Tegen de regels: Belastingdienst past goedkeuring modelovereenkomst aan

De aanpak tegen schijnzelfstandigheid? Of een wettelijke overtreding die de zorgsector verlamt? De Belastingdienst heeft zonder aankondiging de goedkeuringsperiode van een intramurale modelovereenkomst aangepast, met verstrekkende gevolgen. Wat eerst zekerheid bood aan zzp’ers en zorgorganisaties, werd in één pennenstreek een onzekere samenwerking. 

Belastingdienst wijzigt datering intramurale modelovereenkomst

De Belastingdienst heeft zonder waarschuwing de looptijd van een cruciale modelovereenkomst voor zzp’ers in de zorg aangepast. Daarmee blijft de modelovereenkomst weliswaar bruikbaar voor de praktijk, maar is hij niet langer goedgekeurd en kun je er geen zekerheid meer aan ontlenen. De modelovereenkomst voor intramurale zorg liep oorspronkelijk van 8 maart 2023 tot 8 maart 2028 en staat na een datumwijziging op 1-1-2019 tot 1-1-2024. Daarmee is deze belangrijke modelovereenkomst in één keer zijn goedkeuring kwijt. De actie heeft directe gevolgen voor de inzet van zelfstandigen in de zorg. Zorgorganisaties en zzp’ers zien een veilige manier van samenwerken van tafel verdwijnen, terwijl de sector worstelt met personeelstekorten. ZiPconomy rapporteerde woensdag over de mysterieuze status van de modelovereenkomst voor zzp’ers in de zorg. Volgens ZiPconomy kreeg de Belastingdienst spijt van de goedkeuring van de modelovereenkomst voor intramurale zorg en heeft zij eerst pogingen ondernomen om de modelovereenkomst in te trekken. Toen dat op niets uitliep heeft zij de datum van goedkeuring aangepast. Een modelovereenkomst mag niet zonder geldige rechtsgrond ingetrokken worden of met terugwerkende kracht worden aangepast.

De Belastingdienst wilde niet reageren naar ZiPconomy vanwege hun “fiscale geheimhoudingsplicht”.

Belofte van Beheersingsmodel Zorg liep stuk

De Belastingdienst zou samen met het kabinet en brancheorganisaties een aanpak ontwikkelen voor de aanpak van schijnzelfstandigheid. Wat is er gebeurd? Uit een brief van de landelijke koepels aan de drie ministeries van VWS, Financiën en SZW eerder dit jaar, wordt duidelijk hoe het Beheersingsmodel Zorg stuk is gelopen. Alle betrokkenen worstelden op hun eigen manier. Het ministerie van VWS en andere betrokken departementen tekenden weliswaar de intentieverklaring voor een Fiscaal Kader ZZP Zorg, maar maakten gaandeweg een terugtrekkende beweging. De landelijke zorgkoepels van BOZ probeerden hun leden (zorgorganisaties) met een Fiscaal Kader te ondersteunen, alhoewel het lastig bleek om breed draagvlak te creëren en overeenstemming te bereiken. De zorg bleek ook hier een complexe sector met uiteenlopende belangen​. Maar met name de houding van de Belastingdienst viel op bij het stuklopen van het Beheersingsmodel Zorg. Zij bleef voortdurend terughoudend bij het maken van sectorspecifieke afspraken binnen het kader van bestaande wet- en regelgeving (Wet DBA). Daarnaast viel het op dat lokale belastinginspecteurs openlijk twijfel uitten over het draagvlak en de uitvoerbaarheid van een Fiscaal Kader. Vervolgens is er voor het landelijk overleg een verkenner aangesteld die bepaalde dat er geen gezamenlijke commitment meer was voor een Beheersingsmodel Zorg. Daarmee liep de samenwerking voor een gezamenlijke aanpak voor zzp’ers in de zorg stuk.

