Vaste zorgmedewerkers draaien dubbele diensten, roosters vallen om en cliënten wachten langer op zorg. Toch schuift vakbond CNV de schuld volledig af op werkgevers, terwijl zij zelf de politieke koers steunde die zzp-stops mogelijk maakte.
Vaste medewerkers zien werkdruk sterk groeien na zzp beperking
Op veel locaties in de zorg is de situatie inmiddels ronduit schrijnend, vertelt de NOS. Het medium stelde vragen aan zorgmedewerkers zelf en de verhalen stapelen zich op. Roosters vallen uit elkaar, diensten zijn onderbezet, ondanks dat vaste medewerkers dubbele of zelfs driedubbele diensten werken om de gaten te dichten. In verpleeghuizen liggen cliënten soms urenlang in hun eigen ontlasting, omdat er niemand beschikbaar is om te helpen. Douchebeurten, blaasspoelingen en andere noodzakelijke zorg worden overgeslagen. Teams die ooit met acht mensen een nachtdienst draaiden, staan nu met vier collega’s en als er één ziek uitvalt, blijft iemand van de vorige dienst noodgedwongen langer doorwerken. De gevolgen van de zzp stops, zoals minder douchen, opnamestops, cultuurproblemen en gaten in het rooster, worden steeds beter zichtbaar en halen inmiddels de landelijke media.
Het NOS journaal van 8 september opende met de gevolgen van de zzp problematiek in de zorg
Structureel werken boven contracturen
Een vast contract blijkt belastend. Vaste medewerkers worden buiten werktijd voortdurend gevraagd om bij te springen en draaien inmiddels weken van 40 tot 50 uur op contracten van 20 uur. Ondertussen lopen uitzendkrachten weg of komen niet opdagen, mede in verband met de werkomstandigheden. Cliënten zien steeds minder gezichten en de ruimte voor een praatje of persoonlijke aandacht, is vrijwel verdwenen. Wie de werkvloer oploopt, ziet dat de rek eruit is. Zorgmedewerkers balanceren op de rand van fysieke en mentale uitputting, terwijl de kwaliteit van zorg voor cliënten onder druk staat. Die hogere werkdruk is volgens de NOS een rechtstreeks gevolg van de beperkingen op de inzet van zzp’ers, waardoor veel zorginstellingen gaten in de roosters niet meer kunnen opvullen. CNV bevestigt via onderzoek dat er een relatie zit tussen schijnzelfstandigheid en oplopende werkdruk.
Vakbond CNV: werkgevers zijn de grote schuldige
Al eerder schreven we dat tienduizenden diensten deze zomer niet vervuld konden worden en de gevolgen daarvan komen nu meer in beeld. Volgens vakbond CNV ervaart 53% van de zorgmedewerkers hogere werkdruk sinds de beperkingen op zzp-inzet van kracht werden. Bij sommige instellingen vielen 300 tot 400 zzp-diensten per maand weg, met grote gevolgen voor teams en cliënten. De handhaving op schijnzelfstandigheid heeft inmiddels diepe sporen getrokken door de zorg, maar zo ziet de vakbond het zelf niet.
CNV wijst namelijk met de vinger naar de zorgwerkgevers. Zij zouden “jarenlang hebben nagelaten” om de risico’s van de handhaving op schijnzelfstandigheid op te vangen. Werkgevers wisten volgens de vakbond sinds 2016 dat de overheid strenger zou gaan handhaven op schijnzelfstandigheid. Toch deden zij onvoldoende om het vaste dienstverband aantrekkelijk te maken, gezond te roosteren en zeggenschap te geven aan medewerkers. Nu de handhaving is aangescherpt, krijgen juist de vaste teams de rekening gepresenteerd. Door die werkgevers, aldus de CNV. Die schuld lag enkele jaren geleden nog bij de zzp’er.
Vakbond CNV lanceerde eerder een anti-zzp campagne
Voorheen waren niet werkgevers, maar zzp’ers de schuldigen in de ogen van de CNV. In november 2022 lanceerde de vakbond een publieke campagne tegen zzp’ers in de zorg. Via pamfletten, verspreid in ziekenhuizen en zorginstellingen, zette CNV zelfstandige zorgprofessionals neer als inflexibel en gemakzuchtig.
