De VVD belooft ruimte voor zelfstandigen in haar “Agenda voor Werkend Nederland”, maar hoe vrij blijft de zzp’er écht? Tussen mooie woorden over ondernemerschap en het belonen van hard werken, werd niet duidelijk voor wie de agenda bedoeld is. Wat betekent het plan van de VVD concreet voor zelfstandigen – krijgen ze meer kansen, of worden ze juist meer aan banden gelegd?
De VVD: ‘de partij voor werkend Nederland’
In haar Agenda voor Werkend Nederland presenteerde coalitiepartij VVD zich deze week met een eigen blik op de arbeidsmarkt en werkenden. Hard werken moet beloond worden en ondernemers krijgen ruimte om te groeien. Dit past bij een eerdere uitspraak van Thierry Aartsen dat “er inmiddels meer dan 1,5 miljoen zelfstandigen zijn die zelf willen bepalen hoe, wat, waar, wanneer en waarom zij bepaald werk doen. Zij willen hun eigen werkende leven inrichten.” Anderzijds geeft de partij in dezelfde agenda aan dat zelfstandigen te maken hebben met onzekerheden zoals een gebrek aan sociale zekerheid en pensioenopbouw. Daar moet iets mee. Ook wil de VVD schijnzelfstandigheid tegengaan en voorkomen dat werkenden onterecht als zzp’er werken. Daarin zit vooral de boodschap van SZW minister van Hijum, die bij het polderpakket arbeidsmarkt bleef en geen verdere vernieuwing wilde. De zoektocht tussen vrijheid enerzijds en regulering anderzijds op de agenda van de VVD laat de vraag open of er écht meer ruimte komt voor zzp’ers.
De visie van de VVD
Wat stelt de VVD in haar agenda voor Werkend Nederland?
- Hard werken moet lonen. De VVD wil dat werken financieel aantrekkelijker wordt dan een uitkering of parttime werken, door bijvoorbeeld belastingvoordelen en een hogere beloning voor extra uren. Hoe dat precies moet worden vormgegeven, wordt niet duidelijk;
- Publieke arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers. De partij stelt een publieke AOV voor, zodat zelfstandigen bij arbeidsongeschiktheid niet zonder vangnet zitten, maar laat de keuzevrijheid voor een private verzekering open. In hoeverre deze voorziening (deels) verplicht wordt is onduidelijk;
- Pensioenopbouw voor zelfstandigen. Zzp’ers moeten eenvoudiger pensioen kunnen opbouwen, mogelijk via fiscale voordelen of een toegankelijker pensioenstelsel, zonder directe verplichting. In hoeverre zzp’ers daar deels aan mee moeten doen komt ook niet duidelijk naar voren;
- Schijnzelfstandigheid tegengaan. De VVD wil strengere handhaving op zzp’ers die eigenlijk in loondienst zouden moeten zijn, om oneerlijke concurrentie met werknemers te voorkomen. Hoe schijnzelfstandigheid precies afgebakend moet worden en waar zelfstandig ondernemerschap start wordt niet duidelijk;
- Minder overbodige regels en controles. De VVD pleit voor minder bureaucratische rompslomp en eenvoudiger regelgeving, zodat zelfstandigen zich kunnen focussen op hun werk in plaats van op administratieve verplichtingen.
Het is duidelijk dat de visie van de VVD op werkenden binnen het huidige kabinet op deze manier niet uitgevoerd kan worden. Volgens het NRC is ‘de timing van de VVD, een dik half jaar na de presentatie van het hoofdlijnenakkoord, opmerkelijk.‘ Het huidige regeerakkoord biedt geen ruimte voor de uitvoering van de plannen van de VVD. Voor de tussentijd heeft de partij onderzoek besteld naar de positie van zzp’ers. De VVD wil onderzoeken of er een specifieke arbeidsrelatie voor zelfstandigen kan worden gecreëerd, zodat zij op hun eigen manier kunnen bijdragen aan- en profiteren van sociale zekerheid.
ZZP’ers in gesprek met de VVD
Vorige week was er een bijeenkomst voor zzp’ers georganiseerd, als onderdeel van de Agenda voor Werkend Nederland. Dilan Yeşilgöz en Thierry Aartsen hoorden met name individuele problemen van zzp’ers aan. Ook werd de VVD meermaals aangesproken op haar rol van de afgelopen 13 jaar en het gemis van een visie op werkenden. ZiPconomy zag tijdens de bijeenkomst vooral de VVD in zzp-campagnemodus met stevige wensen, maar beperkte politieke haalbaarheid. Het viel ons op dat er veel voorbeelden over de zorgsector aan bod kwamen, met name verteld door intermediairs in de zorg. De zzp’er in de zorg zelf bleek de hardwerkende Nederlander die.. aan het werk was tijdens de bijeenkomst.
Valt zorg zzp ook onder hardwerkende Nederlanders?
ZZP’ers in de zorg maken onderdeel uit van de groep werkenden “die zelf willen bepalen hoe, wat, waar, wanneer en waarom zij bepaald werk doen”. De vraag is alleen wel of de zorgsector wat de VVD betreft een plek is waar je je “eigen werkende leven mag inrichten”. Dat bleef onduidelijk. Daarmee blijft vooral het beeld over dat de VVD een eigen economische agenda presenteert, naast de immigratie agenda van de PVV. En dat op een moment dat veel werkenden onzeker zijn over hun plek op de arbeidsmarkt.
Wat verder duidelijk werd via de agenda is dat de VVD achter de aanpak van schijnzelfstandigheid staat. Vooral Thierry Aartsen stelde de afgelopen maanden dat de huidige omstandigheden op de arbeidsmarkt onacceptabel zijn. Toch wordt het minister van Hijum niet echt moeilijk gemaakt en heeft de handhaving op schijnzelfstandigheid grote gevolgen voor zelfstandig ondernemers. In de agenda van de VVD valt te lezen dat “er een groep schijnzelfstandigen is die eigenlijk in loondienst zou moeten werken, zodat ze beschermd worden door het arbeidsrecht en de sociale zekerheid.” Op die manier kun je tegelijkertijd het huidige regeerakkoord steunen én alvast hoop bieden aan gefrustreerde zelfstandig ondernemers.
De VVD bracht uiteindelijk meer duidelijkheid de maand erop. Op 3 april 2025 presenteerden VVD, D66, CDA en SGP hun initiatiefwetsvoorstel voor de Zelfstandigenwet.