Over deze ontwikkelingen is niets gecommuniceerd. Een Woo-verzoek loopt inmiddels om deze informatie formeel boven tafel te halen.

VZOZ: ‘onacceptabel, we hebben deze modelovereenkomst nodig’

De Vereniging Zelfstandige Ondernemers in de Zorg (VZOZ) reageert fel op het nieuws rondom de datumwijziging van de intramurale modelovereenkomst. “Deze actie van de Belastingdienst is – voor zover dit daadwerkelijk het geval is – natuurlijk onacceptabel en ondermijnt niet alleen het vertrouwen van zzp’ers in de zorg, maar ook dat van de zorgorganisaties die dagelijks met grote personeelsuitdagingen worstelen,” stelt VZOZ-voorzitter René Dongelmans. “De intramurale modelovereenkomst was een cruciaal instrument voor veilige en rechtmatige samenwerking tussen zzp’ers en zorgorganisaties. Zonder deze zekerheid worden niet alleen zzp’ers getroffen, maar bestaat ook het risico dat de continuïteit van zorg in gevaar komt. Bovendien heeft de overheid expliciet aangegeven dat de looptijd van de modelovereenkomsten zou worden eerbiedigt. Wij eisen dat de Belastingdienst per direct duidelijkheid verschaft en de oorspronkelijke looptijd herstelt. De zorgsector kan het zich niet veroorloven om nóg meer obstakels te krijgen in een tijd waarin het personeelstekort al nijpend is.” VZOZ roept zzp’ers in de zorg en andere betrokkenen op om gezamenlijk op te treden tegen deze beleidswijziging, omdat dit rechtstreeks invloed heeft op de toekomst van zelfstandig werken in de zorg.

Vragen over veranderen data blijven onbeantwoord

In de eerste brief van BOZ over het Beheersingsmodel Zorg werd de modelovereenkomst intramuraal met kenmerk 910-2022-102237-2-0 al aangehaald. Deze modelovereenkomst is een belangrijk ingrediënt voor veilig kunnen werken als zelfstandige en het buiten dienstverband houden van een zzp’er. Het vormt als het ware bewijs dat zzp inzet in de zorg mogelijk is, zowel extra- als intramuraal. Dit is overigens in 2015 al toegezegd door diezelfde drie ministeries. De Belastingdienst trekt zich hier tot nu toe weinig van aan. Wij schreven in juli vorig jaar voor het eerst over deze goedgekeurde modelovereenkomst voor intramurale zorg. Ergens in de maanden ná het stuklopen van het Beheersingsmodel Zorg, is door de zorgkoepels opgemerkt dat het register modelovereenkomsten DBA een andere datum had staan bij de intramurale modelovereenkomst.

In plaats van 8 maart 2023 tot 8 maart 2028, werd de goedkeuring veranderd naar 1-1-2019 tot 1-1-2024. Deze verschuiving werd in de loop van 2024 aangebracht, waarmee de modelovereenkomst direct zijn goedkeuring kwijt is. Immers, op papier was hij al verlopen op 1 januari dit jaar. De BOZ organisaties hebben nadien een tweede  brief gestuurd aan de staatssecretaris van Financiën omdat een reactie uitbleef. De modelovereenkomst werd gebruikt in de praktijk, maar lokale belastinginspecteurs vertelden organisaties dat de overeenkomst verlopen was. In hoeverre kunnen zorgorganisaties nog rekenen op de werking van deze belangrijke modelovereenkomst? Er worden daarom vragen gesteld over de rechtsgeldigheid van het eenzijdig aanpassen van de looptijd van de modelovereenkomst in de brief aan de Staatssecretaris.

De staatssecretaris van Financiën heeft de afgelopen maanden geen antwoord gegeven op deze brief.

