet betaald worden. Deze ZZP-ers hoeven zich maar beperkt zorgen te maken dat de Belastingdienst ze als werknemer ziet. Voor nog meer zekerheid dienen ook de overeenkomsten van opdracht geanalyseerd te worden. Hiervoor is de Arbeidsrelatietoets ontwikkeld, maar die werd in deze pilot nog niet toegepast.
Bij drie ZZP-ers was er twijfel.
Afhankelijkheid van één opdrachtgever
Eén ZZP-er is therapeut op HBO niveau. Hij/zij had weliswaar meerdere opdrachtgevers, maar was economisch afhankelijk van één opdrachtgever. Dat kwam mede omdat deze persoon nog maar kort werkzaam was als zelfstandige. Toch schat ik de kans vrij hoog in dat er geen sprake is van een dienstbetrekking bij die opdrachtgever. Dit omdat deze persoon vanuit een eigen locatie werkt, veel investeert in eigen materialen en hulpmiddelen en dus noch in een gezagsverhouding, noch ingebed als werkende in de organisatie van de opdrachtgever werkt. Maar de werkzaamheden zijn wel ingebed en vormen een kernactiviteit van de organisatie. In dit soort gevallen moet een extra toets van de specifieke arbeidsrelatie opheldering verschaffen. Dit is de Arbeidsrelatietoets. Dus een tweede toets na de Zelfstandigheidstoets.
Functioneert de arts autonoom?
Ook bij het tweede geval, waarneming door een arts, is er twijfel. De autonomie van de arts en de duur en intensiteit van iedere arbeidsrelatie (dat waren er flink wat) moeten eigenlijk individueel via de Arbeidsrelatietoets beoordeeld worden voor een definitief antwoord kan worden gegeven.
Lange opdrachten, beperkt uurtarief
Bij het derde twijfelgeval ging het om een verpleegkundige die bij een groot aantal opdrachtgevers intramuraal werkt. Negatief voor ondernemerschap is dat deze persoon gedurende vrij lange tijd voor de opdrachtgevers werkt, een bescheiden vergoeding per uur krijgt en een wat lagere opleiding heeft. In de jurisprudentie komt het regelmatig voor dat werkenden in een wat lagere maatschappelijke positie en een lagere uurtarief eerder ‘beschermd’ worden en dus eerder gezien worden als werknemer.
Toets op maat werkt
De pilot maakt duidelijk dat de Zelfstandigheidstoets goed werkt. En dat geldt zeker in combinatie met de nader te testen Arbeidsrelatietoets. Voor het meest optimale resultaat (en dat sluit aan bij de laatste arresten van de Hoge Raad) dient namelijk van de ZZP-er het ondernemerschap vastgesteld te worden en daarnaast iedere individuele arbeidsrelatie. In de praktijk kan dat laatste beperkt blijven tot de arbeidsrelaties met de drie grootste opdrachtgevers.
Een goede analyse maken, is in eerste instantie een behoorlijke klus, maar dan heb je ook wat. Het vereist eenmalig een flinke inspanning, maar daarna is het een kwestie van bijhouden. De duidelijkheid die de Zelfstandigheidstoets in combinatie met de Arbeidsrelatietoets verschaft, wordt noch door de overheid c.q. de Belastingdienst noch door bijvoorbeeld het Fiscaal Kompas verschaft.
Meer lezen van Hans Baaij?
- De Zelfstandigentoets: het alternatief tegen schijnzelfstandigheid
- Wat is nog de waarde van een goedgekeurde modelovereenkomst?
- Moet je een overeenkomst met terugbetalingsclausule wel of niet tekenen?
- Kan het Fiscaal Kompas ZZP Zorg naar de shredder?
Heb je fiscaal juridische vragen? Stel ze direct aan Hans Baaij via zijn contactformulier
