Onder het mom van schijnzelfstandigheid verdwenen eerst de zzp’ers uit de zorg. Onder het mom van zorgfraude verdwijnen nu ook uitzendkrachten. Een nieuw voorbeeld van zorgorganisatie Eemhart laat zien dat het doen verdwijnen van externe inhuur het doel is. Eerst jarenlang afhankelijk worden van externe flex, om nu vaste medewerkers verder onder druk te zetten. Klagen is geen optie, want jij bent toch ook tegen fraude?
Onder het mom van fraude beëindigt zorgorganisatie alle externe inhuur
Een verplichte check op de diploma’s van alle zorgmedewerkers bestaat al jaren. Toch presenteert zorgorganisatie Eemhart het in 2026 als een nieuwe stap om fraude te voorkomen. Die fraudebestrijding is hard nodig nadat de organisatie “zorgwekkende uitkomsten van interne controles kreeg en landelijke signalen over zorgfraude zag”. Het besluit om volledig te stoppen met zzp’ers en uitzendkrachten wordt verpakt in woorden als ‘kwaliteit’, ‘veiligheid’, ‘zorgvuldigheid’ en verantwoordelijkheid.
Want jij bent toch ook tégen fraude? Eemhart presenteert daadkrachtig optreden, maar ontneemt in de praktijk haar 4000 vaste medewerkers op 312 locaties de flexibele schil. Onder het mom van fraudebestrijding.
Eemhart had de wettelijke verplichting op diploma controle niet op orde
De eis om een check op de achtergrond en diploma’s te doen bij zorgmedewerkers, is geen nieuwe maatregel. Deze wettelijke ‘vergewisplicht‘ deed zijn intrede in 2016, toen de kwaliteitswet Wkkgz van kracht werd. De gedachte achter die wet is simpel en al vele malen herhaald door de Inspectie voor de Gezondheidszorg: controleer of een zorgmedewerker geschikt én betrouwbaar is om met kwetsbare cliënten te werken. De vergewisplicht is van toepassing op vaste medewerkers, uitzendkrachten, oproepkrachten, flexwerkers en zzp’ers.
In de praktijk delegeren zorgorganisaties de vergewisplicht naar zorgbureaus, tegen de wettelijke verplichting in. In 2023 maakte Eemhart € 36.9 miljoen over naar deze bureaus. In 2024 bedroeg de externe inhuur € 37.7 miljoen. Het is daarmee mogelijk dat ook Eemhart deze bestuurlijke verantwoordelijkheid heeft weg gedelegeerd. In het nieuwsbericht stelt Eemhart nu dat een aantal diploma’s, VOG’s en identiteitsgegevens van externe medewerkers niet volledig of correct op orde waren. Daarmee bevestigt de organisatie dat zij deze controles jarenlang niet waterdicht heeft uitgevoerd. De ruimte die zij liet liggen is benut door enkele individuen die zich uit hebben gegeven voor zorgmedewerker.
Goed werkgeverschap als crisiscommunicatie
Eemhart presenteert het afbouwen van alle externe inzet als noodzakelijke stap richting kwaliteit, veiligheid en stabiliteit. Onderbouwd met een aantal gevallen van diplomafraude. Wie naar de jaarcijfers kijkt ziet een organisatie die fors afhankelijk is van externe inzet. De organisatie ondersteunt ongeveer 4.700 cliënten, heeft ruim 4.000 medewerkers in vaste dienst en draaide in 2024 voor ongeveer € 37.7 miljoen aan PNIL kosten. Binnen de gehandicaptenzorg liggen PNIL-percentages gemiddeld rond de 8 tot 10 procent van de omzet. Daarmee heeft Eemhart een gemiddeld profiel; sterk afhankelijk van externe inzet. In eerdere jaarverslagen erkende de organisatie dat complexe zorglocaties moeilijk aan vaste medewerkers konden komen en dat arbeidsmarktkrapte en verzuim die externe inhuur afdwongen.
Maar Eemhart wil van alle externe inhuur af en verpakt dat als het gevolg van een crisis. Een fraudecrisis. Eemhart geeft aan niet scherper te controleren op fraude of identiteit, maar dat zij een radicale koerswijziging aandurft. Al die verdachte externen moeten collectief verdwijnen.
Vaste medewerkers van Eemhart krijgen de rekening
Het besluit van Eemhart suggereert dat er een probleem verdwijnt zodra externen verdwijnen. Voor de praktijk ontstaat er juist een probleem. Want de zorgvraag verdwijnt niet. De nachtdiensten verdwijnen niet. De weekenden verdwijnen niet. De complexe cliënten verdwijnen niet. Het enige wat verdwijnt is een flexibele schil die jarenlang werd ingezet om gaten in roosters, verzuim en moeilijke diensten op te vangen. Dus verschuift de druk automatisch naar de vaste medewerkers die overblijven.
Onder het mom van veiligheid, kwaliteit en fraudeaanpak bereidt de organisatie medewerkers voor op een nieuwe realiteit van hogere werkdruk. Dat Eemhart de media opzoekt maakt het interessant. Alle externen worden publiekelijk neergezet als risico, zodat vaste medewerkers indirect horen dat zij “samen de schouders eronder moeten zetten” om de continuïteit van zorg overeind te houden. De zomerdrukte wordt herverdeeld naar vaste medewerkers.
Hoe vertel je vaste medewerkers dat externe flex eruit moet?
Onder het mom van schijnzelfstandigheid gingen zzp’ers eruit. Onder het mom van zorgfraude gaan alle externen eruit. Vooral dat laatste argument is nieuw en laat een nieuwe trend zien. Externe inhuur wordt stap voor stap afgebouwd, ongeacht de contractvorm. Ten koste van vaste medewerkers.
Het voorbeeld van Eemhart lijkt te gaan over fraude of wetgeving, maar doet het niet. De bredere bestuurlijke wens lijkt te zijn om de hele flexibele schil terug te dringen. Na jarenlang afhankelijk te zijn geworden van externe inhuur, worden diezelfde externen onderdeel van een ‘collectief risico’. Noem het schijnzelfstandigheid. Noem het zorgfraude. De rekening van jarenlang afhankelijk beleid wordt aan vaste teams gepresenteerd. Klagen is geen optie, want jij bent toch ook tegen fraude?
