De zzp-stop is voor sommige zorgorganisaties een daad van verzet geworden. Zij treden in de media met hun zzp stop. De stille meerderheid van zorgorganisaties kiest voor continuïteit van zorg. Jezelf uitspreken blijkt risicovol.
Zorgorganisaties kiezen voor continuïteit en dus zzp’ers
Het medium Zorgvisie schreef onlangs een artikel over de keuze waar zorgorganisaties voor staan. Schaal je zzp inzet af, of zet je zzp’ers in? Veel zorgorganisaties kiezen in de praktijk voor continuïteit van zorg en dus voor zzp inzet. Dat is geen eenvoudige keuze, omdat de Belastingdienst in alle gevallen zzp inzet afraadt. Of het standpunt van de Belastingdienst juridisch houdbaar is, moet in de rechtszaal uiteindelijk gaan blijken. In de tussentijd bewegen zorgorganisaties tussen hoop en vrees. Zorgvisie deed een rondvraag onder 80 zorgorganisaties en kreeg terug dat ongeveer een derde van de organisaties met zzp inhuur gestopt zou zijn. Het merendeel gaat links- of rechtsom verder met zzp inhuur. Een zorgaanbieder in de Gehandicaptenzorg geeft aan dat zij continuïteit en kwaliteit van zorg voorop zetten en “daarom zzp’ers … nodig zijn in situaties waar we anders roosters niet rond krijgen.” Een ziekenhuis laat weten zzp inzet wel af te willen bouwen, maar zzp’ers soms simpelweg nodig te hebben. “Zzp’ers vormen in dat opzicht een waardevolle aanvulling op ons personeelsbestand.” In het artikel van Zorgvisie valt op dat organisaties die doorgaan met zzp inhuur niet bij naam genoemd worden, terwijl organisaties die wel met zzp’ers zijn gestopt dat met naam en toenaam doen.
Scherp op zzp inzet en de werkvloer als uitgangspunt
De organisaties die in het artikel níet bij naam genoemd worden en wel doorgaan met zzp’ers, vormen een brede vertegenwoordiging van de zorgsector. Grote verpleeghuisaanbieders, ziekenhuizen in landelijke gebieden en ook organisaties in de Gehandicapten- en Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ). Zij nemen een veel praktischer standpunt in, waarbij er scherper naar zzp inzet wordt gekeken, terwijl zij blijven investeren in continuïteit en kwaliteit. Sommige organisaties gaan bewust door met zzp inhuur, omdat zij anders de zorg niet rond krijgen. Het valt op dat organisaties op een heel diverse manier om gaan met de aanpak van de vast – flex balans en dat is logisch. De praktijk is complex en het is lastig verbouwen met de winkel open.
‘Liever sluiten, dan buigen voor zzp’ers’
In het artikel van Zorgvisie worden slechts enkele organisaties bij naam genoemd, want er zijn maar enkele organisaties die het echt zonder zzp’ers af kunnen. Of willen. Careyn wordt positief belicht vanwege het zelf benoemde succes van een eigen uitzendbureau, waarmee de inzet van zzp’ers professioneel is afgebouwd. De zorgorganisatie was al eerder op zoek naar media aandacht voor haar standpunt dat zij liever zorg afschaalt dan zzp’ers inhuurt. Blijkbaar is verzet tegen de werkvorm ‘zzp’ iets waarmee je macht en kracht uitstraalt als zorgbestuurder. Om in de woorden van de bestuurder van GGZ Rivierduinen te blijven – “Zzp’ers verwachten dat we ze zo hard nodig hebben dat we alsnog water bij de wijn gaan doen. Maar dat gaan we niet doen. Het is een machtsspel.” Liever de locatie sluiten, dan toegeven aan zzp’ers. Onder die zzp’ers zitten overigens ook ex-medewerkers van GGZ Rivierduinen zelf.
Leunen op familie, onder het mom van zzp stop
Naast jezelf laten gelden als zorgbestuurder, levert een zzp stop organisaties nog meer op. Zo kun je de stop ook gebruiken als argument om mantelzorg en familie te dwingen om zorg te dragen voor hun naaste. Op die manier vervang je formele zorg, door informele zorg en dat levert uiteraard geld op. Een nieuw voorbeeld daarvan treffen we bij zorgorganisatie Aafje, waarbij de leiding graag voor de camera uitlegt dat al die zzp’ers schijnzelfstandig zijn en ‘dus’ echt niet meer kunnen. De organisatie stapt “noodgedwongen” af van zzp’ers. “Als gevolg van de handhaving, kunnen zzp’ers niet meer werkzaam zijn in de zorg” en Aafje wil dan ook niets meer doen dan “de wetgeving volgen” en dus afscheid nemen van zzp’ers. Aafje is aangesloten bij Actiz, de koepelorganisatie die het Fiscaal Kompas ZZP Zorg voor veilige inhuur creëerde.
Organisaties kunnen en mogen door met zzp’ers in de zorg
Aan de ene kant zit de angst en onzekerheid bij zorgorganisaties er nog steeds goed in. Dat heeft tot gevolg dat de organisaties die door gaan met zzp inhuur, liever niet bij naam genoemd worden. Kiezen voor continuïteit en kwaliteit van zorg is daarmee een risico geworden. Aan de andere kant zien we dat zorgorganisaties een radicale zzp stop graag met naam en toenaam publiekelijk maken. Het blokkeren van flexcapaciteit is daarmee een heldendaad geworden. Overigens ten koste van het vaste personeel.
In de praktijk zien we meerdere voorbeelden waarbij sommige locaties van ‘gestopte’ zorgorganisaties, toch doorgaan met zzp. Hoe dichter je bij de werkvloer komt, hoe vaker morele overwegingen gaan meespelen bij de besluitvorming. Dat zouden de zorgbestuurders uit de voorbeelden hierboven ook kunnen doen.
Het is goed om te onderstrepen dat organisaties door mogen en door kunnen met zzp inhuur, mits je het verantwoordelijk en professioneel oppakt. Het zit in een aantal gevallen in principiële onwil, die nog steeds media aandacht krijgen. Het is wachten tot zorgprofessionals zelf worden bevraagd op de gevolgen van de handhaving voor de praktijk.
