Vaste zorgmedewerkers willen helemaal niet zonder zzp’ers, zo blijkt dit weekend uit de reacties onder een artikel van Nu.nl. Het nieuwsmedium maakt melding dat zorgorganisaties weer zzp’ers zijn gaan inzetten, nadat vaste medewerkers overbelast zijn geraakt. Zorginstellingen die het zonder zzp’ers zouden doen, komen tot inkeer. Dit tot opluchting van vaste zorgmedewerkers.
‘De rek is eruit’
In een artikel op Nu.nl wordt gemeld dat zorginstellingen toch weer teruggrijpen op zzp’ers. De onrust die de Belastingdienst heeft veroorzaakt met haar opstelling richting de zorgsector, heeft in eerste instantie geleid tot minder zzp inhuur. Vervolgens zijn vaste medewerkers door hun werkgevers overvraagd, omdat zij de openstaande diensten in het rooster moesten opvullen. Nu de zomerperiode aanstaande is, blijkt dat ‘de rek eruit is’ onder vaste medewerkers. Gevolg: er wordt meer inzet van zzp’ers in de zorg verlangd. Zelfstandigen hebben de afgelopen maanden op dit moment gewacht en zien (her)bevestigd dat zij hard nodig zijn.
Interessant zijn de honderden reacties onder het artikel van Nu.nl.
Niet zonder zzp’ers in de zorg
Zorgmedewerkers die reageren op het artikel, laten zien dat zij zelf helemaal niet zonder zzp’ers zouden willen of kunnen. Er wordt benadrukt dat dat zzp’ers onmisbaar zijn: “Ze springen bij waar nodig en helpen het rooster rond te krijgen,” zegt een verzorgende. Anderen noemen juist flexibiliteit en inzet: “zzp’ers werken vaak dubbele diensten en pakken avonden en weekenden op die vast personeel liever niet doet.” Een verpleegkundige: “Bij pieken, vakanties of griepgolven zijn zzp’ers een zegen voor de zorginstelling.” Ook is er waardering voor hun ervaring: “Ze weten hoe ze snel kunnen meedraaien en brengen nieuwe kennis mee.” Kortom, nogal wat zorgmedewerkers zien zzp’ers als noodzakelijke en waardevolle schakel om de zorg draaiende te houden.
Onderzoek door ziekenhuizen zelf liet drie jaar geleden al zien dat de meerderheid van vaste medewerkers niet ontevreden is over de inzet van zzp’ers.
Vaste medewerkers: discussie moet gaan over dienstverband
Zorgmedewerkers geven onder hetzelfde artikel aan dat de kern van het probleem ligt bij de arbeidsvoorwaarden en omstandigheden in loondienst. Lage beloning, hoge werkdruk, weinig zeggenschap over roosters en een te klein arbeidscontract zijn nog steeds de meest voorkomende problemen. De inzet van zzp’ers leidt dan ook logischerwijs tot vragen over de eerlijkheid en gelijkwaardigheid binnen teams. Waarom kunnen zzp’ers zelf wél werk en privé combineren, bepalen hoeveel uren ze werken en daardoor gezond verdienen, terwijl vaste medewerkers dat niet kunnen? Eigen medewerkers zitten nog steeds vast aan een stuurse werkgever, weinig inspraak, onvoldoende contracturen en een loonkloof. Dit raakt de motivatie en waardering van vast personeel. De kern van het probleem is niet de inzet van zzp’ers, maar hoe de politiek ervoor zorgt dat loondienst weer aantrekkelijk en houdbaar wordt.
De machtsstrijd van de zorgbestuurder
Ondertussen heeft de handhaving op schijnzelfstandigheid in de zorg onnodig diepe sporen getrokken onder vaste medewerkers. Want je kunt als zorgorganisatie zzp’ers in blijven zetten, als het maar op een professionele wijze wordt ingericht. Waarom hebben zorgorganisaties gekozen voor een vervolg zonder zzp’ers, ten koste van eigen medewerkers? Hierbij blijkt het ego van de zorgbestuurder vooral een terugkerend thema.
GGZ Rivierduinen is een voorbeeld waarbij de instelling ondanks enorme wachtlijsten, liever de organisatie sluit dan ‘toegeeft aan zzp’ers’ – aldus de zorgbestuurder. Er zou sprake zijn van een ‘machtsstrijd met de zzp’er’, die ten koste van alles ‘gewonnen moet worden’. Om vervolgens zelf een zorgcrisis te veroorzaken, door vaste medewerkers te overvragen.
Deze organisatie was overigens niet de enige die een principieel punt wilde maken van het afscheid nemen van zzp’ers. De zorgbestuurder van Careyn liet vorige week nog haar trots zien over een radicale zzp stop. Of haar vaste zorgmedewerkers de klappen van het rooster ook in de zomer op kunnen vangen “moet nog blijken” – aldus de zorgbestuurder.
Vakbond FNV ziet al langer de druk op vaste medewerkers worden opgevoerd, met stijgend verzuim tot gevolg.
Ondanks krapte, strijd over de rug van eigen medewerkers
Vorige week bleek dat de sector met het grootste aantal zzp’ers – de VVT – het hoogste verzuimpercentage heeft onder vast personeel. Over heel 2024 genomen zat 9.4% van de eigen medewerkers ziek thuis. Kosten voor de samenleving: € 1,6 miljard, voor alleen de verpleeghuizen en thuiszorg. Dit jaar? Tot nu toe 9,7% verzuim. Het is indrukwekkend te noemen dat ondanks de personele krapte en bestaand verzuim, de strijd met zzp’ers over de rug van eigen medewerkers wordt bevochten. Met als gevolg nog meer verzuim.
De vraag was niet of zzp’ers in de zorg nodig zijn, maar waarom het ministerie van Sociale Zaken en de Belastingdienst blijven vasthouden aan symboolpolitiek en machtsstrijd. De aangenomen kamermotie die stelt dat het ministerie moet communiceren dat zzp wél mogelijk is, is nog steeds niet uitgevoerd. Het past bij het beeld dat de Belastingdienst zich van niemand iets aantrekt en ondertussen de arbeidsmarkt in de zorg verdere schade berokkent. Toch zijn er grotere krachten aan het werk.
De praktijk in de zorg kan namelijk niet zonder zzp’ers. De wal keert dus uiteindelijk het schip.
