Als AI schijnzelfstandigheid kan beoordelen, waar blijft dan de webmodule? De markt heeft al lang laten zien dat AI de duidelijkheid geeft die nodig is. Terwijl de politiek niet spreekt over een AI webmodule en vooral straks duidelijkeid belooft, snakt de arbeidsmarkt naar antwoorden die al beschikbaar zijn.
AI kan schijnzelfstandigheid wél beoordelen
Een zzp’er wordt per dienst uitgenodigd om details te geven over de werkomstandigheden en wordt bevraagd aan de hand van de 9 criteria van Deliveroo. Een groep onderwijsinstellingen kan vervolgens met een druk op de knop al hun gezamenlijke zzp inhuur zien. Dat kan ook op instellingsniveau. Of op locatieniveau. De arbeidsrelatie is per losse dienst beoordeeld en kan via een PDF worden gedownload door opdrachtgevers. De presentatie door Koos van Brecht van Voca heeft geen tien minuten nodig om te laten zien waar het toe in staat is. “AI gebruikt alleen de informatie die wij erin laden”. Dat zijn vele tientallen rechtszaken en andere bronnen, zo blijkt.
In het geval van het onderwijs scoren de zzp’ers gemiddeld genomen zo’n 77% op ‘buiten dienstverband’, waarbij er uiteraard onderlinge verschillen zijn tussen zzp’ers. Want ieder geval wordt netjes apart beoordeeld, zoals het hoort. Een ‘beheersingsmodel’ dus zou je kunnen zeggen, waarbij AI ondersteunt bij het voorkomen van schijnzelfstandigheid. Het is allemaal niet zo ingewikkeld meer, zo blijkt. Als je een afgebakende applicatie vult met alle rechtspraak, dan blijkt schijnzelfstandigheid goed te worden ingeschat. Geen juridische garanties, maar wel veel meer zekerheid dan nu het geval is.
Directe duidelijkheid na een opdracht, zonder angst en onzekerheid. Daarmee komt de vraag omhoog: waar blijft de AI webmodule?
De webmodule: bedoeld tegen onduidelijkheid bij wet DBA
De webmodule werd in 2016 gezien als de oplossing om onduidelijkheid rondom arbeidsrelaties weg te nemen. Al decennia worstelt de arbeidsmarkt met de vraag wanneer een zzp’er nu ‘binnen’ of ‘buiten’ dienstverband werkt. Nadat de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) in 2016 werd afgeschaft, bleek een handhavingsmoratorium op de wet DBA nodig om de onzekerheid over zzp inhuur te sussen. Om toch digitaal duidelijkheid te kunnen geven werd het idee van de webmodule geopperd.
De digitale tool zou uiteindelijk pas in januari 2021 als pilot gelanceerd worden, met als doel opdrachtgevers vooraf duidelijkheid te geven via een vragenlijst. Zodat er na het opheffen van het moratorium perspectief zou zijn. Toen verliep de digitale beoordeling nog op basis van een zelf bedacht algoritme. De ‘weging’ van de arbeidsrelatie werd door het ministerie van Sociale Zaken zelf ingericht. Na de pilot bleek dat de tool in een groot deel van de gevallen geen eenduidig oordeel gaf.
De beoogde zekerheid bleef uit en het werd stil rondom de webmodule. Toch ging de handhaving weer van start en kwam de bezorgdheid uit 2016 met volle kracht weer terug.
Waar blijft de AI webmodule?
“AI wordt gezien als drijvende kracht achter digitalisering, innovatie en maatschappelijke transities.” – het nieuwe Regeerakkoord verankert AI als strategie.
Het is opvallend dat generatieve AI en geavanceerde beslismodellen sinds 2023 breed beschikbaar zijn gekomen, maar niet zijn benut. Terwijl juist op het dossier arbeidsmarkt duidelijkheid beloofd werd over de arbeidsrelatie en de 1 januari 2025 handhaving kritisch werd ontvangen. Dat de markt digitaal voorloopt op de overheid, is niet verrassend. Dat een AI webmodule de afgelopen jaren niet als logische oplossing is benut voor de forse problematiek rondom zzp inhuur is wel verrassend te noemen. Het is niet alsof AI niet overwogen wordt door de politiek.
Hoofdlijnen akkoord kabinet Schoof: “De coalitie wil Nederland … door de digitale revolutie leiden” en sprak meermalen over AI als toepassing.
Niet kunnen, of niet willen?
De webmodule lijkt voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) niet interessant, anders hadden ze het wel prioriteit gegeven. Het is technisch niet ingewikkeld om een publieke tool met AI te ontwikkelen om opdrachtnemers en opdrachtgevers te faciliteren. Dat was de oorspronkelijke opzet van de webmodule. De vraag die omhoog komt is of het een kwestie is van niet kunnen inrichten van een nieuwe webmodule, of niet willen? Want de applicatie van Voca laat haarscherp zien hoe het zit met zzp in de publieke sector. De gevolgen zijn groot.
Zzp inhuur blijkt goed mogelijk. De scores op de arbeidsrelatie blijken meestal gezond. De beoordeling verloopt eenduidig en op basis van bestaande jurisprudentie, die ook nog een eenvoudig aan te vullen is. Zzp kan dus wel. Duidelijkheid voor de volgende opdracht is goed mogelijk bij een check op de voorgaande. De digitale mogelijkheden zijn inmiddels bewezen en nieuwe wetgeving is hierbij niet nodig. AI kan schijnzelfstandigheid wél beoordelen, maar de vraag is of dat het ministerie helpt. Als angst het gedrag van opdrachtgevers en dus opdrachtnemers stuurt, waarom zou je dan pleiten voor oplossingen?
Disclaimer: ZZP-erindezorg.nl publiceert geen betaalde promotionele content. Wij ontvangen geen vergoeding voor het plaatsen van artikelen over organisaties, producten of diensten. We schrijven uitsluitend over initiatieven die aantoonbaar bijdragen aan de positie van zzp’ers in de zorg. Als we een partij noemen, doen we dat omdat het onderwerp nieuwswaarde heeft, niet omdat er sprake is van sponsoring.
