Minister van Hijum stapt op. Alle demissionaire NSC ministers hielden het voor gezien toen NSC minister van Buitenlandse Zaken Veldkamp opstapte afgelopen vrijdag. Schiet de zzp’er er iets mee op nu van Hijum het voor gezien houdt?
Voorstander van bestaanszekerheid.. bij een vast contract
Eddy van Hijum profileerde zich tijdens de campagne nog als voorstander van bestaanszekerheid, maar bleek later als minister die zekerheid alleen te willen verbinden aan een vast contract. In zijn visie moet een baan niet alleen werk bieden, maar vooral het bestaan veiligstellen. Want alleen dan kun je je rekeningen en boodschappen betalen en een toekomst bouwen, “voor jezelf en voor je naasten”. De minister van Sociale Zaken bleek de flexibiliteit van de huidige arbeidsmarkt als vluchtig te zien. “Mensen in de flexibele schil zijn veel vatbaarder voor armoede”, werd een argument voor beleid tegen flexwerk. Het vaste contract werd de basis, flexwerk voor alleen uitzonderlijke situaties en zzp moest vooral beperkt worden. Daarmee werd het vraagstuk ‘kwetsbare werkenden’ aan de basis van de arbeidsmarkt, verbreed naar het actief ontmoedigen van álle zzp inzet. Van Hijum liet hiermee steeds duidelijker blijken dat ‘bestaanszekerheid’ bij de NSC niet voor iedereen bedoeld was. Alleen diegenen met een vast dienstverband bleken hun bestaan-zeker.
Aanpak schijnzelfstandigheid treft doelbewust ook zelfstandig ondernemers
De grootste frustratie voor zelfstandig ondernemers is dat de aanpak schijnzelfstandigheid helemaal niet gaat over kwetsbare werkenden, die noodgedwongen voor de ‘schijn’ zelfstandig zijn gemaakt. Het verhaal over het ‘beschermen’ van de arbeidsmarkt bleek in de praktijk vooral etalage. Doordat de arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en zzp’er niet goed te beoordelen is, zijn legio opdrachtgevers kopschuw geworden bij het inhuren van zzp’ers. Ondertussen wordt opdrachtgevers desinformatie gevoed over ‘inbedding = dienstverband’, een standpunt waar de Hoge Raad – nogmaals – een stokje voor stak. Dat maakte geen verschil. Onder toeziend oog van minister van Hijum werden aangenomen Kamermoties genegeerd, zoals deze die stelde dat SZW en de Belastingdienst eerlijk moeten gaan communiceren. We zijn inmiddels drie maanden verder en deze motie is niet uitgevoerd.
Van Hijum bleek vooral knecht van het ministerie SZW
In de praktijk bleek minister van Hijum vooral een knecht van het bestaande beleid van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De nieuwe minister bleek de lijn van oud-minister van Gennip één op één over te nemen. Het 2e concept van de zzp wet VBAR onder van Gennip, bleek dezelfde uitgangspunten te hebben als het 3e concept onder van Hijum. Een kritische internetconsultatie, negatief advies vanuit adviesorganen en vooral veel vragen vanuit de Tweede Kamer, gleden eenvoudig van van Hijum af. Kritiek negeren, zelfstandig ondernemerschap kleineren, onrust bagatelliseren en vooral doorgaan op de bestaande lijn. Dat was de strategie bij deze minister en de voorgaande. Gesteund – of veroorzaakt? – door de ambtenaren bij Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het met oogkleppen verdedigen van het vaste dienstverband als norm, leverde van Hijum op de NSC onderwerpen ‘goed bestuur’ en ‘bestaanszekerheid’ veel ongeloofwaardigheid op onder zzp’ers.
Verkiezingsprogramma NSC: vaste dienstverband = de norm
Voordat de ministers vorige week opstapten, stond de NSC er in de peilingen al bijzonder slecht voor. Met 0 tot 2 zetels lijkt de NSC geen relevante kanshebber meer binnen de politiek. Wat opvalt aan het verkiezingsprogramma “Zorgen voor zekerheid!” is dat de politieke partij nog steviger uitkomt voor het vaste contract als norm. Alle flex zoals uitzenden wordt beperkt tot ‘piek’ en ‘ziek’ en er komt een rechtsvermoeden van werknemerschap bij tarieven onder €36 per uur om ‘kwetsbare zelfstandigen beter te beschermen’. Want die polder praat wordt nog steeds herhaald, bijvoorbeeld door deze twee hoogleraren. NSC plaatst haar plannen in een frame van ‘zekerheid, eerlijkheid en eenvoud’ voor de arbeidsmarkt. Het afgelopen jaar is echter de onzekerheid, oneerlijkheid en complexiteit voor 1,5 miljoen zzp’ers op de arbeidsmarkt alleen maar toegenomen onder deze minister.
De SZW ambtenaren bepalen het beleid
De eensgezindheid van de ministers SZW, van Van Gennip tot Van Hijum, laat zien dat het huidige beleid niet uit de politiek afkomstig is, maar vanuit de ambtelijke top. Het beleid rondom schijnzelfstandigheid is geen politieke keuze, maar een ambtelijke agenda die angst en onzekerheid aanwakkert en flexibilisering binnen de arbeidsmarkt blokkeert. Dat van Hijum opstapt is daarmee niet direct gunstig voor zzp’ers. De kern van het probleem blijft namelijk intact. Het zijn dezelfde ambtenaren die deze koers sturen, ongeacht wie er minister is. Zonder stevige politieke keuzes, verandert er niets aan de handhaving. De krapte op de arbeidsmarkt en de onzekerheid rondom zelfstandig ondernemerschap zal in stand blijven. Voor zzp’ers is het vertrek van Van Hijum daarom vooral een wisseling van het poppetje, niet van beleid.
Ondertussen blijft voor veel zzp’ers de vraag: waar zijn de zzp brancheorganisaties in dit alles?