Goedgekeurde modelovereenkomsten lopen door tot 2029

Het is van groot belang dat de intramurale modelovereenkomst voor de zorg gebruikt kan worden in de praktijk. Deze goedgekeurde modelovereenkomst maakt namelijk onderdeel uit van Fiscaal Kompas ZZP Zorg. Dit Kompas is een belangrijke leidraad voor zorgorganisaties bij het inhuren van zzp’ers in 2025 en verder. Via het Kompas kunnen zorgorganisaties op een duurzame manier zzp’ers in blijven huren.

Daarnaast was er goed nieuws voor alle lopende modelovereenkomsten. Deze week publiceerde de Belastingdienst haar werkwijze voor handhaving schijnzelfstandigheid in 2025. Het Handhavingsplan arbeidsrelaties 2025 belooft dat alle lopende goedgekeurde modelovereenkomsten tot 2029 mogen worden gebruikt. Belastingdienst – “Dit betekent dat opdrachtgevers en opdrachtnemers de goedgekeurde overeenkomsten conform de wens van de Kamer langer kunnen gebruiken.” Zonder het wijzigen van de datum, zou de modelovereenkomst intramuraal tot 2029 bruikbaar kunnen zijn. De Belastingdienst heeft echter de datum verschoven.

Voorgeschiedenis: van Fiscaal Kader tot Fiscaal Kompas

Wat is de aanloop naar het terugdraaien van de modelovereenkomst en de houding van de Belastingdienst naar de zorgsector?

• Sinds 2022 probeerde landelijke koepel Actiz een landelijk kader te creëren voor de inzet van zzp’ers. De Wkkgz maakt zzp inzet mogelijk;
• Dit proces wordt officieel door een unieke samenwerking: 3 ministeries, de Belastingdienst en 6 koepels werken samen aan fiscaal kader zzp zorg;
• Het doel is om tot een gezamenlijke aanpak tegen schijnzelfstandigheid te komen door te stellen wat wél en niet kan. Een Beheersingsmodel Zorg;
• Dit waren de sectorale afspraken waar de Belastingdienst op hoopt. Of toch niet? Het eerste signaal is dat van uitstel van het Kader tot 1 juli 2024;
• Halverwege het jaar blijkt de commitment van VWS opeens een punt. Zij schuift van mede-eigenaar van het Kader naar gastheer;
• Wat ook opvalt is dat lokale inspecteurs van de Belastingdienst zorgorganisaties binnenvallen, terwijl het landelijk overleg nog gaande is;
• Inmiddels is de Belastingdienst al ruim een jaar zzp zorg constructies aan het controleren, ruimschoots voor de 1-1-2025 datum;
• En het Kader? De avond voor publicatie (!) struikelt het Fiscaal Kader. Later zou blijken dat de Belastingdienst belemmeringen bleef opwerpen;
• Een paar dagen later probeert de Belastingdienst de schade te beperken: het overleg fiscaal kader zzp zorg gaat door;
• Duidelijkheid blijft uit. Weken worden maanden. De zorgsector wacht op het vervolg fiscaal kader zzp zorg;
• Het is eind mei en de Belastingdienst maakt het Fiscaal Kader zo onmogelijk dat werkgevers het overleg staken;
• De landelijke koepels van werkgevers zijn teleurgesteld en gaan hun eigen weg. Zij bouwen het Fiscaal Kader om tot Fiscaal Kompas;
• De Belastingdienst probeert vooral uit te stralen dat het Fiscaal Kompas geen enkele (!) zekerheid biedt. De koepels gaan echter hun eigen weg;
• Belangrijk onderdeel van dat Fiscaal Kompas ZZP Zorg? Juist. De goedgekeurde intramurale modelovereenkomst voor de zorg;
• Nu blijkt dat de Belastingdienst de 8 maart 2023 tot 8 maart 2028 datum, heeft veranderd naar 1-1-1019 tot 1-1-2024.

We houden de ontwikkelingen nauwgezet in de gaten. Op de hoogte blijven doe je via onze nieuwsbrief >>