De cartoon in het pamflet schetste een karikatuur van de zzp’er. Een relaxte zorgverlener die alleen bereid is te werken tijdens kantooruren, terwijl vaste medewerkers worden afgeschilderd als degenen die de gaten moeten dichten. De onderliggende boodschap was dat zzp’ers werkgevers dwingen tot slecht werkgeverschap, omdat zzp’ers weigeren om onregelmatige diensten te draaien en werkgevers hiervoor vaste medewerkers moesten overvragen. Een CNV-voorzitter stelde destijds dat “een goede strategie ontbreekt voor de inzet van zzp’ers” en koppelde het groeiend aantal zelfstandigen direct aan schijnzelfstandigheid, roosterproblemen en stijgende zorgkosten. Inmiddels is vakbond CNV van standpunt gewijzigd en zijn werkgevers nu de dader.
Werkgevers zijn onterecht de kop van Jut
Die “goede strategie voor de inzet van zzp’ers” is wel degelijk geprobeerd door werkgevers, maar werd vorig jaar onmogelijk gemaakt. Het verwijt van de vakbond aan werkgevers is niet passend, als je bijvoorbeeld naar de ontwikkeling van het Fiscaal Kader ZZP Zorg kijkt. Het waren juist de werkgevers in de zorg die op weg waren naar een professioneel kader voor de inzet van zzp’ers, om dit vervolgens getorpedeerd te zien door de Belastingdienst. Een recent Woo-verzoek legt het mislukken van het Fiscaal Kader duidelijk uit en daarbij valt werkgevers weinig te verwijten. Het was de fiscus die uiteindelijk koos voor het blokkeren van een landelijk kader, om vervolgens de handhaving schijnzelfstandigheid enkele maanden later uit te rollen.
Ook waren het de werkgevers in de zorg – niet de vakbond CNV – die de politiek eind vorig jaar om maatregelen vroeg om continuïteit van zorg te borgen onder de handhaving schijnzelfstandigheid. Zij gaven aan “baat te hebben bij duidelijkheid en ondersteuning. Voor de uitzonderingssituaties – piek, ziek en uniek – blijft inzet van ZZP’ers noodzakelijk. Er zijn zorgen over de continuïteit van zorg in de overgangsfase (naar 2025, red.). Zorgorganisaties die aantoonbaar hun best doen om hun ZZP-beleid te herzien, verdienen coulance bij de handhaving in 2025.” De politiek negeerde deze werkgevers, met alle gevolgen van dit moment. Terwijl de aanpak op schijnzelfstandigheid angst en onzekerheid blijft zaaien onder werkgevers in de zorg, blijkt de polder tevreden met de wet DBA + de handhaving.
Onderdeel van die polder? Diezelfde vakbond CNV.
Werkdruk vaste zorgmedewerkers gestegen door vakbond CNV
CNV stelt zelf dat de huidige situatie het gevolg is van slecht werkgeverschap. “Werkgevers hebben jarenlang nagelaten hun mensen fatsoenlijke contracten te bieden en gezonde roosters te maken,” aldus de CNV-voorzitter. Maar dezelfde vakbond steunde eerder de politieke koers om de inzet van zzp’ers fors te beperken en zat aan tafel bij het besluit om de handhaving op schijnzelfstandigheid te steunen. Terwijl werkgevers waarschuwden voor de gevolgen, koos CNV voor harde handhaving en richtte zich publiekelijk op zzp’ers als de oorzaak van de problemen. CNV zet zich dus niet in voor zorgprofessionals, maar voor zorgprofessionals in vaste dienst. Die het inmiddels oplopen.
De praktijk is duidelijk en was voorspeld. Duizenden diensten vallen weg, roosters storten in en vaste zorgmedewerkers draaien structureel overuren. CNV wijst nog steeds met de vinger naar werkgevers, maar kan zich wat ons betreft niet onttrekken aan eigen verantwoordelijkheid voor een beleid dat de zorg nog dieper in de problemen heeft gebracht.
Behoefte aan meer tegenstrijdigheden binnen een vakbond? Lees dan Krokodillentranen van de FNV: meehuilen met vaste medewerkers, maar lobby voeren tegen zzp’ers.
